Duro Sessa: Avropada qanunun aliliyi prinsiplərinin ciddi şəkildə pozulması ilə bağlı nümunələr var

Bakı, 14 oktyabr, AZƏRTAC

Məhkəmə hakimiyyətinin Avropa üzrə Şurası 2025-ci ildə Riqa Bəyanatı qəbul etdi. Çox mühüm və narahatlıq doğuran bir bəyanat idi. Bəyanata əsasən demək olar ki, Avropada qanunun aliliyi prinsiplərinin ciddi şəkildə pozulması ilə bağlı nümunələr var. Bu, çox geniş vüsət alan faktdır.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Beynəlxalq Hakimlər Assosiasiyasının (IAJ) Prezidenti Duro Sessa Beynəlxalq Hakimlər Assosiasiyasının 67-ci Baş Assambleyası çərçivəsində "Konstitusiya və Suverenlik İli" nə həsr olunmuş “Məhkəmə hakimiyyəti və dövlətin digər iki qolu arasında münasibətlər” mövzusunda keçirilən beynəlxalq konfransda çıxış edərkən deyib.

Onun sözlərinə görə, Avropanın bəzi dövlətlərində məhkəmə hakimiyyəti ilə əməkdaşlıq həyata keçirilmir, məsləhətləşmələr aparılmır. Bu da onları zəruri islahatlardan kənarda qoyur: "Bir sözlə, Avropada vəziyyət kifayət qədər ciddidir. Biz bunu etiraf etməli və buna qarşı mübarizə aparmalıyıq. Avropa Şurasında məhkəmə hakimiyyəti ilə bağlı ən birinci sənədlər hakimlərin fəaliyyəti ilə bağlı xartiyadır. Xartiyada qeyd olunur ki, hakimlərin müstəqilliyinin səviyyəsi heç zaman öz hüdudlarından kənara çıxmalı deyil.

Yəni biz məhkəmə hakimiyyətinin müstəqilliyini yüksək səviyyədə təmin etməliyik, lakin o, məlum olan səviyyəni keçməli deyil.

Ümumiyyətlə, ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ İnsan hüquqları haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsi ilə təmin olunur. Hakimlərin müstəqilliyi azadlığın, insan hüquqlarına hörmətin və qanunun qərəzsiz tətbiqinin təminatı kimi qiymətləndirilməlidir. Hakimin qərarı heç cür bu və ya digər təsirə məruz qala bilməz. Bu, qanuna əsaslanan bir qərardır. Əfv məsələlərinə hətta qanunvericilik və icra hakimiyyəti heç bir müdaxilə edə bilməz. Hakimlərin qərarlarının təfsilatı müstəqil şəkildə həyata keçirilməli hər hansı bir stereotiplərdən uzaq olmalıdır. Avropa Hakimlərinin Məşvərət Şurasının 2015-ci ildə verdiyi bir rəy hüquqşünaslıq sahəsində verilən ən yaxşı rəylərdən biridir. Rəydə məhkəmə hakimiyyətinin cəmiyyət və dövlətin digər qolları qarşısında məsuliyyəti qeyd olunur. Hakimiyyət bölgüsü öz-özlüyündə məhkəmə hakimiyyətinin müstəqilliyinin qarantıdır. O üzərinə düşən konstitusiyadan irəli gələn vəzifələri icra etməli və cəmiyyətin maraqlarına xidmət etməli və tarazlıq yaratmalıdır. Hakimiyyət bölgüsü konsepsiyasına gəldikdə, həmin Məşvərət Şurası bildirib ki, istər qanunvericilik hakimiyyəti, istər icra hakimiyyəti olsun, hər hansı bir araşdırma aparılırsa, məhkəmənin işinə müdaxilə etməli deyillər. Bu işlərin təhlili və səsləndirilən tənqidi fikirlər belə bir nəticəyə gətirib çıxarır ki, siyasətçilər heç bir vəchlə bu və digər qərarın məhkəmə tərəfindən qəbul olunmasına imkan yaratmalı deyillər".