Icma.az
close
up
RU
Dünyanı dəyişməyin ən qısa yolu Gültəkin Cəfərova

Dünyanı dəyişməyin ən qısa yolu Gültəkin Cəfərova

Icma.az, Kulis.az saytına istinadən bildirir.

Kulis.az Gültəkin Cəfərovanın "Dünyanı dəyişməyin ən qısa yolu" yazısını təqdim edir.

“Hər oxunan kitab azadlığa doğru atılan 4 günlük addımdır”. Bu, sadəcə, poetik bir bənzətmə deyil, Braziliya həbsxanalarındakı real islah proqramının rəsmi statistikasıdır. Məhkumlar oxuduqları hər kitab üçün cəza müddətlərindən 4 gün silirlər və nəticə heyrətamizdir: azadlığa çıxanların təkrar cinayət törətmə ehtimalı 30% azalır. Bəs necə olur ki, bir neçə yüz səhifəlik adi kağız yığını insanın taleyini və cəmiyyət dəyişə bilir?
Biz kitaba həmişə ənənəvi qəliblərdən baxmağa öyrəşmişik: o, bəşəriyyətin keçmişini gələcəyə daşıyan bir körpü, nitqimizi zənginləşdirən və ya asudə vaxtda bizə estetik zövq verən vasitədir. Lakin müasir dünyanın qatmaqarışıq hadisələri fonunda kitabın funksiyası bu klassik təriflərdən daha qlobal bir müstəviyə keçib. Günümüzdə kitab, sadəcə, bir məlumat toplusu deyil, insanın daxili aləmini inşa etməyə və cəmiyyəti dəyişməyə qadir olan mənəvi gücdür. Kitabın bu gücü, sadəcə, bir təxmin deyil, elmi araşdırmalarla da sübut olunub.
Psixoloq David Levisin araşdırmaları göstərir ki, mütaliə həm də bioloji zərurətdir. Cəmi 6 dəqiqəlik dərin mütaliə stres səviyyəsini 68% azaldır. Bu, musiqi dinləməkdən və ya gəzintiyə çıxmaqdan daha effektivdir.
Mütaliə bizi daxilən rahatlatmaqla qalmır, həm də insani keyfiyyətlərimizi, yəni “yumşaq bacarıqlar”ımızı – empatiya, ünsiyyət və dözümlülük – cilalayır. Bu bacarıqlar fərdi insan edən əsas mənəvi dəyərlərdir.
İnformasiya bolluğunda yaşamağımıza baxmayaraq, bəşəriyyət heç vaxt indiki qədər manipulyasiyaya açıq olmayıb. Sosial mediadakı saxta xəbərlər və ucuz şüarlar insanları kütləvi şəkildə idarə edir.

Sosioloq Ziqmund Baumanın qeyd etdiyi “axıcı cəmiyyətdə” insanlar dərin biliklərdən məhrum olduqları üçün səthi mütaliənin və müvəqqəti hisslərin qurbanına çevrilirlər. Məhz burada həqiqi oxucu fərqi ortaya çıxır. Kitab oxuyan insanı aldatmaq və onu kortəbii kütlənin bir hissəsinə çevirmək qeyri-mümkündür. Çünki mütaliə analiz etməyi öyrədir; o, qaranlıq otaqda yanan işıq kimi qorxu və cəhaləti yox edir.
Analitik düşünmək bizi aldanmaqdan qoruyur, bədii ədəbiyyat isə bizə başqasının ağrısını hiss etməyi öyrədir. Müasir insanın ən böyük problemi öz qabığına çəkilməsi və başqasının ağrısına qarşı korlaşmasıdır. Cəmiyyətdə artan aqressiya məhz bu duyğu çatışmazlığından qaynaqlanır. Bir roman oxuyan insan isə minlərlə fərqli taleyi öz ruhundan keçirir. O gah bir yoxsulun ehtiyacını, gah da bir dahinin tərəddüdünü yaşayır. Dostoyevski, Hüqo və ya Tolstoyun mənəvi iztirablarını sətir-sətir dərk edən birinin dünyanı yalnız ağ-qara rənglərdə görməsi imkansızdır.
Fərdin inkişafı baxımından bədii ədəbiyyatla kifayətlənmək olmaz. Müasir insanın daxili xaosunda şəxsi inkişaf kitabları bir mentora çevrilir. Klassik ədəbiyyat bizə başqasını anlamağı öyrədirsə, düzgün seçilmiş şəxsi inkişaf kitabları bizi öz “mən”imizlə üzləşdirir, travmalarımızı və potensialımızı tanımağa kömək edir. Özünü kəşf edən fərd isə cəmiyyətdə dağıdıcı deyil, şüurlu və qurucu bir qüvvə kimi çıxış edir.
Zərərli vərdişlərə meyil və boş özünütəsdiq cəhdləri cəmiyyəti daxildən gəmirir. Kitab isə, sadəcə, biliklərin toplusu deyil, mənəvi bir təkamüldür. Kitab oxuyan insan öz daxili dünyası ilə dialoq qurmağı bacarır. O təkcə qanunlardan qorxduğu üçün deyil, daxili ləyaqət hissi imkan vermədiyi üçün pislikdən uzaq durur. Başqalarının səhvlərindən (ədəbi qəhrəmanlar vasitəsilə) dərs çıxarmağı bacaran insan həyatın çətin yollarında daha az büdrəyir.
İnsandakı bu fərdi inkişaf sonda bütün cəmiyyətin mənəviyyatına təsir edir. Elə ölkəmizdə son illər müşahidə olunan mütaliə dalğası da bunun bariz nümunəsidir. Bu mənəvi təkamül prosesində həm dövlət qurumlarının, həm də ictimai təşəbbüslərin rolu əvəzsizdir. Xüsusilə Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Nəşriyyatları Assosiasiyasının (ANAİB) kitab sənayesinin inkişafı, eləcə də genişmiqyaslı təbliğat kampaniyaları nəticəsində nəşriyyat işində ciddi canlanma və yeni dinamika yaranmışdır.
Son illər Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisindəki izdiham və regionlarda keçirilən kitab festivalları cəmiyyətimizdə mütaliəyə olan tələbatın artdığını açıq şəkildə sübut edir. Bu canlanma təkcə rəsmi tədbirlərlə bitmir. Ölkədə kitab klubları və “bookcafe”lər şəbəkəsi də sürətlə genişlənir. Bu məkanlar həm valideynlər, həm gənclər, həm də uşaqlar üçün, sadəcə, mütaliə deyil, həm də sağlam ünsiyyət mühitinə çevrilir. Bu mühit genişləndikcə cəmiyyətin düşüncə tərzi də sağlamlaşır.
Nəticə etibarilə, cəmiyyəti daxildən gəmirən bütün problemlərin – xurafatın, nifrətin və cinayətin kökündə cəhalət dayanır. Kitab isə bu problemləri aradan qaldıran ən kəsərli silahdır. Bir cəmiyyət oxumağa başlayırsa, orada qaranlıq kölgələr öz-özünə çəkilməyə məhkumdur.

Gündə cəmi 15 dəqiqə mütaliə etməklə ildə 20-dən çox fərqli həyatı tanıya, dünyanı başqalarının gözü ilə görə bilərsiniz. Buna görə də kitabları rəflərdən çıxarıb çantanıza, masanızın üstünə qoyun və ya söhbətlərinizə daxil edin.

Dünyanı dəyişməyin ən qısa yolu bir insanın əlinə kitab almasından başlayır.

"Səni ya ədalət, ya qan hərləyir!.." - Akif Azalpın şeirləri Psixiatriya Xəstəxanasında keçən illərim Yesugey kişinin oğlu - Bəhruz Tağızadənin hekayəsi
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:231
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 23 Aprel 2026 12:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri