Icma.az
close
up
RU
Ersin Tatar niyə Macarıstana dəvət edilməyib? Orban ehtiyatlı davranır KONKRET

Ersin Tatar niyə Macarıstana dəvət edilməyib? Orban ehtiyatlı davranır KONKRET

Konkret.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

21 mayda Macarıstanda keçirilən Türkdilli Dövlətlər Təşkilatının (TDT) qeyri-rəsmi sammitində Şimali Kipr Türk Respublikasının (ŞKTR) iştirak etməməsi diqqətdən yayınmadı. Xatırladaq ki, TDT-nin daimi üzvləri Türkiyə, Azərbaycan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstandır. Türkmənistan, Macarıstan və Şimali Kipr isə müşahidəçi statusuna malikdir.

KONKRET.az xəbər verir ki, Şimali Kiprin lideri Ersin Tatarın sammitə dəvət olunmamasının səbəbləri barədə rəsmi açıqlama verilməsə də, Ankarada hesab edirlər ki, rəsmi Budapeşt onu bilərəkdən iştirakçılar siyahısından çıxarıb. Səbəb isə adanın yunan hissəsi və bütövlükdə Yunanıstan tərəfindən gələ biləcək neqativ reaksiyalardan çəkinməkdir.

Ankaradakı diplomatik mənbələrin yaydığı məlumata görə, Macarıstan tərəfi əvvəlcədən Türkiyəni bu qərarı barədə məlumatlandırıb. Onlar izah ediblər ki, Baş nazir Viktor Orbanın administrasiyası Brüssellə, xüsusən də Kipr məsələsində onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da çətinləşdirmək istəmir. Çünki Macarıstan, eləcə də Yunanıstan və Kiprin yunan hissəsi Avropa İttifaqının üzvləridir, bu isə Şimali Kiprin tanınması məsələsini olduqca həssas edir.

ŞKTR lideri Ersin Tatar ilk dəfə TDT-nin 2024-cü ilin iyulunda Şuşada keçirilən qeyri-rəsmi sammitində iştirak etmişdi. Bu, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə baş vermişdi. Daha sonra, həmin ilin noyabrında Tatar Qırğızıstanda keçirilən görüşdə də müşahidəçi kimi iştirak etmiş və bu, Şimali Kiprin türk dünyası vasitəsilə beynəlxalq səviyyədə legitimləşdirilməsi barədə müzakirələri gücləndirmişdi.

Lakin 2025-ci ilin yazında vəziyyət kəskin şəkildə dəyişdi. Apreldə Səmərqənddə Avropa İttifaqının Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla sammiti keçirildi. Görüş nəticəsində Brüssel bu ölkələrə 12 milyard avroluq investisiya paketi təklif etdi və bunun şərti olaraq Kipr Respublikasını (yunan hissəsi) diplomatik olaraq tanımağı tələb etdi. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstan bu şərti qəbul etdilər və yaxın zamanda Nikosiyaya səfir təyin edəcəklərini bəyan etdilər.

Ankaranın bu addıma reaksiyası nisbətən təmkinli oldu. Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirdi ki, belə məsələlər “ailə daxilində”, yəni qapalı qapılar arxasında həll olunmalıdır – bu isə türkdilli ölkələrin ortaq və razılaşdırılmış mövqeyinə işarə idi.

Buna baxmayaraq, Budapeştdə Ersin Tatar iştirak etməsə də, Türkiyə Şimali Kipr məsələsinin gündəmdə qalması üçün müəyyən səylər göstərdi. Xüsusilə, prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan çıxışı zamanı ŞKTR-nin TDT-də iştirakı məsələsini vurğuladı:

“Türk dünyasının ailə fotosu Şimali Kiprsiz heç vaxt tam olmayacaq. Ümid edirəm ki, yaxın gələcəkdə Şimali Kiprin təşkilatımıza tamhüquqlu üzv kimi daxil olduğunu görəcəyik”.

Buna cavab olaraq, Ersin Tatar Ərdoğana məktubla təşəkkür edib və türkdilli ölkələrin Kipr türklərinə həmrəyliyinə ümid bəslədiyini bildirib.

Budapeştdəki sammitin yekununda imzalanan deklarasiyada Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanın yunan Kiprinə yaxınlaşmasına baxmayaraq, Şimali Kipr mövzusuna xüsusi yer ayrılıb. Sənəddə qeyd edilir ki, ŞKTR türk dünyasının ayrılmaz hissəsi kimi TDT-nin fəaliyyətinə töhfə verir. Eyni zamanda, Kipr məsələsinə “adasının reallıqlarına əsasən” və kiprli türklərin dövlətin qurucu tərəfi kimi bərabər hüquqlarının tanınması ilə həll tapması tələb edilir.

Beləliklə, Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşan Mərkəzi Asiya ölkələri – Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstan – formal olaraq kiprli türklərin maraqlarına sadiq qaldıqlarını sənəddə təsbit etməklə diplomatik manevr üçün özlərinə yer saxladılar. Bu isə analitiklərin marağına səbəb oldu: Şərq və Qərb arasında tarazlaşdırma cəhdləri getdikcə incə diplomatik alətlərlə aparılır.

Qeyd olunur ki, TDT-nin bu il keçiriləcək ikinci sammiti Azərbaycanda baş tutacaq. Ankarada əmindirlər ki, Türkiyənin müttəfiqi olan və digər üzv ölkələrlə müqayisədə Avropa İttifaqından daha az asılı olan Bakı, mütləq Ersin Tatarı bu görüşə dəvət edəcək. Bu isə Şimali Kiprə bir daha beynəlxalq səviyyədə söz demək fürsəti verəcək – baxmayaraq ki, hələlik bu format dünyadakı əksər dövlətlər tərəfindən tanınmayıb.

Rəsmiyyə Şərifova,

KONKRET.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:170
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 23 May 2025 12:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see359

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see337

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see276

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see266

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see266

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see265

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see258

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see253

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see248

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see244

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see236

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see235

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see234

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see231

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see223

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see222

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see221

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see199

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri