Dünyada ən güclü külək orada əsir saatda 408 kilometr

Dünyanın ən güclü küləklərinin okeanlarda əsdiyini düşünənlər yanılır. Bu rekord ABŞ-ın Nyu-Hempşir ştatındakı Vaşinqton dağında qeydə alınıb və bu günə qədər yerüstü meteoroloji stansiyalar arasında ən yüksək göstərici hesab olunur.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, 1934-cü il aprelin 12-də Vaşinqton dağının zirvəsində yerləşən meteoroloji stansiya saatda 408 kilometr sürətlə əsən külək qeydə alıb.

Bu göstərici hələ də yerüstü meteoroloji müşahidələr üzrə dünya rekordu sayılır. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, buna səbəb üç fərqli hava axınının məhz bu ərazidə toqquşması və dağın relyefinin küləyi aerodinamik boru kimi sürətləndirməsidir.

Müqayisə üçün qeyd edilir ki, bu sürət şığıyan qırğı quşunun uçuş sürətindən daha yüksəkdir və beşinci kateqoriyalı qasırğa üçün müəyyən edilən həddi demək olar ki, iki dəfə üstələyir. Belə bir küləyin hökm sürdüyü şəraitdə açıq havada olmaq insan həyatı üçün son dərəcə təhlükəlidir.

Rekord niyə məhz Vaşinqton dağında qeydə alınıb?

Alimlər bildirirlər ki, Vaşinqton dağı Böyük Göllər istiqamətindən gələn qərb siklonlarının yolunda yerləşir. Nəm hava kütlələri sürətlə yüksələrək Arktikadan gələn soyuq və quru hava ilə qarşılaşır. Təzyiq fərqi nəticəsində Venturi effekti yaranır və dağ silsilələrinin dar hissəsində hava axını daha da sürətlənir.

Dağın uzunsov forması da hava axınlarını birbaşa meteoroloji stansiyaya yönəldir. Everest daha hündür olsa da, orada seyrək hava və geniş qar örtüyü küləyin sürətini müəyyən qədər azaldır. Vaşinqton dağında isə hava daha sıx olduğundan külək daha böyük gücə çatır.

Saatda 408 kilometr sürətlə əsən külək insan üçün nə deməkdir?

Belə güclü külək zamanı kiçik daşlar güllə kimi hərəkət edir, qar dənələri isə dərini zədələyən zımpara təsiri yaradır. Qoruyucu eynək olmadan gözləri açmaq mümkün deyil, nəfəs almaq isə xeyli çətinləşir. Küləyin təsiri ilə hiss olunan temperatur mənfi 70 dərəcə Selsiyə qədər enə bilər.

Həmin gün meteoroloq Salvatore Pagano müşahidələri aparmaq üçün çölə çıxarkən az qala həyatını itirəcəkdi. O, təhlükəsizlik trosu ilə bağlansa da, güclü külək ölçü cihazlarını qoparıb aparmış, hətta stansiyanın dəmir bərkidicilərini belə əyib.

Tornadolar daha güclüdürmü?

Mütəxəssislər bildirirlər ki, tornadoların daxilində küləyin sürəti bəzən saatda 500 kilometri də keçə bilər. Lakin bu göstəricilər rəsmi yerüstü meteoroloji ölçmələr hesab edilmir. Buna görə də yer səthində rəsmi şəkildə qeydə alınmış ən güclü külək rekordu hələ də Vaşinqton dağına məxsusdur.

İqlim dəyişikliyi yeni rekordlara səbəb ola bilərmi?

Alimlər hesab edirlər ki, qlobal istiləşmə nəticəsində temperatur fərqlərinin artması gələcəkdə daha ekstremal hava hadisələrinin baş vermə ehtimalını yüksəldir. Bu səbəbdən qarşıdakı onilliklərdə mövcud külək rekordunun yenilənməsi də istisna edilmir.

Vaşinqton dağı bu gün də atmosfer hadisələrinin öyrənilməsi üçün ən mühüm təbii laboratoriyalardan biri hesab olunur və təbiətin gücünü əyani şəkildə nümayiş etdirən nadir məkanlardan biridir.