Icma.az
close
up
RU
Dövlətlərarası münasibətlər sistemində beynəlxalq təşkilatlar dönəmi bitdi

Dövlətlərarası münasibətlər sistemində beynəlxalq təşkilatlar dönəmi bitdi

Icma.az, Xalqcebhesi portalına istinadən məlumat yayır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp ABŞ-nin 66 beynəlxalq təşkilatdan çıxmasını nəzərdə tutan memorandum imzalayıb. Sənədə əsasən, icra departamentləri və agentliklər BMT-yə daxil olmayan 35 təşkilatın, həmçinin 31 BMT qurumunun fəaliyyətində iştirakı və maliyyələşdirilməsini dayandırmalıdır.

Maraqlıdır, bu qərar ABŞ-nin qlobal siyasi təsirini zəiflədə bilərmi?

TodayPress TV bu suallara Ədalət, Hüquq, Demokratiya (ƏHD) Partiyası İdarə Heyətinin üzvü, siyasi şərhçi Əli Zülfüqaroğlu ilə cavab tapmağa çalışıb.

Əli Zülfüqaroğlu bildirib ki, Vaşinqtonun bu addımı gözlənilməz deyil, mövcud geosiyasi şəraitin, eyni zamanda ABŞ-nin daxilində gedən ciddi proseslərin məntiqi nəticəsidir:

“Hazırda dünyada savaşın əsas iki tərəfi var – qlobal imperializm və milli dövlətlər. İkinci Dünya müharibəsindən sonra dövlətlər iqtisadi çöküş yaşayırdı. Böhrandan çıxmaq üçün böyük maliyyəyə ehtiyac duyan dövlətlər böyük bankların şərtlərini qəbul etməyə məcbur oldular. İlkin mərhələdə ABŞ dolları dünya rezerv valyutası oldu. Dövlətlər buna həm də ona görə razılaşdı ki, dollar qızıla indeksli idi. 1971-ci ildə isə ABŞ qızıla indeksli dollar sistemində dəyişikliyə gedərək, qarşılıqsız dollar çap etmə fürsəti əldə etdi. Böyük banklar tərəfindən qurulan FED-in idarə etdiyi ABŞ neft və qazın dünyada dollarla satışını təmin edərək dolların dünya rezerv valyutası olmaqda qalmasına nail oldu. Buna qarşı çıxmağa çalışan dövlətlər susduruldu. Bununla da dollar mərkəzli köləlik sistemi möhkəmləndi. Bu sistem ilk növbədə ABŞ xalqının müxtəlif alətlər vasitəsilə, o cümlədən narkotikanın geniş formada yayılmasına şərait yaratmaqla dəyərlər sistemindən uzaq, sadəcə istehlakçı kütlə səviyyəsində idarə olunmasını təmin etdi. Ona görə bu proqram həyata keçirildi ki, FED-in formalaşdırdığı hökumətlərə qarşı çıxmaq haqqında düşüncədən uzaq olsun.

Bu proses həmçinin sözügedən sistemin öz nəzarətində olan böyük büdcəyə malik müxtəlif beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən müxtəlif adlar və “dəyərlər” adı altında bütün dünyada tətbiq olundu. Yəni USAID daxil olmaqla istənilən beynəlxalq təşkilat məhz qlobal maliyyə sisteminin törəmə quruluşları olaraq sadəcə əmrləri icra edir. Nəzərə almalıyıq ki, dövlətlərarası münasibətlər sistemini (BMT) tənzimləyən qurumlardan tutmuş, səhiyyə, qida, insan haqları, ümumiyyətlə bütün sahələri özündə ehtiva edən təşkilatlar bu sistemin tərkib hissəsidir”.

Əli Zülfüqaroğlu diqqətə çatdırıb ki, dollar mərkəzli qlobal maliyyə sisteminin çöküş prosesinə qədəm qoyması milli dövlətlərin dünya nizamını formalaşdırmaq istəyini aktuallaşdırdı:

“Birləşmiş Ştatlarda qlobal imperializmə qarşı olan “Amerikan milliyyətçiləri” adlanan gücün hakimiyyətə gəlməsi (Tramp hökuməti) ABŞ ilə yanaşı dünyanın hər yerində qlobal imperializmin rıçaqları ilə milli dövlətlər arasında qarşıdurmaları gücləndirdi. Bununla da qlobal imperializmin törəmə quruluşları olan beynəlxalq təşkilatların tam çöküşü böyük ölçüdə reallaşdı. Çünki indiyə qədər beynəlxalq təşkilatlar dövlətlərarası münasibətləri sistemi tənzimləməyən və bütün istiqamətlərdə dövlətlərə ciddi təsir imkanları olan qurumlar idi; ABŞ dövləti isə bütövlükdə bu sistem tərəfindən idarə olunurdu. ABŞ-də fərqli ideoloji düşüncənin idarəetməni ələ almasının nəticəsi olaraq, ilk növbədə ABŞ özü beynəlxalq təşkilatların çöküşünü sürətləndirmək üçün ciddi addımlar atdı. Bununla da dövlətlərarası münasibətlər sistemində beynəlxalq təşkilatlar (qlobal imperializm) dönəmi bitdi. Venesuelada keçirilən əməliyyat beynəlxalq təşkilatların tam iflası deməkdir. İndi qlobal imperializmin yerini güclü dövlətlərin imperial maraqları tutub. Hazırda qlobal imperializm Avropa İttifaqına tam hakimdir, Çində isə güclüdür. Buna görə də dünyada tamamilə fərqli mənzərə var”.

Politoloqun qənaətincə, ABŞ-nin müxtəlif beynəlxalq təşkilatlardan çıxması bu prosesin tərkib hissəsidir və konkret hədəflərə hesablanıb. Savaş yeni mərhələyə qədəm qoyduğuna görə, daha təhlükəli məqamlar qarşıdadır. Dövlətlər və xalqlar hər şeyə hazır olmalıdırlar.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:157
embedMənbə:https://www.xalqcebhesi.az
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2026 17:17 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see414

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see322

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see305

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see293

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see281

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see275

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see271

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see261

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see243

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see241

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see235

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see235

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see235

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see234

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see222

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see222

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see187

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri