Estetik qurbanları kompensasiya ala bilər Açıqlama

Bəzi hallarda estetik məqsədlə həyata keçirilən üz prosedurlarından sonra pasiyentlər müxtəlif fəsadlarla üzləşə bilirlər. Belə vəziyyətlərdə müalicə xərcləri, sağlamlığa dəyən zərər və digər itkilərlə bağlı məsuliyyət məsələsi də gündəmə gəlir. 
Pasiyent prosedurdan sonra sağlamlığına zərər dəydiyini düşünürsə, hüquqi baxımdan hansı addımları atmalıdır, o klinikadan və ya tibbi xidməti göstərən şəxsdən kompensasiya tələb edə bilərmi?
Vəkil Vüsalə Muradxanlı Demokrat.az-a açıqlamasında bildirib ki, son dövrlərdə estetik və kosmetoloji prosedurlara müraciət edən şəxslərin sayı artdığı kimi, bu prosedurlardan sonra yaranan fəsadlarla bağlı hüquqi mübahisələr də aktuallaşıb:
“Burada vacib məqam odur ki, prosedurdan sonra yaranan hər bir arzuolunmaz nəticəni avtomatik olaraq “həkim səhvi” hesab etmək olmaz. Əgər pasiyent estetik prosedurdan sonra sağlamlığına zərər dəydiyini düşünürsə, ilk növbədə prosedurun tibbi standartlara və klinik protokollara uyğun aparılıb-aparılmadığı, pasiyentin əvvəlcədən risklər barədə düzgün məlumatlandırılıb-məlumatlandırılmadığı, göstərilən xidmətin qüsurlu olub-olmadığı və yaranmış zərərlə prosedur arasında səbəbli əlaqənin mövcudluğu müəyyən edilməlidir.
Xüsusilə estetik və kosmetoloji xidmətlərlə bağlı mühüm hüquqi məqam ondan ibarətdir ki, Ali Məhkəmənin 24 dekabr 2025-ci il tarixli Plenum Qərarında estetik cərrahiyyə, estetik stomatologiya və kosmetoloji xidmətlər nəticəsinə təminat verilən podrat münasibətləri kimi qiymətləndirilir. Buna görə belə mübahisələrdə yalnız tibbi qanunvericilik deyil, eyni zamanda müqavilə münasibətləri və istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı normalar da tətbiq oluna bilər.
Pasiyentin prosedurdan əvvəl müdaxilənin mahiyyəti, gözlənilən nəticə, mümkün risk və fəsadlar, alternativ üsullar, istifadə ediləcək preparat və materiallar barədə düzgün və kifayət qədər məlumat almaq hüququ var.
Burada bir məsələni də xüsusi vurğulamaq lazımdır: pasiyentin “bütün risklərlə tanışam” məzmunlu sənəd imzalaması klinikanı və ya həkimi avtomatik olaraq məsuliyyətdən azad etmir. Məlumatlandırılmış razılıq yalnız pasiyentin ona izah edilmiş normal tibbi riskləri anlayaraq prosedura razılıq verməsini ifadə edir. Bu sənəd tibbi standartların pozulmasına, qüsurlu xidmətə və ya kobud ehtiyatsızlığa əvvəlcədən verilmiş razılıq hesab edilə bilməz”.
Hüquqşünas söyləyib ki, əgər sağlamlığa real zərər dəyibsə, pasiyent konkret hallardan asılı olaraq müalicə və dərman xərclərinin, düzəldici əməliyyat və ya prosedur xərclərinin, reabilitasiya xərclərinin, habelə sübut olunan gəlir itkisinin ödənilməsini tələb edə bilər:
“Hüquqi əsaslar olduqda mənəvi zərərin kompensasiyası məsələsi də qaldırıla bilər.
Belə vəziyyətlə üzləşən pasiyent üçün ən vacib məsələ sübutların vaxtında toplanmasıdır. Tibbi kart, prosedur və ya əməliyyat protokolu, məlumatlandırılmış razılıq sənədi, istifadə olunan preparatlar haqqında məlumat, analiz və müayinə nəticələri, ödəniş qəbzləri, həkim və klinika ilə yazışmalar, eləcə də prosedurdan əvvəl və sonra çəkilmiş foto və videolar saxlanılmalıdır. Mümkün olduqda başqa tibb müəssisəsində müayinə olunaraq yaranmış fəsad barədə müstəqil tibbi rəyin alınması da məqsədəuyğundur.
Daha sonra klinikaya yazılı pretenziya təqdim edilərək sağlamlığa dəymiş zərərin və tələb olunan kompensasiyanın əsasları göstərilə bilər. Məsələ könüllü qaydada həll edilməzsə, pasiyent aidiyyəti dövlət qurumlarına və məhkəməyə müraciət edə bilər.
Yəni estetik prosedurun şəxsin öz istəyi ilə həyata keçirilməsi onun hüquqi müdafiədən məhrum olması demək deyil. Əgər qüsurlu xidmət, tibbi standartların pozulması və ya pasiyentin məlumatlandırılma hüququnun pozulması nəticəsində sağlamlığa zərər dəydiyi sübuta yetirilərsə, həm maddi, həm də mənəvi kompensasiya tələbi irəli sürülə bilər”.
Fidan Hacızadə