Əsrin sonuna qədər Avropada yay fəsli iki ay uzana bilər Araşdırma

Yeni tədqiqat göstərir ki, Avropada yay mövsümü tədricən daha uzun və daha isti olur və alimlər bunun səbəblərini ilk dəfə detallı şəkildə izah edirlər.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Royal Hollovay Universitetinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, hazırkı ekstremal temperatur şəraiti təxminən 6000 il əvvəl müşahidə olunan iqlim vəziyyətini təkrarlayır və gələcəkdə daha uzunmüddətli istilik dövrlərinin olacağından xəbər verə bilər.

Araşdırma son 10 000 ilin iqlim “arxivləri” sayılan Avropa göllərinin dib çöküntülərinin analizinə əsaslanır. Dr. Seliya Martin-Puertasın rəhbərlik etdiyi komanda Arktika ilə ekvator arasındakı temperatur fərqinin — yəni enlik temperaturları arasındakı qradientin — necə dəyişdiyini öyrənib. Məhz bu fərq hava axınlarının istiqamətini müəyyən edir və Avropanın hava şəklini formalaşdırır.

Alimlər bildiriblər ki, Arktikanın sürətlə isinməsi nəticəsində temperatur qradienti azalır, Atlantikadan gələn hava axınları zəifləyir və yay dövrünə aid hava prosesləri daha sabit və uzunmüddətli olur. Qradientdə hər bir dərəcə azalma yay mövsümünü təxminən altı gün uzadır. Mövcud tendensiyalar davam edərsə, 2100-cü ilə qədər Avropa əlavə olaraq 42 yay günü qazana bilər. Arktikanın daha da sürətlənən istiləşməsini nəzərə alaraq, qitənin bəzi bölgələrində yay mövsümü səkkiz aya qədər çata bilər — bu isə təxminən 6000 il əvvəlki vəziyyətə bənzəyir.

Bununla belə, müasir proseslər o dövrlərlə müqayisədə xeyli daha sürətlə gedir. Alimlər vurğulayırlar ki, Arktika hazırda qlobal orta göstəricidən dörd dəfə tez isinir və dəyişikliklər insan fəaliyyəti ilə bağlı bir-birini gücləndirən iqlim təsirləri səbəbindən daha da kəskinləşir.

Artıq Avropa dünyanın ən sürətlə isinən qitəsidir. Şəhər əraziləri beton və asfaltın istini saxlaması nəticəsində yaranan “istilik adası” effektinə görə daha çox əziyyət çəkir. “Hamı üçün İqlim Davamlılığı” adlı beynəlxalq təşkilatın son təhlili göstərib ki, bir sıra Avropa paytaxtlarında ekstremal temperatur dövrləri demək olar ki, bütün yayı və hətta aralıq mövsümlərin bir hissəsini əhatə edib.

Qadir, Bizimyol.info