Icma.az
close
up
RU
Ersin Tatar niyə Macarıstana dəvət edilməyib? Orban ehtiyatlı davranır KONKRET

Ersin Tatar niyə Macarıstana dəvət edilməyib? Orban ehtiyatlı davranır KONKRET

Konkret.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

21 mayda Macarıstanda keçirilən Türkdilli Dövlətlər Təşkilatının (TDT) qeyri-rəsmi sammitində Şimali Kipr Türk Respublikasının (ŞKTR) iştirak etməməsi diqqətdən yayınmadı. Xatırladaq ki, TDT-nin daimi üzvləri Türkiyə, Azərbaycan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstandır. Türkmənistan, Macarıstan və Şimali Kipr isə müşahidəçi statusuna malikdir.

KONKRET.az xəbər verir ki, Şimali Kiprin lideri Ersin Tatarın sammitə dəvət olunmamasının səbəbləri barədə rəsmi açıqlama verilməsə də, Ankarada hesab edirlər ki, rəsmi Budapeşt onu bilərəkdən iştirakçılar siyahısından çıxarıb. Səbəb isə adanın yunan hissəsi və bütövlükdə Yunanıstan tərəfindən gələ biləcək neqativ reaksiyalardan çəkinməkdir.

Ankaradakı diplomatik mənbələrin yaydığı məlumata görə, Macarıstan tərəfi əvvəlcədən Türkiyəni bu qərarı barədə məlumatlandırıb. Onlar izah ediblər ki, Baş nazir Viktor Orbanın administrasiyası Brüssellə, xüsusən də Kipr məsələsində onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da çətinləşdirmək istəmir. Çünki Macarıstan, eləcə də Yunanıstan və Kiprin yunan hissəsi Avropa İttifaqının üzvləridir, bu isə Şimali Kiprin tanınması məsələsini olduqca həssas edir.

ŞKTR lideri Ersin Tatar ilk dəfə TDT-nin 2024-cü ilin iyulunda Şuşada keçirilən qeyri-rəsmi sammitində iştirak etmişdi. Bu, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə baş vermişdi. Daha sonra, həmin ilin noyabrında Tatar Qırğızıstanda keçirilən görüşdə də müşahidəçi kimi iştirak etmiş və bu, Şimali Kiprin türk dünyası vasitəsilə beynəlxalq səviyyədə legitimləşdirilməsi barədə müzakirələri gücləndirmişdi.

Lakin 2025-ci ilin yazında vəziyyət kəskin şəkildə dəyişdi. Apreldə Səmərqənddə Avropa İttifaqının Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla sammiti keçirildi. Görüş nəticəsində Brüssel bu ölkələrə 12 milyard avroluq investisiya paketi təklif etdi və bunun şərti olaraq Kipr Respublikasını (yunan hissəsi) diplomatik olaraq tanımağı tələb etdi. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstan bu şərti qəbul etdilər və yaxın zamanda Nikosiyaya səfir təyin edəcəklərini bəyan etdilər.

Ankaranın bu addıma reaksiyası nisbətən təmkinli oldu. Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirdi ki, belə məsələlər “ailə daxilində”, yəni qapalı qapılar arxasında həll olunmalıdır – bu isə türkdilli ölkələrin ortaq və razılaşdırılmış mövqeyinə işarə idi.

Buna baxmayaraq, Budapeştdə Ersin Tatar iştirak etməsə də, Türkiyə Şimali Kipr məsələsinin gündəmdə qalması üçün müəyyən səylər göstərdi. Xüsusilə, prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan çıxışı zamanı ŞKTR-nin TDT-də iştirakı məsələsini vurğuladı:

“Türk dünyasının ailə fotosu Şimali Kiprsiz heç vaxt tam olmayacaq. Ümid edirəm ki, yaxın gələcəkdə Şimali Kiprin təşkilatımıza tamhüquqlu üzv kimi daxil olduğunu görəcəyik”.

Buna cavab olaraq, Ersin Tatar Ərdoğana məktubla təşəkkür edib və türkdilli ölkələrin Kipr türklərinə həmrəyliyinə ümid bəslədiyini bildirib.

Budapeştdəki sammitin yekununda imzalanan deklarasiyada Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanın yunan Kiprinə yaxınlaşmasına baxmayaraq, Şimali Kipr mövzusuna xüsusi yer ayrılıb. Sənəddə qeyd edilir ki, ŞKTR türk dünyasının ayrılmaz hissəsi kimi TDT-nin fəaliyyətinə töhfə verir. Eyni zamanda, Kipr məsələsinə “adasının reallıqlarına əsasən” və kiprli türklərin dövlətin qurucu tərəfi kimi bərabər hüquqlarının tanınması ilə həll tapması tələb edilir.

Beləliklə, Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşan Mərkəzi Asiya ölkələri – Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstan – formal olaraq kiprli türklərin maraqlarına sadiq qaldıqlarını sənəddə təsbit etməklə diplomatik manevr üçün özlərinə yer saxladılar. Bu isə analitiklərin marağına səbəb oldu: Şərq və Qərb arasında tarazlaşdırma cəhdləri getdikcə incə diplomatik alətlərlə aparılır.

Qeyd olunur ki, TDT-nin bu il keçiriləcək ikinci sammiti Azərbaycanda baş tutacaq. Ankarada əmindirlər ki, Türkiyənin müttəfiqi olan və digər üzv ölkələrlə müqayisədə Avropa İttifaqından daha az asılı olan Bakı, mütləq Ersin Tatarı bu görüşə dəvət edəcək. Bu isə Şimali Kiprə bir daha beynəlxalq səviyyədə söz demək fürsəti verəcək – baxmayaraq ki, hələlik bu format dünyadakı əksər dövlətlər tərəfindən tanınmayıb.

Rəsmiyyə Şərifova,

KONKRET.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:162
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 23 May 2025 12:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri