Dünya üçün görünməz təhdid: Ən yaxın qonşumuzla eyni orbitdə!

NASA 20 il əvvəl ABŞ Konqresinin tapşırığı ilə Yerə yaxın asteroidlərin 90 faizini müəyyən etməyə başlamışdı. Lakin yeni bir araşdırma, diqqətdən yayınmış başqa bir təhlükəyə diqqət çəkir: Yerə ən yaxın məsafədəki planet olan Venerayla eyni orbitdə hərəkət edən asteroidlər, yəni "eş-orbitli" (co-orbital) cisimlər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, hazırda yalnız 20 Venera eş-orbitli asteroidi məlumdur. Lakin Braziliyanın San-Paulu Universitetindən Valerio Karruba rəhbərliyində aparılan və "Astronomy and Astrophysics" jurnalına təqdim edilən araşdırmaya görə, bu say əslində daha çox ola bilər. Lakin bu cisimlər Günəş işığının parıltısı səbəbindən Yerdən müşahidə edilə bilmir.

Venerayla eyni orbitdə hərəkət edən bu asteroidlər təxminən 140 metr diametrindədir və Yer orbitinə 0,05 astronomik vahid məsafəyə qədər yaxınlaşdıqları halda, "potensial təhlükəli asteroid" (PHA) sinfinə daxil olurlar. Problem ondadır ki, bu cisimlərin orbitləri olduqca xaotikdir. Yalnız 150 il içində onların trayektoriyaları proqnozlaşdırıla bilməz hala gəlir. Yəni bir dəfə müşahidə edilmələri, gələcəkdə necə hərəkət edəcəklərini təxmin etmək üçün kifayət deyil.

Tədqiqatçılar bu problemi aradan qaldırmaq üçün müxtəlif orbit xüsusiyyətlərinə malik 26 "klon" asteroid yaradıb və bu cisimlərin 36 min illik orbit təkamülünü simulyasiya etdilər. Nəticələr göstərib ki, xüsusilə aşağı meyilli və eksantrikliyi 0,38-dən az olan asteroidlər Yerə çırpılma potensialına malikdir. Bu isə indiyə qədər müşahidə olunmamış çoxsaylı təhlükəli asteroidin varlığına işarə edir.

Lakin ən böyük çətinlik bu cisimlərin müşahidə oluna bilməsidir. Günəşə çox yaxın olduqları üçün ilin yalnız müəyyən dövrlərində görünürlər. Yaxın illərdə fəaliyyətə başlayacaq Vera Rubin Rəsədxanası bu cisimlərdən bəzilərini aşkar edə bilər. Lakin tədqiqatçılar bildirir ki, bu potensial təhdidlərin hamısını xəritələndirmək üçün ya Venera orbitində, ya da Günəş–Venera Laqranj nöqtələrində yerləşəcək xüsusi bir kosmik missiya zəruridir.

150 metrlik bir asteroidin Yerə çarpması yüzlərlə meqatonluq partlayışa səbəb ola bilər. Bu isə minlərlə Hiroşima bombasına bərabər bir dağıntı deməkdir. Bu səbəbdən, tədqiqatçılar görünməz də olsalar, Venera eş-orbitli asteroidlərin ciddi şəkildə nəzərə alınmalı olduğunu vurğulayırlar.

Aydın