Dünyada hərbi xərclərin artımına görə ABŞ, Çin və Rusiya liderlik edir

2024-cü ildə qlobal hərbi xərclər Soyuq Müharibədən sonra ən yüksək səviyyəyə çatıb. Bu barədə Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutu (SIPRI) məlumat yayıb. Araşdırmaya görə, 2024-cü ildə dünyada hərbi xərclərin ümumi məbləği əvvəlki illə müqayisədə 9,4% artaraq 2,718 trilyon dollara çatıb. Bu, Soyuq Müharibədən sonra hərbi xərclərdə illik ən böyük artımdır.

Ekspertlərə görə, ötən il 100-dən çox ölkə müdafiə xərclərini artırıb. Əksər hökumətlər hərbi ehtiyaclara diqqət yetirirlər, çox vaxt büdcənin digər maddələri hesabına bu, gələcəkdə cəmiyyətlər üçün ciddi iqtisadi və sosial nəticələrə səbəb ola bilər.
Avropada xərcləri artıran əsas amillərə Ukraynadakı müharibə və ABŞ-ın NATO müttəfiqlik öhdəliklərinə sadiqliyi ilə bağlı sual daxildir. Bu amillər Avropada (Rusiya da daxil olmaqla) müdafiə xərclərinin 17% artaraq 693 milyard dollara çatmasına səbəb olub və bu, Soyuq Müharibədən sonrakı səviyyələri üstələyib. Hərbi xərclərini artırmayan yeganə Avropa ölkəsi Malta olub.
Rusiyanın 2024-cü ildə müdafiə xərcləri 149 milyard dollar təşkil edəcək ki, bu da 2023-cü ildən 38% və 2015-ci illə müqayisədə iki dəfə çoxdur. Bu rəqəm Rusiyanın ÜDM-nin 7,1%-ni və bütün dövlət xərclərinin 19%-ni təşkil edir.

Ukraynada 2024-cü ildə hərbi xərclər 2,9% artaraq 64,7 milyard dollara çatıb ki, bu da Rusiya xərclərinin 43%-ni təşkil edir. Eyni zamanda, Ukraynada hərbi xərclər ölkənin ÜDM-nin 34%-ni təşkil edir ki, bu da dünyada ən yüksək göstəricidir. Tədqiqatçılar əmindirlər ki, maliyyə imkanları məhdud olduğundan Ukrayna üçün müdafiə xərclərini daha da artırmaq çətin olacaq.

Müdafiə xərclərinin artımı ABŞ-da da müşahidə olunur, burada xərclər 5,7% artaraq 997 milyard dollara çatıb və 2024-cü ildə qlobal müdafiə xərclərinin 37%-ni təşkil edib.

İkinci ən böyük hərbi xərcləyən Çin müdafiə xərclərini 7% artıraraq təqribən 314 milyard dollara çatdırıb və son 30 ildə artımı davam etdirib.

Müdafiə xərclərinin xüsusi artımı Mərkəzi və Qərbi Avropada da müşahidə olunub. Almaniyanın xərcləri 28% artaraq 88,5 milyard dollara çatıb və bu göstərici üzrə regionun lideri olub.

Polşa xərclərini 31% artıraraq 38 milyard dollara çatdırıb ki, bu da ölkənin ÜDM-nin 4,2%-ni təşkil edir.
Əziz Mustafa, Oxuməni.az