Dünyanın “nüvə çətiri”: Daha kimin başını örtəcək?

Prezident Donald Trampın Rusiyaya münasibəti fonunda ABŞ-nin Avropa və Asiyadakı müttəfiqləri öz nüvə silahlarını inkişaf etdirməyi düşünməyə başlayıblar. 

“Cebheinfo.az” bu barədə “Financial Times”-a (FT)  istinadən xəbər verir.

Nəşrin yazdığına görə, Trampın Moskvaya münasibətinin dəyişməsi və NATO-ya qarşı nifrət etməsi müttəfiqləri Amerikanın “nüvə çətirindən” çıxmaq barədə düşünməyə vadar edir.

Karnegi Fondunun eksperti Ankit Panda nəşrə bildirib ki, nüvə silahlarının yayılmaması ilə bağlı böyük güc konsensusu həqiqətən də zəifləyir: “Tramp fenomeni ABŞ-nin müttəfiqlərində nüvə silahlarının Amerikanın etibarsızlığı problemini kökündən həll edəcəyi barədə səslərə güclü təkan verib".

Nüvə Silahlarının Yayılmaması haqqında Müqaviləyə (NPT) əsasən, BMT Təhlükəsizlik Şurasının yalnız beş daimi üzvü rəsmi nüvə silahına malikdir. Müqaviləyə qoşulmayan Hindistan, İsrail və Pakistanın da nüvə arsenalları var. FT-nin qeyd etdiyi kimi, Trampın hakimiyyətə qayıdışı Qərb müttəfiqləri arasında qızğın müzakirələrə səbəb olub. Analitiklər NPT-nin ləğv edilməsinin daha 15-25 ölkənin nüvə silahı əldə etməsinə və nüvə müharibəsi riskini artıra biləcəyindən ehtiyat edirlər.

“Financial Times” yazır ki, Almaniya rəsmiləri Trampın seçilməsindən sonra baş verən hadisələrdən şoka düşdükdən sonra öz nüvə silahlarının yaradılması ilə bağlı müzakirələrə başlayıblar. Almaniyanın ABŞ-dəki keçmiş səfiri Volfqanq İşinqer xəbərdarlıq edib ki, nüvə dövlətinə çevrilmək beynəlxalq ictimaiyyətin etimadını sarsıdacaq. Eyni zamanda, Polşa Prezidenti Anjey Duda ABŞ-ni ölkədə nüvə silahı yerləşdirməyə çağırıb. 

Baş nazir Donald Tusk qeyd edib ki, Polşa Fransanın “nüvə çətiri” vasitəsilə nüvə silahına çıxış əldə etməyə çalışmalıdır. Hər iki siyasətçi müxtəlif qüvvələri təmsil edir, lakin Tusk ölkənin Avropadakı nüvə layihəsində iştirakının vacibliyini vurğulayıb.

Cənubi Koreyada ekspertlər nüvə silahının yaradılması imkanlarını müzakirə etməyə başlayıblar. Seul Milli Universitetinin professoru Suh Kyung-ryul bildirib ki, ölkə nüvə silahı istehsal etmək üçün əsas texnologiyaya malikdir və onu üç ay ərzində inkişaf etdirə bilər. 

Nüvə hücumlarına məruz qalan yeganə ölkə olan Yaponiyada mövzu "ən ciddi tabu" olsa da, məhdud dairələr arasında oxşar müzakirələr aparılır. Yaponiya rəsmilərindən biri qeyd edib ki, müzakirələr daha geniş iştirakçılar üçün maraqlı ola bilər.

Bundan əvvəl Vaşinqtondakı Amerika Universitetinin Nüvə Tədqiqatları İnstitutunun professoru Peter Kuznik demişdi ki, Avropa “nüvə çətirini” genişləndirmək və müdafiə xərclərini artırmaq istəyindən çılğınlaşıb. O qeyd edib ki, Avropa ölkələri yenidən silahlanmaya 800 milyard avro xərcləməyə hazırdır və öz nüvə arsenalının yaradılması və ya Fransa və Almaniya vasitəsilə “nüvə çətiri”nin genişləndirilməsini müzakirə edirlər.

Xəzər
“Cebheinfo.az”