Fransa Nigerdəki qətliama görə təzminat məsələsini müzakirə etməyə hazırdır KİV

Fransa Nigerdə müstəmləkə dövrünün cinayətlərinə görə təzminat ödənilməsi məsələsini müzakirə etməyə hazırdır.

525.az “The Guardian” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Fransanın BMT-dəki daimi nümayəndəliyinin məktubunda bildirilib.

Məktub BMT-nin xüsusi məruzəçisinin aprel ayında göndərdiyi müraciətə cavabdır. Müraciət 1899-cu ildə Mərkəzi Afrikadakı Fransa Missiyasının qurbanlarının övladlarını təmsil edən dörd Niger icmasının şikayətinə cavab olaraq tərtib edilib. Lakin, məktubda Paris öz günahını etiraf etməyib.

Həmin il fransız zabitlər Pol Vule və Jyulen Şanuanın komandanlığı altında Niger ərazisində

bütöv kəndləri yerlə-yeksan edib, əmlakları talayıb, minlərlə dinc sakini qətlə yetiriblər. Niger tarixçilərinin məlumatına görə, təkcə Birni N'Konnidə bir gündə 400-ə yaxın insan öldürülüb, Tibiri, Zinder kəndləri və digər yaşayış məntəqələri viran qalıb. 1900-cü ildə müstəmləkəçilərin təcavüzkar hərəkətləri nəticəsində Niger nəhayət ki, Fransanın Qərbi Afrikasının tərkibinə daxil edilib.

Amerikalı tarixçi Metyu Q. Stenard bununla bağlı kitabında tarixi sənədlərə istinad edərək Vuledən sitat gətirir: “Mən imperiya yaratmağa gəlmişəm. Öldürmək lazımdırsa, öldürəcəyəm. Yandırmaq lazımdırsa, yandıracağam. Bütün vasitələr mənə bəraət qazandırır”.

Son illərdə Fransa öz müstəmləkə keçmişinin səhvlərini etiraf etməyə başlayıb. 2021-ci ildə prezident Emmanuel Makron Ruanda soyqırımına görə məsuliyyəti etiraf edib. 2022-ci ildə Paris 1945-ci ildə əlcəzairlilərin qətliamında iştirakını rəsmən etiraf edib, 2023-cü ildə isə 1947-ci ildə Madaqaskarda repressiyaya görə üzr istəyib. Fransa bunu bütün qitədə, xüsusən Nigerin də daxil olduğu Sahel bölgəsində antifransız əhval-ruhiyyəsinin artması fonunda edir.

Niger və Fransa arasında münasibətlər gərgin olaraq qalır. Ölkə Parislə diplomatik əlaqələri faktiki olaraq kəsib, Nigerin paytaxtında Fransa səfirliyi fəaliyyətini dayandırıb. Fransa əvəzinə Niger qonşu ölkələrlə əlaqələri gücləndirməyə başlayıb, yeni yaradılmış müdafiə ittifaqında, Fransa ilə münasibətləri son həddə çatan Mali və Burkina Fasonun da daxil olduğu Sahel Dövlətləri Alyansında fəal iştirak edir.

Pərvanə Sultanova