Fransada ölən müsəlmanların yaxınları dəfn problemi ilə üzləşirlər...

Müsəlmanlar bu ölkədə ölülərini bir neçə həftə sonra və ya doğulduqları yerlərdən uzaqda dəfn etmək məcburiyyətində qalırlar...

...2024-cü ildən bəri Fransanın Tur şəhərindəki müsəlman ailələri ölüləri ilə bağlı problemlə üzləşiblər.

Belə ki, bu ölkədəki ixtisaslaşmış müsəlman qəbiristanlıqlarda yer çatışmazlığı səbəbindən, yaxınları ölülərini bir neçə həftə sonra və ya doğma şəhərlərindən uzaqda dəfn etmək məcburiyyətində qalırlar.

SİA xəbər verir ki, Mediapart-ın məlumatına görə, bu vəziyyət ölkə miqyasında geniş yayılıb və COVID-19 pandemiyasından bəri xeyli pisləşib.

...Böhran xüsusilə Yasminanın hekayəsində özünü göstərib.

O, 2025-ci ilin dekabrında vəfat edən atasını dəfn etmək üçün 29 gün gözləməli olub. Mürəkkəb inzibati prosedurlardan keçdikdən və qonşu bələdiyyələrdən imtina aldıqdan sonra, o, sonda dəfn mərasimini evindən 250 kilometr məsafədə yerləşən bir şəhərdə təşkil etmək məcburiyyətində qalıb.

Yasmina üçün İslam dəfn ənənələrinə riayət etmək vacib idi: tez bir zamanda dəfn, müsəlman torpağında dəfn və cəsədin Kəbəyə doğru yönəldilməsi - qanunla təmin edilən bir hüquq...

...Sevilən bir insanın cəsədinin morqda çürüdüyünü bilərək yas tutmağa başlaya bilmərik... Bu, alçaldıcıdır, - deyə o bildirir.

Lakin bu istəyi sərt bir reallıq alt-üst etdi: Tur qəbiristanlıqlarında dini tələblərə cavab verən artıq torpaq sahəsi yoxdur.

Və bu, tək bir hadisə deyil.

Yerli sakinlərin sözlərinə görə, dəfn üçün gözləmə orta hesabla iki həftə çəkir, bəzən üç həftədən çoxdur - mövcud qəbiristanlıqlar sadəcə olaraq həddindən artıq doludur. Problem bir şəhərin hüdudlarından kənara çıxır.

Fransanın bir çox bölgəsində sözdə “müsəlman torpaq sahələri” çatışmazlığı yaşanır.

Pandemiya vəziyyəti daha da ağırlaşdırdı: cəsədlərin mənşə ölkələrinə daşınması çətinləşdi və gənc nəslin baxışları dəyişdi - getdikcə daha çox insan ailələrinin yaxınlığında Fransada dəfn olunmağa üstünlük verir.

Fransada doğulub böyüyən gənc müsəlmanlar, nənə və babalarının nəslindən fərqli olaraq, getdikcə daha çox öz ölkələrində dəfn yerlərini seçirlər.

Bir neçə il əvvəl edilən xəbərdarlıqlara baxmayaraq, yerli hakimiyyət orqanları artan tələbata vaxtında cavab verə bilməyiblər.

Bu, bələdiyyələrə təzyiqi artırıb, xüsusən də ixtisaslaşmış sahələrin yaradılması tamamilə merlərin qərarlarından asılı olduğundan.

2020-ci ildə Fransa Müsəlman Dini Şurası hökuməti və merlərin birliklərini yaxınlaşan çatışmazlıq barədə xəbərdar etmişdi, lakin hələlik sistemli bir həll yolu təklif olunmayıb. Mediapart-ın qeyd etdiyi kimi, gecikmələrin arxasında bürokratik maneələr və siyasi amillər dayanır: müsəlman sahələrinin yaradılmasına yanaşmalar yerli hakimiyyət orqanlarının fikirlərindən və ictimai təzyiqdən asılı olaraq dəyişir.

Turlarda hakimiyyət orqanları müvəqqəti tədbirləri - yeni torpaq sahələrinin ayrılmasından tutmuş böyük bir regional qəbiristanlığın dizaynına qədər nəzərdən keçirirlər.

Lakin onun həyata keçirilməsi illər çəkə bilər.

Bu arada, yerli birliklər təcili tədbirlər tələb edirlər. Onlar hesab edirlər ki, bu, yalnız din məsələsi deyil, həm də əsas insan ləyaqəti məsələsidir: ailələr yaxınlarına ləyaqətli şəkildə son vida edə bilməlidirlər.

Fransanın müsəlman icması üçün bu məsələ çoxdan dini təcrübədən kənara çıxaraq vətəndaş hüquqları və hörmət məsələsinə çevrilib.

Fəallar vurğulayırlar ki, dəfn mərasimlərinə hörmət, siyasi mühitdən və seçki debatlarından asılı olmayaraq, Fransa torpağında ləyaqətli bir həyat və ölüm hüququna malik insan hüququnun ayrılmaz hissəsidir.

Əli Babayev