Dövlət müdaxiləsi nəticə verdi Azərbaycanda ailə modeli dəyişir

Azərbaycanda nikahdankənar doğumların sayında qeydə alınan azalma meyli cəmiyyətdəki sosial və demoqrafik dəyişikliklərdən xəbər verir. 2022–2025-ci illəri əhatə edən rəsmi statistika bu sahədə davamlı eniş dinamikasının olduğunu təsdiqləyir. Ailə modelində baş verən yeniliklər və sosial davranışların formalaşması bu tendensiyanın əsas səbəbləri kimi diqqət çəkir.
Məsələ ilə bağlı Hüquqi və Demokratik İslahatlar Mərkəzinin sədr müavini, sosioloq Elçin Bayramlı Demokrat.az-a bildirib ki, nikahdankənar doğumların sayının azalması müsbət haldır. Ekspert bu dəyişikliyi dövlət orqanlarının həyata keçirdiyi ardıcıl tədbirlərlə əlaqələndirir. Onun sözlərinə görə, bir çox uşaq faktiki ailələrdə dünyaya gəlsə də, rəsmi nikah olmadığı üçün statistikada nikahdankənar kimi qeyd olunur.
"Bu da son dövrlərdə dövlətin müvafiq orqanlarının bu istiqamətdə həyata keçirdiyi tədbirlərlə bağlıdır. Məsələ ondadır ki, bir çox hallarda bu vəziyyət normal kimi qəbul olunur. Çünki bəzi uşaqlar ailə qurulması əsasında dünyaya gəlir, sadəcə nikah rəsmi şəkildə qeydiyyata alınmadığı üçün həmin doğumlar nikahdankənar kimi statistikamıza düşür. Çox böyük əksəriyyət bu kateqoriyaya aiddir. Digər hallarda isə fərqli səbəblər mövcuddur və onların da sayı azaldılmalı, bu sahədə nəzarət gücləndirilməlidir. Həm Ailə, Qadın və Uşaq Komitəsi, həm də digər dövlət qurumları tərəfindən bu istiqamətdə nəzarət artırılmalıdır. Çünki nikahsız ailə hüquqi baxımdan bir sıra problemlərlə üzləşir. Bu problemlər həm tərəfləri, həm də sonrakı mərhələdə uşaqları əhatə edir", - deyə Elçin Bayramlı vurğulayıb.
Sosioloq qeyd edir ki, rəsmi nikahın olmaması boşanma zamanı ciddi mülki və hüquqi mübahisələrə yol açır. Sənədləşmə işlərində yaşanan çətinliklər uşaqların gələcək təhsil və məşğulluq imkanlarına da mənfi təsir göstərir.
"Eyni zamanda sənədləşmə proseslərində, uşaqların təhsili, məşğulluğu və digər sosial məsələlərlə bağlı müraciətlər zamanı çətinliklər ortaya çıxır. Bir çox sahədə bu problem özünü göstərir. Ona görə də insanlar başa düşməlidir ki, rəsmi nikah çox vacibdir. Dövlət tərəfindən qeydə alınan qanuni nikahdan sonra ailə qurmaq və uşaq dünyaya gətirmək daha doğru və təhlükəsiz yanaşmadır. Bu, həm hüquqi baxımdan, həm də sosial sabitlik üçün önəmlidir. Nikah olmadıqda və bu hal aşkar edildikdə müvafiq tədbirlər görülməlidir. Çünki bu məsələ gələcəkdə hüquqi dolaşıqlara və müxtəlif problemlərə səbəb olur. Bu da dövlət orqanlarının üzərinə əlavə yük yaradır və məhkəmə proseslərində çətinliklərə gətirib çıxarır" deyən ekspert gəncləri məsuliyyətli olmağa çağırıb.
Elçin Bayramlı hesab edir ki, dövlətin ailə modelinin təbliği istiqamətində atdığı addımlar bu rəqəmləri daha da aşağı salmağa imkan verir.
"Eyni zamanda dövlət qurumlarının nəzarəti də gücləndirilməlidir ki, bu hallar minimuma endirilsin. Nikahdankənar doğumların azalması müsbət tendensiyadır. Lakin bu rəqəmi daha da aşağı salmaq və minimuma endirmək üçün imkanlar mövcuddur. Azərbaycan dövləti əhalinin sağlamlığı və düzgün ailə modelinin təbliği istiqamətində tədbirlər həyata keçirir. Bu sahədə irəliləyiş göstərir ki, mövcud problemlər mərhələli şəkildə aradan qaldırıla bilər" fikirləri ilə sosioloq çıxışını yekunlaşdırıb.
Əfsanə Kamal
Demokrat.az