Döymə xərçəng riskini artıra bilər? ARAŞDIRMA

Dərinin altına yeridilən döymə mürəkkəbinin hissəcikləri limfa düyünlərinə çata, burada iltihaba səbəb ola və uzunmüddətli perspektivdə sağlamlığa təsir göstərə bilər. Son araşdırmalar alimləri döymə ilə bəzi xərçəng növləri arasındakı mümkün əlaqəni daha diqqətlə öyrənməyə sövq edib.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, araşdırmada döymə mürəkkəbindəki piqmentlərin limfa düyünlərinə keçə və orada iltihabi reaksiya yarada biləcəyi göstərilib.

Bununla yanaşı, alimlər döymələrin bəzi xərçəng növləri ilə mümkün əlaqəsini də araşdırırlar. Lakin həkimlər hazırda döymə ilə xərçəng arasında birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsinin sübut edilmədiyini vurğulayırlar.

Araşdırmalar nə göstərir?

2025-ci ildə Danimarkada əkizlər üzərində aparılan araşdırmada döymə olan şəxslərdə dəri xərçəngi riskinin təxminən 1,62 dəfə yüksək olduğu müşahidə edilib.

Bundan əlavə, ovucdan daha böyük döymələrin limfoma riski ilə əlaqəli ola biləcəyinə dair nəticələr əldə edilib.

Bununla belə, mütəxəssislər diqqətə çatdırırlar ki, bu nəticələr yalnız statistik əlaqəni göstərir. Yəni hazırkı məlumatlar döymənin birbaşa xərçəng yaratdığını sübut etmir.

Narahatlıq doğuran məqamlardan biri döymə piqmentlərinin orqanizmdə immun reaksiyasına və yerli iltihaba səbəb olmasıdır. Mürəkkəb hissəciklərinin limfa düyünlərinə keçə bildiyi də müəyyənləşdirilib.

Bəzi döymə mürəkkəblərində ağır metallar və digər kimyəvi maddələr ola bilər. Onların arasında potensial kanserogen hesab edilən birləşmələrin də mövcudluğu araşdırılır.

Problem yalnız mürəkkəblə bağlı deyil

Döymələrin başqa bir mümkün riski də dəridəki dəyişiklikləri gizlətməsidir.

Xüsusilə böyük və tünd rəngli döymələrin üzərində yeni yaranmış və ya formasını dəyişmiş xalı görmək çətin ola bilər. Bu, həm insanın özü, həm də dermatoloq müayinəsi zamanı problem yarada bilər.

Bu isə dəri xərçənginin döyməyə görə yaranması demək deyil. Sadəcə, döymə olan nahiyədə yaranan şübhəli dəri dəyişikliyinin gec aşkarlanması ehtimalı arta bilər.

Hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır?

Döymənin olduğu nahiyədə uzun müddət davam edən qaşınma, şişkinlik, qızartı və ya düyünlərin yaranması diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Allergik reaksiya döymə vurulduqdan dərhal sonra yarana biləcəyi kimi, həftələr və aylar sonra, hətta uzun müddət əvvəl sağalmış döymə üzərində də ortaya çıxa bilər.

Belə reaksiyaların daha çox qırmızı və narıncı piqmentlərlə əlaqəli olduğu bildirilir.

Döymənin üzərində və ya yaxınlığında xalın forma, ölçü və ya rəngində dəyişiklik, qeyri-adi törəmə və digər şübhəli əlamətlər müşahidə olunarsa, dermatoloqa müraciət etmək tövsiyə edilir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hazırda döymələrin birbaşa olaraq xərçəng və ya sistemli xəstəliklər yaratdığını təsdiqləyən kifayət qədər elmi sübut yoxdur. Buna baxmayaraq, alimlər döymə piqmentlərinin orqanizmdə necə davrandığını və uzunmüddətli təsirlərini araşdırmağa davam edirlər.

Əsas tövsiyə dəridə baş verən dəyişiklikləri izləmək, uzunmüddətli reaksiyaları diqqətdən kənarda qoymamaq və şübhəli nahiyələri mütəmadi olaraq dermatoloqa göstərməkdir.