Fillər döyüş meydanında Tarixi sübutlar tapıldı

Tarixin ən məşhur dördayaqlı döyüş silahlarından biri olan Hannibalın filləri, artıq yalnız sənət əsərlərində və yazılı mənbələrdə deyil, arxeoloji sübutlarla da təsdiqlənə bilər.

Qaynarinfo popularmechanics.com-a istinadən xəbər verir ki, İspaniyanın Kordoba şəhərində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı İkinci Punik Müharibəsi dövrünə aid bir karpal sümük tapılıb. Məlumata görə, bu sümük bir filin ön ayağına aid olub və ölçüləri, eləcə də radiokarbon analizləri göstərir ki, sümük Hannibalın Skipio Afrikanusun ordusuna qarşı istifadə etdiyi filə məxsus ola bilər.

Tarixi mənbələrdə, Roma tarixçisi Liviy Trebia döyüşü zamanı filərin yaratdığı dəhşət barədə yazır:

"Çoxları çayda boğuldu, bəziləri qarşı sahilə axınlarla daşındı və filər tərəfindən tapdalanaraq öldürüldü."

Hannibalın fil ordusu tarixdə simvolik bir yer tutsa da, İkinci Punik Müharibəsində fillərin istifadəsinə dair fiziki sübutlar nadir idi. Lakin Colina de los Quemados adlı Kordobadakı qazıntı sahəsi bunu dəyişib.

2020-ci ildə şəhər xəstəxanasının genişləndirilməsi üçün aparılan təcili qazıntılarda alimlər daş mərmilər, ağır ox ucları və Kartagenada 237–206-cü illərdə vurulmuş kərtənkələ pulları tapıblar. Bu tapıntılar İkinci Punik Müharibəsi ilə üst-üstə düşür və tapılan tək fil sümüklərinin əhəmiyyətini artırır.

Arxeoloqlar təxminən 10 sm uzunluğunda karpal sümük tapıblar. Anatomik müqayisə nəticəsində bu sümük filin sağ ön ayağının üçüncü karpal sümükləri (os magnum) kimi müəyyən edilib. Ölçüsü Asiya filinin dişisindən böyük olsa da, sümüyün hansı növə aid olduğu tam təsdiqlənməyib. Lakin Hannibalın döyüş filinə aid olma ehtimalını gücləndirir.

Radiokarbon analizləri sümüyün tarixini pre-Roma Dəmir Dövrü ilə uyğunlaşdırır, digər hərbi tapıntılarla eyni dövrə aid olduğunu göstərir. Tədqiqatçılar yalnız bir sümüyün tapılmasını filin döyüş zamanı öldüyü və qalan hissələrinin dağıldığını, yenidən istifadə olunduğunu və ya səpələndiyini ehtimal edirlər.

Bu kəşf Hannibalın fil ordusuna dair ilk fiziki sübut kimi tarixçilər və arxeoloqlar üçün böyük maraq doğurur.

Günay