Dinamik əməkdaşlıq formulu

May ayının 7-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Vyetnam Sosialist Respublikasının Kommunist Partiyasının Baş katibi To Lam arasında keçirilmiş yüksək səviyyəli görüş iki ölkə arasında münasibətlərin tarixində yeni bir mərhələnin başlanğıcı oldu. Həm siyasi bəyanatların məzmunu, həm də imzalanan sənədlərin miqyası göstərir ki, Azərbaycan-Vyetnam əlaqələri artıq ənənəvi dostluq və diplomatik çərçivəni aşaraq strateji əməkdaşlıq və qlobal səviyyəli həmrəyliyə doğru yönəlir.

Daha dəqiqi qlobal çağırışlara ortak cavab və strateji hədəflərə doğru yeni bir yol başlayır. Azərbaycan və Vyetnam arasında mövcud olan münasibətlər tarixi dostluğa və beynəlxalq hüquqa əsaslanır. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, “Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyanat” sənədi iki ölkənin qarşılıqlı etimada və suverenliyə hörmətə söykənən münasibətlərini yeni mərhələyə daşıyır. Bu sənəd təkcə rəsmi diplomatik protokol deyil, eyni zamanda iki ölkənin regional və qlobal proseslərdə birgə mövqeyini nümayiş etdirən mühüm siyasi bəyanatdır. Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərində diqqət çəkən məqamlardan biri də beynəlxalq arenada göstərilən qarşılıqlı dəstəkdir. Vyetnamın BMT Təhlükəsizlik Şurasında Azərbaycanın ədalətli mövqeyini dəstəkləməsi, eləcə də Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində ortaq platformada çıxış etməsi, münasibətlərin sadəcə ikitərəfli deyil, çoxtərəfli əməkdaşlığa da əsaslandığını göstərir. Dövlət başçısının bildirdiyi kimi, “Azərbaycan və Vyetnam beynəlxalq hüququn aliliyini, dövlətlərin ərazi bütövlüyünü müdafiə edir və bu məsələdə vahid yanaşma sərgiləyirlər”. Bu yanaşma Azərbaycanın Cənubi Qafqaz regionunda sabitliyin təmin olunmasına yönəlmiş siyasəti ilə Vyetnamın Cənub-Şərqi Asiyada sülhə və təhlükəsizliyə verdiyi töhfə arasında paralellik yaradır.
Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan və Vyetnam arasında iqtisadi əlaqələrin potensialı hazırda mövcud olan göstəricilərdən qat-qat yüksəkdir. Neft ixracı ilə məhdudlaşan ticarət dövriyyəsi daha geniş sahələrə yayılmalıdır. Burada qarşılıqlı sərmayə təşviqi, hüquqi mühitin öyrənilməsi, gömrük və vergi sistemlərinin uyğunlaşdırılması və biznes forumların təşkili xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan son illərdə qeyri-neft sektorunun inkişafına, xüsusilə sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika və texnologiya sahələrinə böyük sərmayələr yönəldir. Bu baxımdan, Vyetnam kimi yüksək sənayeləşmə səviyyəsinə malik ölkə ilə birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması və texnologiya mübadiləsi strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Azərbaycanın bərpaolunan enerji sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlər son illər qlobal diqqət mərkəzindədir. Prezident İlham Əliyev Vyetnam liderini bu istiqamətdə məlumatlandıraraq bildirdi ki, artıq 6500 meqavat gücündə yaşıl enerji layihələri icra mərhələsindədir və bu enerji ixrac üçün nəzərdə tutulur. Azərbaycanın bu sahədə əldə etdiyi təcrübə Vyetnam kimi enerji tələbatı artan ölkə üçün həm təchizat, həm də texnologiya baxımından maraqlı əməkdaşlıq formatı yaradır. Eyni zamanda Azərbaycan da Cənub-Şərqi Asiyada – xüsusilə yaşıl enerji bazarında mövcud imkanları öyrənməkdə və investisiya yatırmaqda maraqlıdır. Bu qarşılıqlı yanaşma enerji diplomatiyasının növbəti mərhələsini formalaşdırır. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə formalaşan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri artıq regionlararası iqtisadi inteqrasiyanın əsas sütunlarına çevrilib. Prezident İlham Əliyevin bəyan etdiyi kimi, bu dəhlizlər Vyetnam üçün Asiyadan Avropaya və Orta Asiyaya çıxış nöqtəsi rolunu oynaya bilər. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizinin işə düşməsi ilə Azərbaycanın logistika şəbəkəsi daha da genişlənəcək. Vyetnam məhsullarının Azərbaycan üzərindən Avropaya daşınması, eyni zamanda Azərbaycan məhsullarının Cənub-Şərqi Asiya bazarına çıxarılması üçün bu dəhlizlər qarşılıqlı faydalı imkanlar təqdim edir. Nəqliyyat və logistika sahəsində birgə müəssisələrin yaradılması, tranzit tariflərinin uyğunlaşdırılması və infrastrukturun təkmilləşdirilməsi bu əməkdaşlığı daha da dərinləşdirə bilər.
İkitərəfli münasibətlərin sosial və mənəvi əsaslarının möhkəmləndirilməsi baxımından təhsil və mədəniyyət sahəsində əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Prezident İlham Əliyevin təklifi ilə iki ölkə arasında tələbə mübadiləsinin genişləndirilməsi, birgə akademik proqramların təşkili və mədəniyyət festivallarının keçirilməsi gələcək nəsillər arasında əlaqələrin dərinləşməsinə xidmət edə bilər. Azərbaycanın ali təhsil müəssisələri Vyetnam tələbələri üçün geniş imkanlar təqdim edir və əksinə Vyetnamın qabaqcıl texniki universitetləri azərbaycanlı tələbələr üçün cazibədar təhsil mərkəzləri ola bilər. Bu sahədə əməkdaşlıq yalnız kadr potensialını artırmaqla kifayətlənmir, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı anlayış və dostluğun gücləndirilməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Vyetnamın müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığı yeni istiqamətlərdən biridir.
Prezident İlham Əliyev bu sahədə əməkdaşlığın mümkünlüyünü vurğulayaraq bildirib ki, hər iki ölkənin bu sahədə imkanları və təcrübəsi var. Müdafiə texnologiyalarının inkişafı, kadr hazırlığı və texniki avadanlıqların istehsalı üzrə təcrübə mübadiləsi, gələcəkdə birgə istehsal modellərinin tətbiqinə gətirib çıxara bilər. Azərbaycan və Vyetnam arasında münasibətlərin bu günkü inkişaf səviyyəsi onu deməyə əsas verir ki, bu iki ölkə qlobal çağırışlar fonunda dayanıqlı, suveren və strateji tərəfdaşlıq modelini formalaşdırır. Dövlətimizin başçısının rəhbərliyi ilə Azərbaycanın həyata keçirdiyi çevik və çoxşaxəli xarici siyasət Cənub-Şərqi Asiyada da yeni dostlar və tərəfdaşlar qazanmaqla nəticələnir. Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri müasir dünyanın ehtiyaclarına uyğun strateji əməkdaşlıq, qlobal sabitlik və ədalətə dəstək, siyasi iradə və iqtisadi praqmatizmin vəhdəti üzərində qurulub. Bu model Asiya ilə Avropa arasında körpü rolunu oynayan Azərbaycan üçün yeni imkanlar və qlobal nüfuzun daha da güclənməsinə zəmin yaradır.

Rüstəm Nağıyev
YAP Gədəbəy rayon təşkilatının sədri