DİN bütün ölkədə əməliyyat keçirir Daha genişmiqyaslısı başlaya bilər!

Ata: “Sabah toydu, artıq dəvətnamə paylanıb”

Aparıcı: “Onsuz da polis icazə vermədi, şadlıq evi də qoymur, bu qədər insan bizi izləyir, camaatı aldada bilmərik axı…”

Ata: “Bir şey fikirləşərik də. Yoluna qoyarıq birtəhər…”

Bəli, bir neçə gündür sosial şəbəkələri çalxalayan, qulaqlarımızda cingildəyən və ən azından ağlı başında olan insanların üzünü qızardan həmin dialoqdur. 16 yaşında qızının toyuna bəh-bəhlə hazırlaşan “ata”nın və ona mikrofon uzadan jurnalistin. Polisin toya mane olmasına baxmayaraq, “bir şey fikirləşərik də” sözləri ilə yaşanacaqların anonsunu verir, qorxmadan, nəyəsə inanaraq…

Digər tərəfdən isə insanları bir daha “namus axtarışına”, “qeyrətdən” dərs keçməyə həvəsləndirən yeni statistika paylaşılıb. Son 5 ildə Azərbaycanda 83 mindən çox uşaq nikahdankənar dünyaya gəlib. Onların 9 mini 15-19 yaş aralığından “analar”ın, daha doğrusu, özünün böyüməyə ehtiyacı olanların övladlarıdır. Bəs cəmiyyət, xalq arasında ziyalı kimi tanınanlar nə deyir? “Ənənəyə” sadiq qalınaraq həmin qızlar əxlaqsızlıqda günahlandırılır, dünyaya gətirilən uşaqlar hədəf alınır. Bəs o zaman yuxarıda qeyd olunan nədir?

İl ərzində nə qədər azyaşlının qohumu, qonşusu, yaxını, yaxud tanımadığı şəxs tərəfindən təcavüzə məruz qaldığı xəbərini alırıq? Bölgələrdə 12-17 yaş aralığındakı nə qədər oyuncaqdan ayrılmamış körpə qızlar əyninə ağ paltar geyindirilərək vağzalı ilə toy bildiyi, amma bəlkə də yası olacaq yerə yola salınır? Elə paytaxtın özündə də. Doğurdanmı açıqlanan rəqəmlərdəki bütün qızlar iki xoş sözə aldanıb, səhv addım atıb özlərini bədbəxt ediblər? Buna inanmaq sadəcə real faciədən qaçmaqdır, cəsarətsizlikdir, qorxaqlıqdır…

Atasının evləndirməyə tələsdiyi, özünün də həvəslə gəlinlik geyinəcəyi zamanı gözlədiyini deyən o qızın yaşı 16-dır, rəsmi nikaha düşmür. Bir çox digər qurban verilən qızlar kimi. Bəs nə olur? Əlbəttə ki, dini kəbin. Sağa-sola dönsək, nə qədər qızın erkən yaşda evləndirildiyi üçün rəsmi nikahının olmadığını görərik. Zamanla “ər evində” uşaqları olur. Nikah söhbəti düşəndə isə “əşi, hara tələsirik, edərik də”, – deyilir. Halbuki onların kəbinlə dünyaya gətirdiyi o “halal” uşaq da nikahdankənar olaraq qeydiyyata düşür.

Ümumiyyətlə, cəmiyyətimizdə 13 yaş sindromu da var. Sadəcə internetdə “13 yaşlı qız” yazıb axtarışa verərək nəticələrə baxmaq kifayətdir. Hələ bir müddət əvvəl rayonlardan birində 13 yaşlı qıza onlarla kişinin təcavüz etdiyinə dair xəbərlər yayıldı. Eyni yaşda başqa bir azyaşlı ailəsi tərəfindən evləndirildiyi şəxsdən uşaq dünyaya gətirdi. Hələ 13 yaşlı bir qızın hamilə olduğunu öyrənən valideynləri ona təcavüz edən şəxsi tapıb “namuslarını təmizləmək” üçün evləndirməyə çalışırdılar. Onların da dünyaya gətirdiyi nikahdankənar olmur?!

Əsas faciə isə qızların bir qisminin erkən yaşda evlənməyi istəmələridir. Qızların əksəriyyətinin 8-10 yaşlarında oyuncaqları əllərindən alınır, yerinə toz bezi verilir. Dostları ilə oyunlar oynamalı olan qızlar, “yemək bişirməyi öyrən, sonra qayınanan mənə qarğıyacaq” cümləsinin sədaları altında böyüdülür. “Evlən, ərin alsın”, “Evlən, ərinlə doyunca gəzərsən”, “Evlən, ər evində istədiyin kimi geyinərsən”, “Evlən, ərin qoysa, pulunu versə, oxuyarsan”, “Evlən, ərin istədiyini edər”, “Evlən…”, “Evlən…”. Bir sözlə, təki evlən. Nəticədə bu qızlar sanki evləndikdən sonra həyatlarını daha yaxşı və rahat yaşayacaqlarını düşünürlər. Beləliklə də “toy eşqi” hələ bu sözlər beyinlərinə toxum kimi səpildiyi ilk andan yaranır. Onlar “böyük” kimi yetişdirilirlər. Amma hər yetişkin kimi görünən, danışan şəxs tam yetişmiş olmur. Özü də 20 yaşından kiçik biri, ümumiyyətlə mümkünsüzdür.

Azyaşlıların abort rəqəmlərinə də nəzər saldıqda sürprizlə qarşılaşmırıq. Qarşılaşmayacağıq da. Çünki selektiv abortlara görə dünyada əksər ölkələri geridə qoymuşuq. 13-17 yaşlı dünyadan bixəbər, özü uşaq olan biri ilə evlənən şəxsin “mən qız istəmirəm, oğlan doğ” deyib aborta getməsi də heç kimi təəccübləndirməməlidir.

Biz, “Qızını döyməyən dizini döyər”, – deyə atalar sözü olan bir cəmiyyətik. Buna görə də qız övladını artıq mal, maneə kimi görən bədəvi ərəblərlə özümü ciddi şəkildə səhv salırıq. Unuduruq ki, biz azərbaycanlıyıq!

Döyün, evləndirin, “o evdən kəfənlə çıx” deyin, amma unutmayın: yenə də bütün əziyyəti siz çəkəcəksiniz. Qızının oxuması, öz həyatını qurması üçün çabalayan, gecə-gündüz yuxusuz qalan, boğazından kəsib təhsilinə pul xərcləyən valideynlər yox. Çünki hamı öz əkdiyini biçir və hər övlad ata-anasının əsəridir!

Daxili İşlər Nazirliyinin azyaşlıların evləndirilməsinə qarşı fəaliyyəti təqdirəlayiqdir. Bütün ölkə ərazisində belə qanunsuz nikahlara operativ reaksiya verilir, tədbirlər görülür. Bunun kimi halların qarşısının tam alınması üçün isə ən böyük əməliyyat valideynlərin beynində keçirilməlidir…

Ayşən Mustafa
Globalinfo.az