Dünyanın əksər hissəsini zəbt edən “heyvan”..?

...Planetimiz inanılmaz sayda növlərə ev sahibliyi edir. Bununla belə, Yer kürəsində bir növ var ki, bir neçə istisna olmaqla, artıq planetin əksər hissəsini ələ keçirib – əslində onlar artıq Yer kürəsinin demək olar ki, bütün quru ərazilərini “müstəmləkə etməyə” müvəffəq olublar,

SİA-nın məlumatına görə, bu barədə IFLScience yazır.

Yer üzündə nə qədər qarışqa yaşayır?

Bioloq Edvard Vilsona görə, qarışqalar dünyanı idarə edən kiçik canlılardır. Alimlər əvvəllər Yer kürəsində əslində neçə qarışqanın yaşadığını hesablayıblar – 2022-ci ildə, ən mühafizəkar hesablamaya görə, planetdə 20 kvadrilyon qarışqa var.

Onların ümumi kütləsi 12 meqaton quru karbonun ümumi biokütləsinə bərabərdir. Üstəlik, bu, planetdəki bütün vəhşi quşların və məməlilərin ümumi biokütləsini üstələyir və insan biokütləsinin təxminən 20 faizinə bərabərdir.

Üstəlik, elm adamları hesab edirlər ki, bu mühafizəkar təxmin əslində az qiymətləndirmədir.

Qarışqaların ümumi populyasiyasını hesablamaq üçün elm adamları, demək olar ki, hər bir əsas yer ekosistemində yer və ağac qarışqaları üzərində aparılan 500-ə yaxın araşdırmanın məlumatlarını birləşdirdilər.

Bununla belə, qiymətləndirmədə yuvalarını yem üçün tərk etməyən koloniya üzvləri və ya məlumatların hələ də az olduğu bölgələr, məsələn, boreal meşələr nəzərə alınmır.

Bütün bu qarışqalar harada yaşayır?

Alimlər həmçinin qarışqaların yayılmasına da nəzər salıblar və belə nəticəyə gəliblər ki, 20 katrilyonluq məxluq yəqin ki, planetdə bərabər paylanmayıb.

Məsələn, yer qarışqaları daha çox tropik və subtropik bölgələrdə cəmləşmişdir.

Növlərin demək olar ki, üçdə ikisi yalnız iki biomda yaşayır - tropik yağış meşələri və savannalarda...

Bununla belə, onların yayılması yaşayış yerləri arasında çox dəyişir. Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, yarpaqla qidalanan qarışqaların sıxlığı meşələrdə çəmənliklərə nisbətən 4 dəfə, torpaqda qidalanan qarışqalar isə quraq ərazilərdə daha çox olur.

Bununla belə, bu cür tədqiqatların uğuruna baxmayaraq, dünyanın bəzi yerlərində qarışqa populyasiyaları haqqında məlumat hələ də azdır ki, bu da biliklərimizdəki boşluqları göstərir.

Qarışqalar Yer kürəsinin demək olar ki, hər bir səthini koloniyalaşdırıblar

Planetdə ilk dəfə təxminən 140-158 milyon il əvvəl meydana çıxan və uzaqlara yayılan alimlərin fikrincə, qarışqaların 15700-dən çox növü və alt növü var.

Tədqiqatlar göstərir ki, hər yerdə yayılmış bu həşəratlara Antarktidadan başqa Yer kürəsinin bütün qitələrində rast gəlmək olar.

İslandiyada, Qrenlandiyada, şərqi Polineziyanın bir hissəsində və ya planetin ən ucqar adalarından bəzilərində yerli növlər də yoxdur.

Qarışqalar bu gün demək olar ki, hər yerdə tapılsa da, bu həmişə belə deyildi.

Çikaqodakı Field Muzeyinin tədqiqatçısı Metyu Nelsen deyir ki, bu gün dünyaya nəzər salsanız, qarışqalara demək olar ki, hər qitədə müxtəlif yaşayış yerlərində rast gəlmək olar. Nelsen və onun həmkarları, qarışqaların son 60 milyon il ərzində bitkilərlə birlikdə təkamül etdiyini, görünür, yarpaqlı qohumlarından öyrəndiklərini tapdılar. Məlumdur ki, bu dövrdə meşələrdəki bəzi bitkilər yarpaqlarındakı kiçik dəliklərdən daha çox su buxarı buraxmağı öyrənmişlər.

Buna cavab olaraq bəzi qarışqalar yuvalarını yerin altından ağacların başına köçürdülər.

Eynilə, çiçəkli bitkilər meşələrdən yayılıb daha quru bölgələri koloniyalaşdırmağa başlayanda, qarışqalar da onun ardınca getdilər və bu gün canlı olan növlərin çoxuna səbəb oldular.

Nazlı Almuradova