Əmək bazarında mühüm dəyişiklik: Son beş ildə...

Son illərdə əmək bazarında baş verən dəyişikliklər və rəqəmsallaşmanın sürətlənməsi işin təşkilində yeni modellərin yaranmasına səbəb olub.

Xüsusilə uzaqdan iş forması həm şirkətlər, həm də işçilər üçün yeni imkanlar və eyni zamanda müzakirə olunan mübahisəli məqamlar ortaya çıxarıb.

"Cebheinfo.az" xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Stanford Universitetinin professoru Nikolas Blum (Nicholas Bloom) əmək bazarındakı son illərin məhsuldarlıq artımı ilə bağlı diqqətçəkən açıqlama verib.

O, ABŞ iqtisadiyyatında son 5 ildə müşahidə olunan güclü məhsuldarlıq yüksəlişinin əsas səbəblərindən birinin uzaqdan iş (“evdən işləmə”) modeli olduğunu bildirib.

Nikolas Blumun fikrincə, hazırda qlobal iqtisadi müzakirələrdə məhsuldarlıq artımının süni intellektlə izah edilməsi geniş yayılsa da, bu yüksəlişin başlanğıcı süni intellektin kütləvi istifadəsindən xeyli əvvəl formalaşıb.

O, xüsusilə pandemiya dövründən sonra geniş yayılan uzaqdan iş modelinin bu prosesdə əsas rol oynadığını vurğulayır.Professor qeyd edir ki, evdən işləmə modeli işçilərin diqqətinin daha yaxşı cəmlənməsinə imkan yaradır: gündəlik yol stressinin aradan qalxması, ofis mühitindəki səs-küy və diqqət yayındırıcı amillərin azalması məhsuldarlığı artıran əsas faktorlar sırasındadır.

Bundan əlavə, uzaqdan iş əmək bazarına çıxışı genişləndirərək daha çox insanın iş imkanlarına daxil olmasına şərait yaradır və bu da ümumi iqtisadi aktivliyi gücləndirir.

ABŞ Əmək Statistikaları Bürosunun məlumatları da bu tendensiyanı qismən təsdiqləyir. Bureau of Labor Statisticsin (BLS) açıqladığı qeyri-kənd təsərrüfatı məhsuldarlıq göstəricilərinə əsasən, pandemiyadan sonrakı dövrdə məhsuldarlıq artımı əvvəlki illərlə müqayisədə daha yüksək dinamika nümayiş etdirib.
Rəqəmlərə görə, ABŞ-də məhsuldarlıq göstəricisi belə dəyişib:

*2020-ci ildə: 5,3% artım
*2021-ci ildə: 2% artım
*2022-ci ildə: 1,5 % azalma
*2023–2025-ci illərdə: 1,8 %, 3 % və 2,2 % artım
Bundan başqa, ümumi amil məhsuldarlığı (TFP) 2019–2025 dövründə ildə orta hesabla 1 % artıb. Bu isə 2007–2019-cu illərdəki 0,6 %-lik artımdan xeyli yüksəkdir.

Nikolas Blumun bu fikirləri, hazırda böyük şirkətlərin ofisə geri dönüş siyasətini gücləndirdiyi bir dövrə təsadüf edir. “Amazon”, “JPMorgan Chase”, “Goldman Sachs”, “Dell”, “Starbucks” və “TikTok” kimi nəhənglər fiziki ofis iş rejiminə qayıdışı təşviq edirlər.
Məsələn, Jamie Dimon uzaqdan iş modelinin xüsusilə gənc işçilərin öyrənmə prosesi üçün effektiv olmadığını bildirir.

Emma Grede isə evdən işləməni daha sərt tənqid edərək onu “karyera üçün mənfi seçim” kimi qiymətləndirir.
Bununla belə, bəzi ekspertlər məhsuldarlıq artımını təkcə uzaqdan işlə izah etməyin düzgün olmadığını deyirlər.

Onların fikrincə, bu yüksəliş bulud texnologiyaları, rəqəmsal alətlər və müasir iş mühiti sistemlərinin inkişafı ilə də sıx bağlıdır. Markus Shayeb və Rolando Rosas kimi mütəxəssislər bu artımın texnologiya və çevik iş modelinin birgə təsiri ilə mümkün olduğunu bildirirlər.

Beləliklə, uzaqdan iş modelinin iqtisadi məhsuldarlığa təsiri ətrafında müzakirələr davam edir və mövzu həm akademik dairələrdə, həm də korporativ dünyada ziddiyyətli baxışları bir araya gətirir.

Gülər
"Cebheinfo.az"

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin