Dünyanın ən qəribə sui qəsd nəzəriyyəsi: İşin içində nasistlər də var?

Musiqi alətlərinin onilliklər boyu səhv tezlikdə akort edildiyi və bunun insan davranışlarına mənfi təsir göstərdiyi iddiasını əhatə edən qəribə bir sui-qəsd nəzəriyyəsi yenidən gündəmdədir. Bu iddiaya görə, prosesi insanların manipulyasiyası məqsədilə məhz nasistlər həyata keçirib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, musiqi alətlərinin öz aralarında uyğun səslənməsi üçün mütəmadi olaraq akort edilməli olduğu məlumdur. Məsələn, bir nəfər "Do" notası çaldıqda, digərinin də çaldığı notanın eyni səsdə olması gözlənilir. Fizikaya dair bir məqalədə bu belə izah edilir: 

"Musiqi tonunun yüksəkliyi havanın hərəkət sürətindən asılıdır. Bu sürət, bir hava hissəciyinin bir saniyədə etdiyi tam titrəyişlərin sayına əsaslanır və hər titrəyiş bir herzs kimi ölçülür. Dövr sayı artdıqca, səslənən notanın tonu da yüksəlir".

Tarix boyu musiqi alətlərinin akortu vahid bir standart üzrə müəyyənləşdirilməmiş və bu göstərici əsrdən-əsrə, bölgədən-bölgəyə dəyişmişdir. Məsələn, 1600-cü illərdən əvvəl Almaniyada orqan alətlərinin tonu, orta əsrlərdə A=567 herzdən tutmuş, təxminən 1511-ci illərdə A=377 herzə qədər dəyişirdi.

O dövrdə eyni ölkə daxilində belə vahid standartın tətbiqi vacib sayılmırdı. Bəstəkarlar və ifaçılar yerli fərqliliklərə uyğunlaşmaq üçün partituraları müxtəlif tonlarda yazır, yaxud notaları transpozə edərək digər alətlərin sabit tonuna uyğunlaşdırırdılar. Məsələn, bəstəkar "Hendel" 423 herzi, "Motsart" isə 422 herzi üstün tuturdu. Lakin zamanla texnoloji inkişaf və böyük səhnələrin akustik tələbləri daha yüksək tonlara ehtiyac yaradaraq vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirdi.

Nəticədə "La" notası tədricən 440 herz tezliyinə standartlaşdırıldı. "Beynəlxalq Standartlaşdırma Təşkilatı" bu tezliyi 1955-ci ildə müəyyənləşdirdi və 20 il sonra rəsmən təsdiqlədi. Fərqli bölgələr üçün fərqli akort normaları dövrü bitdi, lakin bu qərar bəzi sui-qəsd nəzəriyyələrinin yaranmasına zəmin yaratdı.

Mövzu ilə bağlı başqa bir məqalədə belə qeyd olunur: "Müasir musiqi akortu ilə bağlı sui-qəsd nəzəriyyələri "La-440"a akort edilmiş musiqinin insan bədəninə və şüuruna mənfi təsir göstərə biləcəyi və dinləyicilərə qarşı psixoloji silah kimi istifadə oluna biləcəyi fikrinə əsaslanır”. 

Bu yanaşmanın əks istiqamətində isə 432 herzi "faydalı”, "kosmik” və ya "mystik” xüsusiyyətlərə malik "təbii rezonans” kimi təqdim edənlər dayanır.

Bu nəzəriyyələrə görə, nasistlərin baş təbliğatçısı Yozef Qebbels, "İlluminati" və ya "Rockefeller" kimi adlarla bağlanan qruplar bu dəyişiklikdə rol oynayıb və məqsəd kütlələri manipulyasiya etmək olub – əlbəttə, heç bir sübut təqdim olunmadan. Hətta bəzi iddialarda 432 herzin "dörd ardıcıl sadə ədədin (103 + 107 + 109 + 113) cəminə bərabər olması səbəbilə xüsusi” hesab edildiyi bildirilir. Halbuki tezlik sadəcə saniyədəki titrəyişlərin sayını ifadə edir və bu arqument elmi baxımdan əsassızdır.

Riyaziyyatçı, yazar və gitarist Yakub Marian bir bloq yazısında bu məsələni belə izah edir: "Əvvəllər (antiki və Orta əsrlərdə) saat 2, 3, 4 və ya 12 bərabər hissəyə bölünürdü, lakin 60-a heç vaxt bölünmürdü. O dövrdə bu qədər kiçik zaman aralıqlarını ölçən cihazlar mövcud deyildi. Əgər hər şeyi 12 hissəyə bölməyə davam etsəydik, ‘saniyə’ bir dəqiqənin 1/12-si, yaxud bir saatın 1/1728-i olardı. Bu halda eyni səs üçün tamamilə fərqli rəqəmsal dəyər alınardı. Yəni bu günkü 440 herzin təyini sadəcə tarixi təsadüfdür”.

Aydın