Icma.az
close
up
RU
Fevralın 11 i Qadınlar və Qızlar Elmdə Beynəlxalq Günüdür

Fevralın 11 i Qadınlar və Qızlar Elmdə Beynəlxalq Günüdür

Icma.az, Azertag portalına istinadən məlumat verir.

Bakı, 11 fevral, AZƏRTAC

Fevralın 11-i Qadınlar və Qızlar Elmdə Beynəlxalq Günü kimi qeyd olunur. Bu günün əsas məqsədi qadınların və qızların elm, texnologiya, mühəndislik və riyaziyyat (STEM) sahələrində rolunun nə qədər vacib olduğunu cəmiyyətə xatırlatmaqdır. Qadınlar və Qızlar Elmdə Beynəlxalq Günü Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyasının 2015-ci dekabrın 22-də qəbul etdiyi qətnaməsi ilə təsis olunub və o vaxtdan bəri gender bərabərliyinin elmdə təşviqi üçün mühüm platformaya çevrilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, 2026-cı ildə bu əlamətdar gün “Baxışdan təsirə: Gender fərqini aradan qaldıraraq STEM-i yenidən müəyyən etmək” mövzusuna həsr olunub. Bu yanaşma artıq sadəcə çağırışlar və müzakirələrlə kifayətlənməyərək, real nəticələr verən təcrübələrin, uğurlu modellərin və konkret həll yollarının önə çıxarılmasını hədəfləyir. Məqsəd elmdə hər kəs üçün daha açıq, daha ədalətli və daha inklüziv mühit formalaşdırmaqdır.

UNESCO və BMT-nin son illərə aid məlumatları göstərir ki, qadınlar dünyadakı tədqiqatçıların hələ də üçdə birindən azını təşkil edir. Xüsusilə texnologiya sahəsində bu fərq daha qabarıqdır. Süni intellekt və data elmi istiqamətində çalışanların təxminən 26 faizi qadınlardır, bulud texnologiyaları sahəsində isə bu göstərici cəmi 12 faizə yaxındır. Qadınların bu sahələrdə az təmsil olunması cəmiyyətdə insanlara mənfi təsir göstərən nəticələrə yol açır.

Qadınlar və Qızlar Elmdə Beynəlxalq Gününün məqsədi 2030-cu ilədək heç bir qadını elmdən kənar saxlamamaqdır.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş bu gün münasibətilə dünya ictimaiyyətinə ünvanladığı müraciətdə bildirib ki, elmdə bərabərlik bəşəriyyətin inkişafı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Təhsilə çıxışın artmasına baxmayaraq, qadınlar hələ də maliyyə çatışmazlığı, gender stereotipləri və iş yerlərində ayrı-seçkilik səbəbindən ciddi maneələrlə üzləşirlər.

Müraciətdə qeyd olunur ki, qadınları elmdən kənarda saxlamaq iqlim dəyişikliyi, ictimai sağlamlıq və texnoloji təhlükəsizlik kimi qlobal problemlərin həllində bəşəriyyətin imkanlarını zəiflədir. Bu problemlərin öhdəsindən gəlmək üçün hər bir qızın STEM sahəsində gələcəyini təsəvvür edə bilməsi və hər bir qadının elmi karyerasında inkişaf üçün real şəraitə malik olması vacibdir.

Məhz bu səbəbdən BMT və UNESCO qadın və qızları STEM sahəsində təqaüdlər, təcrübə proqramları və mentorluq layihələri ilə dəstəkləyir.

Azərbaycanda son illərin statistik göstəriciləri elm sahəsində qadınların, xüsusilə də gənc tədqiqatçıların rolunun sürətlə artdığını və gender bərabərliyi istiqamətində mühüm irəliləyişlərin əldə olunduğunu təsdiqləyir. Ölkəmizdə savadlılıq səviyyəsi 100 faizə yaxındır. Son illərdə ali təhsil müəssisələrinə qəbul olan qızların sayı oğlanları üstələməyə başlayıb. Dövlətimiz tərəfindən təhsilin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması istiqamətində uğurlu addımlar atılır. Qızların təhsilinə dəstək layihələri çərçivəsində minlərlə tələbə qız müxtəlif tədqiqat və inkişaf proqramlarında iştirak edib. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında 1977 qadın əməkdaş fəaliyyət göstərir. Onlardan 385-i elmlər doktoru, 269-u isə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə malikdir. Bu göstəricilər ölkədə qadınların elmdə getdikcə daha fəal mövqe tutduğunu göstərir.

Ali Attestasiya Komissiyasının 2025-ci il üçün açıqladığı statistikada gənc qadınların fəlsəfə doktoru dərəcəsinə marağının kişiləri xeyli üstələməsi diqqətçəkən əsas məqamlardan biridir. Belə ki, ötən il elmi dərəcə alan 474 nəfərdən 359-u qadın olub. Fəlsəfə doktoru dərəcəsi alanlar arasında qadınlar (322 nəfər) kişilərdən (152 nəfər) iki dəfədən çox üstünlük təşkil edib. Gənc qadın tədqiqatçıların üstünlük verdiyi sahələr arasında filologiya (87 nəfər), biologiya (43 nəfər), iqtisad (34 nəfər) və tibb (32 nəfər) elmləri liderlik etsə də, texnika elmləri üzrə 26 qadının fəlsəfə doktoru dərəcəsi alması xanımların artıq STEM sahələrinə inamla daxil olduğunu göstərir.

Bundan başqa, elmi işçilər arasında qadınların çoxluğu müşahidə olunur; onların təxminən 59,2 faizi qadınlardır.

Bu müsbət tendensiya, eyni zamanda, gənc alimlərimizin beynəlxalq səviyyədə tanınması ilə müşayiət olunur. Məsələn, 2025-ci ilin reytinq nəticələrinə görə, gənc azərbaycanlı alim Sona Quliyevanın aerokosmik tədqiqatlar sahəsində dünyanın ən nüfuzlu “Aerokosmik və aviasiya sahəsində ən yaxşı 100 qadın” siyahısında ilk üçlükdə yer alması Azərbaycan elmi üçün tarixi nailiyyətdir.

Gənc qadınların elmdəki bu fəallığı təkcə akademik göstəricilərin yaxşılaşmasına deyil, həm də cəmiyyətin ümumi intellektual səviyyəsinin yüksəlməsinə, erkən nikahlar kimi sosial problemlərin azalmasına və ölkənin innovativ gələcəyinin daha sağlam təməllər üzərində qurulmasına xidmət edir.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:111
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 11 Fevral 2026 10:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri