Ədalətsiz keçmişdən strateji gələcəyə: 907 ci düzəliş niyə və necə ləğv edilməlidir?

Prezident İlham Əliyevin yanvarın 5-də yerli televiziya kanallarına verdiyi müsahibəsində toxunduğu məsələlərdən biri də ABŞ-nin keçmiş prezidenti Co Baydenin həmmüəlliflərindən olduğu, ədalətsiz və absurd xarakter daşıyan "Azadlığa Dəstək Aktı"na 907-ci düzəliş ilə bağlı idi. Dövlət başçısı bildirib:

"Biz uzun illər çalışırdıq ki, bu 907-ci düzəlişi ləğv etdirək. Ancaq bu, çox çətin proses idi və sadəcə olaraq, 11 sentyabr 2001-ci il hadisələrindən sonra Amerika Prezidenti bu düzəlişi öz imzası ilə aradan qaldırdı və bu, 2024-cü ilə qədər davam edirdi. Tramp administrasiyasının hakimiyyətə gəlməsi ilə vəziyyət tamamilə dəyişib. İndi Amerika-Azərbaycan münasibətləri yeni səviyyəyə qalxıb və biz gözləyirik ki, Konqres bu ədalətsiz, keçmişdən qalan, bu gün tamamilə absurd sayılan düzəlişi aradan qaldıracaq".

Ümumiyyətlə, 907-ci düzəlişin ləğvi həm Azərbaycan, həm də Bakı-Vaşinqton münasibətlərinin gələcəyi üçün hansı perspektivlər vəd edir və ümumiyyətlə, bu düzəliş növbəti dövrlərdə yenidən gündəmə gələ bilərmi?

Deputat Bəhruz Məhərrəmov Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, Prezidentin də ifadə etdiyi kimi, 2025-ci il Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində dönüş dövrü hesab oluna bilər:

"Heç şübhəsiz ki, bu status-kvonun təməlində Azərbaycanın hərbi-siyasi zəfərləri nəticəsində yaranan yeni reallıq dayanır. Məlumdur ki, yeni reallıqda bir sıra güclər, o cümlədən də ABŞ maraqlarını bərabərhüquqlu əsaslarla yox, daha çox müəyyən rıçaqlar əldə edərək təzyiq göstərməklə təmin etməyə çalışırdı və 907-ci düzəliş də məhz bu kursun davamı hesab oluna bilərdi".

"Əlbəttə, ABŞ-nin keçmiş prezidenti Co Baydenin həmmüəlliflərindən olduğu "Azadlığa Dəstək Aktı"na 907-ci düzəliş müstəqilliyinin ilk illərində ağır maliyyə böhranı yaşayan Azərbaycan üçün ciddi iqtisadi zərbə hesab oluna bilərdi. Digər tərəfdən, Azərbaycanı Ermənistanı blokadada saxlamaqda ittiham edən sənədin məzmunu özlüyündə ədalətsiz xarakter daşıyırdı və ölkəmizin qlobal miqyasda mövqelərinə zərbə hesab olunurdu. Lakin Azərbaycanın hərbi-siyasi qələbələri ilə vəziyyəti köklü surətdə dəyişməsi, o cümlədən siyasi və iqtisadi müstəqilliyini təməlli formada möhkəmləndirməsi digər rıçaqlar kimi 907-ci düzəlişi də təsirsiz alətə çevirdi. Nəticə etibarilə bu gün Azərbaycan dövlətinin 907-ci düzəlişin qüvvədə olacağı təqdirdə daxil olacaq maliyyə yardımlarına faktiki ehtiyacı yoxdur. Lakin Azərbaycan və Ermənistan arasında kommunikasiyalar, blokadanın tədricən aradan qalxması, Ermənistana Qazaxıstandan və Rusiyadan buğdanın daşınması, eləcə də Azərbaycan benzininin bu ölkəyə ixracı fonunda ədalətsiz şəkildə hələ də Azərbaycanı Ermənistanı blokadada saxlamaqda ittiham etmək qəbuledilməzdir və ilk növbədə Vaşinqtonun özünün imici üçün zərbədir. ABŞ-nin hazırkı administrasiyası da eyni mövqeyi bölüşür və təsadüfi deyil ki, avqust ayında Ağ Evdə görüş zamanı cənab İlham Əliyevin iştirakı ilə Donald Trampın 907-ci düzəlişin birdəfəlik ləğvinə dair simvolik sənədi imzalaması özlüyündə məhz bu mövqenin göstəricisidir" - deyə, deputat vurğulayıb.

Müsahibimiz əlavə edib ki, ABŞ qanunvericiliyinə görə Senatın qəbul etdiyi sənəd məhz həmin qurumda "zərərsizləşdirilə" bilər:

"Bu mənada, dövlət başçımızın da ifadə etdiyi kimi, hazırda biz ABŞ Senatının sağlam mövqe nümayiş etdirərək 907-ci düzəlişin tam şəkildə ləğv edilməsinə qərar verəcəyini gözləyirik. Əlbəttə, proseslərin gedişatında Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin xarakterindən asılı olaraq ayrı-ayrı sənədlərin qəbulu mümkündür. Lakin unutmamalıyıq ki, Azərbaycan müstəqilliyini yeni əldə etmiş, işğala, təcavüzə məruz qalmış və üzərində təsir formalaşdırıla biləcək dövlət deyil. Bu mənada Azərbaycanla münasibətlərdə diktə dili ilə danışmağa hüquqi əsas yaradan heç bir sənədin perspektivi yoxdur. İndiki halda isə özünün inkişafının tam yeni mərhələsinə qədəm qoyan ABŞ-Azərbaycan münasibətləri qarşısında əngəl kimi çıxış edən 907-ci düzəlişin ən qısa zamanda aradan qaldırılacağına böyük ümidlərin olduğunu demək üçün ciddi əsaslar var. Heç şübhəsiz ki, qeyri-praqmatik və qərəzli yanaşmaları ilə Vaşinqtonun milli maraqlarına dəfələrlə zərbə vurmuş Bayden-Blinken administrasiyasından fərqli olaraq Tramp administrasiyası məsələyə sağlam rakursdan baxa bilir".