“Dəmir Qübbə” nədir və hansı imkanlara malikdir? KONKRET

Yaxın Şərqdə artan raket təhlükələri fonunda ən çox diqqət çəkən müdafiə sistemlərindən biri İsrailin “Dəmir Qübbə” (Iron Dome) hava hücumundan müdafiə kompleksidir.

Qısa mənzilli raketlərə, artilleriya mərmilərinə və pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı nəzərdə tutulan bu sistem xüsusilə İran və onun dəstəklədiyi qüvvələrin raket hücumları zamanı əsas müdafiə qalxanı kimi çıxış edir.

KONKRET.az xəbər verir ki, “Dəmir Qübbə” İsrailin müdafiə sənayesi tərəfindən hazırlanıb və əsas istehsalçı şirkət Rafael Advanced Defense Systems-dir. Layihədə həmçinin Israel Aerospace Industries iştirak edib və sistem 2011-ci ildən döyüş növbətçiliyinə qəbul olunub. O vaxtdan etibarən minlərlə raketin qarşısının alınmasında istifadə edildiyi bildirilir.

Sistem üç əsas komponentdən ibarətdir: radar qurğusu, idarəetmə və nəzarət mərkəzi, eləcə də “Tamir” adlı ələkeçirici raketlər. Radar havaya buraxılan mərmini aşkar edir və trayektoriyasını hesablayır. İdarəetmə mərkəzi həmin mərminin yaşayış məntəqəsinə və ya strateji obyektə düşüb-düşməyəcəyini müəyyənləşdirir. Yalnız real təhlükə yaradan hədəflərə qarşı ələkeçirici raket buraxılır. Bu mexanizm həm müdafiə effektivliyini artırır, həm də iqtisadi baxımdan resursların daha səmərəli istifadəsinə imkan yaradır.

“Dəmir Qübbə” təxminən 4–70 kilometr məsafədə olan hədəfləri məhv etmək imkanına malikdir və eyni anda bir neçə raketi izləyə və zərərsizləşdirə bilir. Sistem mobil quruluşa sahibdir və müxtəlif bölgələrdə yerləşdirilə bilər. Qısa reaksiya müddəti isə kütləvi hücumlar zamanı onun effektivliyini artıran əsas amillərdən biridir. Rəsmi mənbələr effektivliyin yüksək faizlə ifadə olunduğunu bildirsə də, bu göstərici hücumun intensivliyi və istifadə olunan silahların növündən asılı olaraq dəyişə bilər.

İranın daha uzun mənzilli və daha mürəkkəb ballistik raketlərə malik olması isə İsraili çoxpilləli hava müdafiə sistemi qurmağa vadar edib. “Dəmir Qübbə” əsasən qısa mənzilli təhdidlərə qarşı istifadə olunur, daha uzaq məsafədən atılan raketlər üçün isə əlavə sistemlər tətbiq edilir. Buna baxmayaraq, son qarşıdurmalar göstərir ki, “Dəmir Qübbə” xüsusilə Tel Aviv kimi iri şəhərlərin müdafiəsində əsas rol oynamağa davam edir.

Beləliklə, “Dəmir Qübbə” təkcə hərbi texnologiya nümunəsi deyil, həm də müasir şəhər müharibəsi şəraitində mülki əhalinin qorunmasının simvoluna çevrilib. İran raketləri ilə artan qarşıdurma fonunda bu sistem Yaxın Şərqdə hərbi balansın əsas elementlərindən biri olaraq qalır.

Natiq Səlim,
KONKRET.az