Icma.az
close
up
RU
Ermənistan Azərbaycana milyardlarla borcludur ya ödəyəcək, ya da əvəzini Zəngəzurla verəcək

Ermənistan Azərbaycana milyardlarla borcludur ya ödəyəcək, ya da əvəzini Zəngəzurla verəcək

Turkstan.az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Siyasi təhlilçi Tofiq Abbasov rusdilli “Minval.az” saytında “Zəngəzur – Ermənistanın borcu: İndi ödəməyin vaxtıdır!” adlı məqalə ilə çıxış edib. Həmin məqaləni oxucularına Azərbaycan türkcəsində təqdim edirik:

*
“Müharibə” anlayışı həmişə dağıntı və itkilərlə assosiasiya olunur – bu, bütün mənalarda danılmazdır. Amma əgər bu qorxunc hadisəyə fəlsəfi nöqteyi-nəzərdən yanaşsaq, onda bu prosesdə müəyyən dərəcədə təbii bir cəhət də var – insan bu reallıqla barışmalı olur.

Bəzən müharibələr köhnə münasibətlər sistemini süpürüb atır, mövcud olan köhnəlmiş qaydaları dağıdır və yerinə yeni yanaşmalar gətirir. Elə buna görə müharibəni “tarixin mamaçası” da adlandırırlar.

Amma əgər müharibə ədalətsizdirsə və süni bəhanələrlə başladılıbsa, onda vəziyyət tamamilə başqa cür olur. Belə müharibə faydalı və zəruri olanı məhv edir, insanlara ölçüyəgəlməz əzablar yaşadır və dəhşətli yaralar buraxır. Təcavüzkar isə həmişə bu əməllərinə görə ciddi cavab verməli olur.

İki Qarabağ müharibəsi minlərlə insanın həyatına son qoydu, Azərbaycanın ərazisinin 20 faizi işğal olundu. Təcavüzkar tərəf bir neçə çiçəklənən şəhər və kəndi yerlə yeksan etdi, böyük bir regionun işlək infrastrukturunu tamamilə dağıtdı.

Zərər çəkmiş Azərbaycan isə bu gün dağıdılmış hər şeyi öz hesabına bərpa edir və bu işə nəhəng səylər sərf edir. Geniş bir ərazi böyük çətinliklə yaşamaq üçün yararlı vəziyyətə gətirilir. Bərpa işləri ciddi maneələrlə qarşılaşır – onların içində ən təhlükəlilərindən biri minalardır. Amma bu haqda bir qədər sonra.

Hazırda Ermənistan sülh müqaviləsinin on yeddi bəndi üzrə razılaşmanın eyforiyasına qapılıb və bu ölkənin siyasətçiləri ilə ictimai rəy liderləri tərəflər arasında razılaşdırılmış öhdəliklərin əhəmiyyətini xüsusi olaraq vurğulayırlar. Əsas diqqət beynəlxalq arbitraj instansiyalarına verilmiş iddiaların geri götürülməsi məsələsinə yönəlib. Lakin bu kontekstdə çox mühüm bir detal gizlədilir – bu, təkcə Azərbaycan üçün deyil, ümumiyyətlə proses üçün prinsipial əhəmiyyət daşıyır.

İrəvan süni şəkildə öz günahını azaldır və guya 1980-ci illərin sonlarında baş vermiş “miatsum” ideologiyasının alovlandırdığı qanlı hadisələrlə heç bir əlaqəsi olmamış kimi davranır. Bu ideologiya sonradan təcavüzə yol açan əsas səbəblərdən biri olmuşdu. Ardınca iki genişmiqyaslı hərbi kampaniya gəldi ki, bu da azərbaycanlıların yaddaşında dərin izlər buraxdı. İndi isə Ermənistan tərəfi beynəlxalq instansiyalara verilmiş iddiaların geri çağırılması məsələsini ortaya atmaqla yeni bir avantüraya əl atır.

Hazırda Bakıda davam edən və 23 nəfər erməni əsilli şəxsin – o cümlədən qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikasının” keçmiş “prezidentləri”, hərbi komandirləri və digər başçılarının müharibə cinayətləri, insanlığa qarşı cinayətlər və etnik təmizləmə də daxil olmaqla ağır cinayətlərdə ittiham olunduğu məhkəmə prosesi Ermənistan və onun xaricdəki havadarları tərəfindən hər yerdə “qanunsuz” adlandırılır. Onlar iddia edirlər ki, guya bu şəxslərin hüquqları pozulub.

Separatçı Xankəndi rejimini axıra qədər dəstəkləyən qüvvələrin bu qədər sərt reaksiya verməsinin də səbəbi var.

Təqsirləndirilən şəxslərin – qondarma qurumun keçmiş rəhbərlərinin verdiyi ifadələr Ermənistanın bu qanlı cinayətlərdə birbaşa iştirakını ifşa edir. Gecəyarısı yatan azərbaycanlı şəhərlərin – Gəncə, Tərtər, Bərdə, eləcə də Bakı və Mingəçevirin bombalanması əmrlərinin İrəvandan gəldiyi təqsirləndirilən şəxslər tərəfindən etiraf olunub. Qanunsuz qurumun rəhbərləri Ermənistanın siyasi rəhbərliyinin və silahlı qüvvələrinin baş qərargahının verdiyi əmrləri dəqiqliklə yerinə yetiriblər.

Günahı gizlətmək və inkar etmək çıxış yolu deyil. Ermənistan təcavüzə, Azərbaycan torpaqlarının işğalı və dağıdılmasına, Xocalı və digər yerlərdə törədilmiş soyqırımı aktlarına görə birbaşa məsuliyyət daşıyır. İki müharibənin və saysız cinayətlərin günahkarı məhz Ermənistandır. Ermənistan bu iştirakını gizlətməyə və məsuliyyəti uydurma “özünümüdafiə ordusu” olan qondarma “Qarabağ xalqının” üzərinə atmağa çalışsa da, bu, sübutlarla təsdiqlənmir.

Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində döyüşən qüvvə Ermənistanın müntəzəm ordusu olub. Bu ordunun qalıqları – təxminən 10 minlik hərbi kontingent – 2023-cü ilin 19–20 sentyabrında cəmi 23 saat davam edən antiterror tədbirləri nəticəsində tam zərərsizləşdirilib.

O ki qaldı Ermənistandan kompensasiya tələb olunmasına, burada heç bir şübhə ola bilməz. Ermənistan müqavimət göstərəcək, bəhanələr gətirəcək və müxtəlif bədbəxt izahlar təqdim etməyə çalışacaq – lakin bunların heç bir hüquqi qüvvəsi yoxdur. Müharibənin vurduğu zərərin ödənilməsi beynəlxalq hüququn normalarına tam uyğundur. Məğlub ölkənin qalib tərəfə reparasiya ödəməsi – bu, gündə gecənin dəyişməsi qədər təbii və zəruri prosesdir.

Əgər İrəvan pul ödəməkdən imtina etsə, o zaman ekvivalent kompensasiya təklif etməli olacaq. Belə bir alternativ variant Zəngəzur dəhlizinin açılması və bütün infrastrukturun tam şəkildə qurulması ola bilər.

Tarixdə belə nümunələr çox olub. Təhlükəli borc içində olan işğalçı ölkə bəzən qalibə torpaq və ya istehsalat güclərini güzəştə gedərək ödəmə yolu seçib. Amma bu obyektlər fəaliyyət göstərən, real dəyərə malik olmalıdır – “ölü yük”lə borcu ödəmək mümkün deyil.

Ermənistanın ərazisində sərhədə yaxın yerləşən qiymətli metal yataqları, qızıl mədənləri, dağ-mədən emal müəssisələri və digər istehsal obyektləri var.

Məsələn, Almaniya ilə Fransa arasında baş verən fasiləsiz müharibələr XX əsrdə Almaniyanı ciddi şəkildə zəiflətdi. Həm Birinci, həm də İkinci dünya müharibəsindən sonra Berlin Fransaya Elzas-Lotaringiyanı və onun sənaye potensialını verməyə məcbur oldu.

Daha bir nümunə – Korsika adası Fransanın tərkibinə məhz bu yolla keçdi: Genuya Respublikası müharibəni uduzdu və reparasiya verə bilmədiyi üçün adanı Parisə təhvil verdi.

Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində mina problemi hələ uzun müddət ciddi təhlükə olaraq qalacaq. BMT-nin müvafiq ixtisaslaşmış qurumlarının hesablamalarına görə, bu torpaqların tam şəkildə mina və partlayıcı qalıqlardan təmizlənməsi üçün 25 milyard dollar və bir neçə il vaxt lazım olacaq. Ermənistan bu vəsaiti tam şəkildə ödəməlidir.

Müharibə həmişə bəla gətirir – o heç vaxt tək gəlmir. Xüsusilə də bu bəla, onu başladan tərəf öz gücünü həddən artıq qiymətləndirirsə və əsrin cinayətlərinə imza atırsa. Belələrinin sonu həmişə acınacaqlı olur. Günahkar isə ancaq özləridir.

Məqalənin orijinalı bu linkdədir:

https://minval.az/news/124453953

Tərcümə: Musavat.com

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:187
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 22 Mart 2025 10:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see309

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see301

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see268

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see248

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see248

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see247

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see240

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see232

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see230

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see225

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see206

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see205

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see204

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see203

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see203

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see198

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see197

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see195

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see191

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri