Fobosun səthindəki nəhəng krater kosmosun sirrlərini açır

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Marsın kiçik peyki Fobosun səthində yerləşən Stickney krateri planetar tədqiqatların diqqətçəkən obyektlərindən biridir. NASA-nın  yayımladığı “Günün astronomik təsviri” materialında bu kraterin quruluşu, yaranma ehtimalı və ətraf səthdə müşahidə olunan qeyri-adi izlər barədə məlumat verilib.

NASA-nın məlumatına görə, Stickney Fobosun ən böyük krateridir. Diametri 9 kilometrdən çox olan bu nəhəng çökəklik peykin ölçüləri ilə müqayisədə olduqca böyükdür. Krater Fobosun diametrinin təxminən yarısına bərabər ölçüyə malikdir. Alimlərin ehtimalına görə, onun yaranmasına səbəb olan güclü toqquşma kiçik peykin bütövlüyünü pozmağa belə yaxın olub.

Kraterin adı riyaziyyatçı Xloi Ancelin Stikni Hollun şərəfinə verilib. Onun həyat yoldaşı, astronom Asaf Holl 1877-ci ildə Marsın hər iki təbii peyfini - Fobosu və Deymosu kəşf edib.

NASA-nın təqdim etdiyi rəngləri gücləndirilmiş görüntü 2008-ci ilin martında Marsın Kəşfiyyat Orbiteri üzərindəki HiRISE kamerası vasitəsilə əldə olunub. Kosmik aparat Fobosdan təxminən 6 min kilometr məsafədən keçərkən peykin səthini qeydə alıb.

Görüntülər kraterin divarları boyunca boş materialın aşağıya doğru sürüşdüyünü göstərən izləri də üzə çıxarır. Fobosun cazibə qüvvəsi Yerin cazibə qüvvəsindən mində birindən də az olsa da, səthdə zamanla baş verən dəyişikliklərin izləri müşahidə olunur. Kraterin kənarlarına yaxın açıq-mavi çalarlı sahələr isə nisbətən təzə üzə çıxmış səth materialına işarə edə bilər.

Fobosun səthindəki uzununa yarıqların və izlərin mənşəyi hələ tam aydınlaşdırılmayıb. NASA-nın izahına görə, bu xüsusiyyətlər peykin Mars ətrafındakı hərəkəti zamanı məruz qaldığı qabarma qüvvələri və ya krateri yaradan zərbə ilə əlaqəli ola bilər.

Fobosun geoloji quruluşunun öyrənilməsi Marsın təbii peyklərinin keçmişini və onların formalaşma tarixini anlamaq baxımından əhəmiyyətlidir. Kiçik ölçülü bu səma cisminin səthində qorunub saxlanılan izlər kosmik toqquşmaların təsirlərini, zəif cazibə şəraitində materialın davranışını və peyklərin təkamülünü araşdırmaq üçün elmi imkanlar yaradır.

Beləliklə, NASA-nın bu gün təqdim etdiyi material Fobosun səthindəki qeyri-adi geoloji quruluşu yenidən diqqət mərkəzinə gətirir. Kosmik görüntülər bir daha göstərir ki, Günəş sisteminin ən kiçik obyektləri belə planetlərin və onların peyklərinin keçmişi barədə mühüm məlumatlar daşıyır.

N.Adilqızı
XQ