Fransa hakimiyyəti yeni güclərə qarşı ciddi müqavimət göstərə bilmir

“Məlum olduğu kimi, Fransa 19-cu əsrdə Afrikada ələ keçirdiyi torpaqların bir qismi üzərində nəzarəti hələ də əlində saxlayır. Doğrudur, digər müstəmləkə imperiyaları kimi Fransa da 20-ci əsrin ortalarında əksər müstəmləkələrini itirdi və formal da olsa müstəqilliklərini tanımağa məcbur oldu. Lakin xüsusən də Afrikada Fransa müstəqilliyini əldə etmiş yeni dövlətlər üzərində müxtəlif sazişlər vasitəsilə təsir mexanizmləri qurdu və qeyri-rəsmi nəzarəti saxladı. Bu ölkələrin bir çoxunda rəsmi dövlət dili hələ də fransız dilidir, Fransa şirkətləri dominant üstünlüyə malikdir və s. Ancaq son illərdə vəziyyət dəyişib, Afrikada yeni oyunçular peyda olub. Bu yeni oyunçular Afrika ölkələri üçün yeni və daha cəlbedici şərtlər təklif edirlər”.

Bu fikirləri xalqcəbhəsi.az-a açıqlamasında araşdırmaçı-jurnalist Kənan Rövşənoğlu deyib.

Araşdırmaçı-jurnalist əlavə edib ki, əsasən Çin iqtisadi və enerji, habelə nəqliyat sahəsində ağırlığını qoymaqdadır: “Çin şirkətləri Afrikada yeni dəmir yolları, yollar, elektrik xətləri inşa edir, kommunikasiya sistemləri qururlar. Əlbəttə, bunlar güzəştli şərtlərlə olur və əvəzində qiymətli minerallar alınır. Təhlükəsizlik sahəsində isə son 10 ildə Rusiya Afrikada daha çox fəallaşıb. Vagner vasitəsilə 10-a yaxın ölkədə rus hərbçilərinin təlimatçı və hərbi mühafizə kimi xidmətlər göstərir. Bu da təbii ki, bölgənin "əsas sahibi" Fransa üçün ciddi narahatlıq yaradır. Bu sırada son 10 ildə Türkiyə də var. Türkiyə əsasən şimali və mərkəzi Afrikada fəallıq göstərir, yeni iqtisadi, enerji və infrastruktur layihələri həyata keçirir. Hər üçü Fransa üçün ciddi rəqibə çevrilib, hansı ki, bunu Prezident Makron da etiraf edib”.

K.Rövşənoğlunun bildirdiyinə görə, məhz bunun sayəsində son 10 ildə Fransanın Afrikadakı təsir dairəsində olan Mali, Niger, Burkina Faso, Çad, Sudan və Qvineyada hərbi çevrilişlər baş verib və hakimiyyətə yeni qüvvələr gəlib, hansı ki Fransa ilə əməkdaşlığa soyuq baxır: “Yəni proses var və Fransanın ənənəvi təsir dairələrində yeni və güclü rəqibləri ortaya çıxıb. Fransa hakimiyyəti isə hələlik bu yeni güclərə qarşı ciddi müqavimət göstərə bilmir. Çünki bir tərəfdən rəqiblər çox güclüdür, xüsusən də Çin böyük iqtisadi resurslara malikdir. Böyüyən iqtisadiyyat olaraq Çinə bazar lazımdır. İkinci tərəfdən Fransanın xoş xatırlanmayan müstəmləkə keçmişi var. Nəhayət, Fransanın özündə güclənən sağ millətçilik periferiya ölkələrdə anti Fransa ovqatını gücləndirir, onun ənənəvi mədəni təsir gücünü zəiflədir”.

Röya İsrafilova