Dünyada dağıdıcı daşqınlar artacaq

Güclü yağışlar və tropik fırtınalar nəticəsində baş verən genişmiqyaslı daşqınlar və torpaq sürüşmələri İndoneziya, Şri-Lanka, Tayland və Malayziyaya ciddi zərər vurub. Qurbanların sayı 1,4 min nəfəri keçib, 1 milyondan çox sakin evsiz qalıb.

Reyting.az xəbər verir ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) ekstremal yağıntıların iqlim dəyişiklikləri ilə əlaqəli olduğunu bildirərək, onların gələcəkdə daha da artacağı barədə xəbərdarlıq edib.

Məlumata görə, Cənub-Şərqi Asiyada hər il iyun-sentyabr aylarında davam edən musson mövsümü tez-tez güclü yağışlara səbəb olur ki, bu da torpaq sürüşmələri və daşqınlara yol açır. Bu il isə tropik fırtınalar vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb.

Region “Ditva” və “Senyar” adlı güclü siklonlardan zərər çəkib. “Ditva” 28 noyabrda Şri-Lankanın sahillərinə çatıb və 29 noyabrda ən yüksək güc səviyyəsinə yüksəlib. Eyni vaxtda Malay yarımadası ilə Sumatra arasında yerləşən Malakka boğazında başqa bir tropik fırtına - “Senyar” formalaşıb və intensiv yağıntılar gətirərək daşqınlara səbəb olub.

Ən böyük zərər İndoneziyada qeydə alınıb. 3 dekabr məlumatına görə, ölkədə azı 753 nəfər həyatını itirib. Sumatra adasında dağıntılar 2018-ci ildə 4 300-dən çox insanın ölümünə səbəb olan zəlzələ və sunamidən sonra ən genişmiqyaslı fəlakət kimi qiymətləndirilir. Şimali Sumatra, Qərbi Sumatra və Açə vilayətlərində təxminən 650 nəfər hələ də itkin düşmüş sayılır. 1,5 milyondan çox sakin evlərini tərk etməyə məcbur olub.

Şri-Lankada 465 nəfərin öldüyü təsdiqlənib. Ölkə prezidenti Anura Kumara Dissananayke bildirib ki, qurbanların dəqiq sayını müəyyən etmək hələlik mümkün deyil. Taylandda 185 nəfər, Malayziyada isə 3 nəfər həlak olub.

“Guardian” yazır ki, mussonların səbəb olduğu daşqınlar və torpaq sürüşmələri Tayland və İndoneziya kimi ölkələr üçün adi hal olsa da, bu il qurbanların sayı son illərin ən yüksək göstəricilərindən biridir.

Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının nümayəndəsi Kler Nullisin sözlərinə görə, ötən həftə İndoneziya, Malayziya, Şri-Lanka və Taylandda güclü yağışlara, genişmiqyaslı daşqınlara və torpaq sürüşmələrinə səbəb olan “Senyar” kimi tropik siklonlar nadir hallarda ekvatora bu qədər yaxınlaşır.

Qeyd olunur ki, qlobal istiləşmə səbəbindən okeanların temperaturu artır. Daha isti su tropik siklonların daha sürətli formalaşmasına və güclənməsinə səbəb olur. Məsələn, son 50 ildə Benqal körfəzində ekstremal gücə çatan fırtınaların sayı artıb. Havanın temperaturunun yüksəlməsi isə yağışların intensivliyini artırır.

“Temperaturun yüksəlməsi ekstremal yağıntı riskini artırır, çünki daha isti atmosfer daha çox nəmi saxlaya bilir. Biz ekstremal yağıntıların sayının artdığını müşahidə edirik və bu proses gələcəkdə də davam edəcək,” - deyə Kler Nullis bildirib.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, ekstremal hava hadisələrinin tezliyinin və intensivliyinin artması iqlim dəyişikliyi ilə bağlıdır. Belə fəlakətlərin dağıdıcılığı gələcəkdə daha da arta bilər.

Y. QACAR