COP31 in elektrikləşdirmə hədəfi qlobal enerji idxal xərclərini azalda bilər

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

COP31 Sədrliyinin 2035-ci ilə qədər qlobal son enerji istehlakında elektrik enerjisinin payını 35 faizə çatdırmaq hədəfinə uyğun olaraq elektrikləşdirmənin sürətləndirilməsi ölkələrin illik enerji idxal xərclərini 500 milyard dollardan çox azalda bilər. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) "Elektrikləşdirmə" adlı xüsusi hesabatı Türkiyə və Avstraliyanın tələbi ilə COP31 Sədrliyi ilə IEA arasında strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində hazırlanmışdır. Hesabatda 2035-ci ilə qədər qlobal son enerji istehlakında elektrik enerjisinin payını 35 faizə çatdırmaq hədəfinin təmin edə biləcəyi imkanlar və buna nail olmaq üçün atılmalı olan addımlar müzakirə olunur.

Hesabata görə, qlobal son enerji istehlakında elektrik enerjisinin payı hazırda təxminən 23 faizdir. IEA-nın təhlilləri göstərir ki, 2025-ci ildə texnologiya xərcləri, enerji qiymətləri və maliyyələşdirmə şərtləri nəzərə alınmaqla, bu nisbət mövcud texnologiyalarla təxminən 33 faizə qədər səmərəli şəkildə artırıla bilər. Elektrikləşdirmədə ən böyük potensial nəqliyyat sektorunda müşahidə olunur. Litium-ion batareyalarının qiymətləri 2010-cu ildən bəri 90 faiz azaldığı üçün, bugünkü neft əsaslı yol nəqliyyatı tələbatının təxminən yarısının rəqabətli xərclərlə elektrikləşdirilə biləcəyi təxmin edilir.

Qlobal binalarda kosmik isitmə tələbatının təxminən yarısının və sənayedə aşağı və orta temperaturlu tətbiqlərdə enerji istehlakının təxminən 40 faizinin səmərəli şəkildə elektrikləşdirilə biləcəyi bildirilir.

Hesabatda qeyd olunur ki, hazırda elektrikli avtomobillər, motosikletlər, yük maşınları və avtobuslar gündə təxminən 2,3 milyon barel neftə tələbatın qarşısını alır. Mövcud siyasətlər elektrikli nəqliyyat vasitələrinin 2035-ci ilə qədər gündə təxminən 10 milyon barel neft tələbatının qarşısını ala biləcəyini proqnozlaşdırsa da, Yüksək Elektrikləşdirmə Ssenarisi bu miqdarın gündə 18 milyon barelə çata biləcəyini təxmin edir.

Eyni ssenaridə, enerji idxal edən ölkələrin enerji idxal xərclərinin 2025-ci illə müqayisədə təxminən dörddə bir azalaraq illik 400 milyard dollar təşkil edə biləcəyi bildirilir. 2026-cı ildə daha yüksək enerji qiymətlərinə əsasən, illik qənaətin 500 milyard dolları keçəcəyi proqnozlaşdırılır.

Əgər elektrik enerjisi son enerji istehlakının 35 faiznə çatarsa, qlobal elektrik enerjisinə tələbatın illik artımının 2035-ci ilə qədər təxminən 1400 teravatt-saata çatacağı təxmin edilir ki, bu da son 10 ildəki artım tempindən təxminən iki dəfə çoxdur.

BEA-nın məlumatına görə, artan tələbatı təhlükəsiz və səmərəli şəkildə ödəmək üçün elektrik enerjisi istehsalına, şəbəkələrə, saxlamaya və dayanıqlığa investisiyalar birlikdə irəliləməlidir. Yüksək Elektrikləşdirmə Ssenarisi, şəbəkənin genişləndirilməsini və modernləşdirilməsini son 10 illə müqayisədə 2035-ci ilə qədər 40 faiz daha sürətli tələb edir. Hesabatda proqnozlaşdırılır ki, son istifadə elektrikləşdirməsinə qlobal investisiyalar 2035-ci ilə qədər təxminən üç dəfə artaraq 1 trilyon dollara çata bilər və elektrik texnologiyalarının daha yüksək səmərəliliyi sayəsində ev təsərrüfatlarının orta enerji xərcləri bu günlə müqayisədə təxminən 15 faiz azala bilər.

Hesabatda bildirilir ki, mövcud siyasətlər davam edərsə, qlobal elektrikləşdirmə nisbəti 2035-ci ilə qədər təxminən 30 faizə çatacaq və 35 faizlik hədəfə çatmaq üçün şəbəkə və generasiya investisiyalarının sürətləndirilməsi, maliyyəyə çıxışın yaxşılaşdırılması və elektrikləşdirmə texnologiyalarını dəstəkləyən siyasətlərin gücləndirilməsi tələb olunur.

M.MİRZƏ
XQ