“E1” layihəsi Fələstin dövlətinin yaradılması ehtimalını məhv edəcək Ekspertlər

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, İsrailin fələstinlilərdən zəbt olunmuş torpaqlarda yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsini nəzərdə tutan mübahisəli “E1” layihəsini təsdiqləməsi, iki dövlətli həll imkanını və gələcəkdə Fələstin dövlətinin yaradılması perspektivini ciddi şəkildə təhlükə altına sala bilər.

Turkustan.az xəbər verir ki, ilk dəfə 20 ildən çox əvvəl gündəmə gətirilən “E1” layihəsi Şərqi Qüds ilə Qərbi Qüds arasında yerləşən, “Maale Adumim” yaşayış məntəqəsini birləşdirəcək 12 kvadrat kilometrlik ərazidə tikinti işlərinin aparılmasını nəzərdə tutur. Bu plan, Qüdsün şərq cinahını Əbu Dis, əl-Eizariya və Anata kimi fələstinli şəhərlərdən ayıraraq, İordan çayının qərb sahilini şimal və cənub olmaqla iki hissəyə bölməyi hədəfləyir.

Fələstin Administrasiyasına bağlı Divar və Məskunlaşma Müqavimət Komissiyası hesab edir ki, İsrail hökumətinin bu planı təsdiqləməsi iki dövlətli həllə ümidləri praktiki olaraq sonlandıra bilər. Komissiyanın açıqlamasına görə, layihəyə əsasən Maale Adumim, Givat Zeev və Qush Etzion bölgələri “Böyük Qüds” layihəsi çərçivəsində birləşdiriləcək və bu, Qüdsün ətrafındakı fələstinli əhalini əhatədən çıxaracaq.

Komissiya həmçinin xəbərdarlıq edir ki, layihənin həyata keçirilməsi İordaniya vadisində və onun şərq yamaclarında yerləşən 46 bədəvi icmasının məcburi köçürülməsinə səbəb ola bilər. Bu isə bölgənin demoqrafik strukturuna və fələstinli icmaların sosial toxumasına ciddi zərbə vuracaq.

Qeyd edilir ki, “E1” planı ilk dəfə 1999-cu ildə təsdiqlənib. 2012-ci ildə plan genişləndirilərək yalnız yaşayış sahələrini deyil, eyni zamanda sənaye zonaları, polis qərargahları, turizm parkları və istirahət məkanlarını da əhatə edən layihə kimi təsdiqlənib.

Artıq bəzi ailələrin 2023-cü ilin oktyabrından etibarən köçürüldüyü bildirilir. Hökumət tərəfindən Yerixonun yaxınlığında və Şərqi Qüdsün Əl-Eizariya bölgəsində alternativ məskunlaşma yerləri təklif olunsa da, yerli sakinlər bu təklifləri qəbul etməyərək layihəyə qarşı çıxış etməyə davam edirlər.

Aytən Yaşar/ Turkustan.az