DOĞUM AZALIR, MÜAVİNƏT İSƏ ARTMIR Qonşu ölkələrdə vəziyyət necədir?

Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun məlumatına görə, 2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında ölkədə yeni doğulan 87325 uşağa proaktiv qaydada birdəfəlik müavinət təyin olunub. Bu müavinətin məbləği 600 manat (355 dollar) təşkil edir.

Maraqlıdır, bu müavinət qonşu ölkələrdə hansı qaydada ödənilir?

Son illərdə qonşu ölkələrdə doğuma görə verilən birdəfəlik müavinətlər sosial dəstək siyasətində fərqlilikləri ortaya qoyur.

Türkiyə ilk uşaq üçün birdəfəlik yardım 2025-ci il üzrə 5000 lirə, təqribən 230 AZN-dır. İkinci və sonrakı uşaqlar üçün isə aylıq ödəniş sistemi tətbiq olunur.

Rusiya Federasiyasında federal səviyyədə birdəfəlik doğum müavinəti 2025-ci ildə 26 942 rubl, təqribən 576 AZN (təqribi 339 dollar) təşkil edir. Bununla yanaşı, regional əlavələr və ana kapitalı kimi əlavə sosial dəstək paketləri də mövcuddur.

Gürcüstan da isə sosial cəhətdən həssas ailələr və çoxuşaqlı ailələr üçün birdəfəlik yardım təklif olunur. 2025-ci ilin məlumatına görə, üçüncü və sonrakı uşaqlar üçün yardım təqribən 1000 lari, təqribən 337 dollara qədər dəyişir.

Ermənistanda 2026-cı illər üçün hökumət planlaşdırır ki, birinci və ikinci uşağa görə birdəfəlik müavinət 500 000 dram, təqribən 1 250 dollar olsun. Üçüncü və dördüncü uşağa görə bu məbləğ 1000 000 dram (2500 dollar), beşinci və daha çox uşağa görə isə 1500 000 dram (3750 dollar) təşkil edir.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, qonşu ölkələrdə birdəfəlik müavinətlərin məbləği həm ölkənin iqtisadi imkanları, həm də sosial siyasət prioritetləri ilə bağlıdır. Xüsusilə Ermənistanın verdiyi yüksək məbləğlər əhali artımı siyasətini dəstəkləyir. Bu, ölkə əhalisinin kəskin azalması ilə bağlıdır.

Azərbaycanda isə birdəfəlik ödənişin artırılması və proaktiv sistemə keçid, ailələr üçün dəstəyin əlçatanlığını artırıb. Ancaq bəzi qonşu ölkələrlə müqayisədə məbləğ hələ ki, nisbətən aşağıdır.

Onu da qeyd edək ki, 2020–2025-ci illər üzrə Azərbaycanda doğum göstəriciləri demoqrafik vəziyyətin ciddi şəkildə dəyişdiyini göstərir. Rəsmi qurumların və açıq mənbələrin məlumatları son illərdə doğulan körpələrin sayında davamlı azalma olduğunu ortaya qoyur.

2020-ci ildə ölkədə 126 571 körpə doğulmuşdusa, sonrakı illərdə rəqəmlər aşağı düşüb. 2021-ci ildə doğulanların sayı 112 284, 2022-ci ildə isə 122 846 nəfər təşkil edib.

Daha kəskin azalma son iki ildə qeydə alınıb. 2023-cü ildə ölkədə 112 620, 2024-cü ildə isə cəmi 102 310 körpə doğulub.

Beləliklə, 2020–2024 dövründə illik doğumların sayı 24 min nəfərdən çox azalıb.

Doğumun ümumi əhali sayına nisbəti də aşağı düşüb: 2020-ci ildə hər 1000 nəfərə 12.7 doğum düşürdüsə, 2024-cü ildə bu göstərici 10.0 olub.

Mütəxəssislər son illərdə doğum sayının azalmasını sosial-iqtisadi amillərlə və ümumi demoqrafik tendensiyalarla əlaqələndirirlər.

Rasim

“AzPolitika.info”