Ər Riyad forumu: Qlobal iqtisadi gündəm çoxqütblü modelə keçir

2026-cı ildə Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı Ər-Riyadda  Dünya İqtisadi Forumunun (WEF) müntəzəm yüksək səviyyəli qlobal iclasına ev sahibliyi edəcək.

Bakıvaxtı.az bildirir ki, bu barədə İsveçrənin Davos şəhərində keçirilən Dünya İqtisadi Forumunun 55-ci illik iclasının son günündə Səudiyyə Ərəbistanının İqtisadiyyat və Planlaşdırma Naziri Faysal Alibrahim və WEF Prezidenti Börge Brende məlumat verib. İclasın ilk görüşünün 2026-cı ilin yazında keçirilməsi nəzərdə tutulub.

Maraqlıdır ki, bu forum qlobal iqtisadiyyat üçün nələr vəd edir? Enerji ixracatçıları iqtisadi qaydaları yenidən yaza bilərmi? Ümumiyyətlə, Dünya İqtisadi Forumu effektiv forumlardan sayıla bilərmi?

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Vüsalə Əhmədova Bakıvaxtı.az-a açıqlamasında bildirib ki, Ər-Riyad görüşü qlobal iqtisadi gündəmin Qərb mərkəzli diskursdan çox çoxqütblü modelə keçəcəyini göstərir:

"Dünya İqtisadi Forumunun ənənəvi və əsas toplantısı 1971-ci ildən etibarən demək olar ki, hər zaman eyni ölkədə İsveçrənin Davos şəhərində keçirilib. Yalnız 2021-ci ildə COVID-19 səbəbilə onlayn keçirildi. Davos bir növ WEF-in simvolik mərkəzi sayılır. Yəni, klassik "Davos Forumu" anlayışı məhz İsveçrə ilə bağlıdır. 2026-cı ildə Ər-Riyadın Dünya İqtisadi Forumunun yüksək səviyyəli qlobal iclasına ev sahibliyi etməsi əlbəttə ki, həm simvolik, həm də strateji baxımdan əhəmiyyətlidir. Yaxın Şərq, Asiya və Afrika ölkələri artıq yalnız xammal təchizatçısı deyil, qərarverici aktor kimi çıxış edəcək. ABŞ-Çin rəqabəti, sanksiyalar, ticarət blokları fonunda yeni əməkdaşlıq formatları axtarılacaq. Qısa ifadə etsək, qlobal iqtisadi güc mərkəzləri şaxələnir".

İqtisadçı hesab edir ki, Dünya İqtisadi Forumunun effektiv forum olub-olmaması çox mübahisə doğuran məsələdir. WEF hüquqi baxımdan bağlayıcı qərarlar qəbul etmir. Ümumiyyətlə, bağlayıcı qərarlar qəbul edən bir qurum da deyil. "Elita klubu” kimi qəbul edilir və burada ideyalar irəli sürülür.

Vüsalə Əhmədova: Dünya İqtisadi Forumunu qlobal iqtisadi debatın laboratoriyası hesab etmək olar

"WEF bir növ qərarverici yox, gündəm yaradıcı platformadır. Real problemlərin həllindən bir qədər uzaqdır. Lakin Davos və regional iclaslarında səsləndirilən ideyalar sonradan G20, IMF, Dünya Bankı səviyyəsində və həmçinin milli siyasətlərdə öz əksini tapır. Sadə dildə ifadə etsək, WEF qanun yazmır, qanun yazanların necə düşünəcəyini formalaşdırır. Dünya İqtisadi Forumunu bütün çatışmazlıqlara baxmayaraq, qlobal iqtisadi debatın laboratoriyası hesab etmək olar", - deyə V.Əhmədova qeyd edib.

Enerji ixracatçılarının iqtisadi qaydalara mümkün təsirlərinə gəlincə, müsahibimiz tam mənada yenidən yazmağın çətin olacağını, lakin qaydaların formalaşmasına təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb:

"Məlumdur ki, Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Qətər kimi enerji ixracatçı ölkələr trilyon dollarlıq investisiya potensialına malikdir. Enerji ixracatçıları passiv aktordan strateji dizaynerə çevrilir deyə bilərik. Lakin texnologiya, maliyyə standartları və institutlar hələ də əsasən Qərbin əlindədir. Bu səbəbdən qlobal iqtisadi qaydalar tək enerji ixracatçıları tərəfindən yox, koalisiya ilə dəyişdirilə bilər".

Gülşən Şərif