FT: Fransa və Almaniya Aİ nin 150 milyard avroluq silahlanma planları üzərində TOQQUŞDULAR

Avropa İttifaqının (Aİ) müdafiə sənayesinə 150 milyard avro ayrılması ilə bağlı təklif Fransa və Almaniya arasında uzun müddətdir davam edən Avropanın yenidən silahlanması mübahisəsində yeni gərginliyə səbəb olub. Mübahisənin əsas mövzusu bu vəsaitin yalnız Aİ daxilindəki ölkələr üçün nəzərdə tutulması, yoxsa üçüncü ölkələri də əhatə etməsidir.

Yenicag.az xəbər verir ki, bu barədə “The Financial Times” nəşri məlumat yayıb.

Qəzet yazır ki, ötən həftə Avropa Komissiyası Aİ büdcəsi vasitəsilə üzv dövlətlərə silah alınması üçün kreditlərin ayrılmasını nəzərdə tutan yeni mexanizm təklif edib. Proqramın ümumi dəyəri 150 milyard avro təşkil edir. Siyasi baxımdan bu ideya dəstəklənsə də, onun detalları hələ dəqiqləşdirilir. Xüsusilə, bu vəsaitin Aİ xaricində istehsal edilən silahlara xərclənməsinin mümkün olub-olmaması ciddi müzakirə mövzusudur.

Cümə axşamı keçirilən Aİ sammitində Almaniya kansleri Olaf Şolts da daxil olmaqla bir neçə lider təşəbbüsün Aİ-yə daxil olmayan, lakin müttəfiq olan ölkələr üçün də açıq olması fikrini dəstəkləyib.

“Bizim üçün çox vacibdir ki, bu təşəbbüsdən Böyük Britaniya, Norveç, İsveçrə və Türkiyə kimi Aİ-yə üzv olmayan, lakin bir-biri ilə sıx əməkdaşlıq edən ölkələr də yararlana bilsin”, – deyə Şolts bildirib.

KİV əlavə edib ki, lakin Fransa prezidenti Emmanuel Makron Aİ-nin daxili müdafiə sənayesinin gücləndirilməsinin tərəfdarı olduğunu vurğulayıb və bildirib ki, xərclər yenidən Aİ xaricində istehsal edilən hazır məhsullara yönəlməməlidir. Makron Avropanın hava hücumundan müdafiə, uzaqmənzilli zərbələr, kəşfiyyat və hədəf təyin etmə kimi kritik imkanlarındakı boşluqları doldurmaq üçün “ən yaxşı avropalı biznes və müəssisələrin müəyyənləşdirilməsi” metodunun tətbiq edilməli olduğunu vurğulayıb.

Fransa lideri, həmçinin Aİ üzvü olan hər bir ölkəyə sifarişləri yenidən nəzərdən keçirmək və avropalı istehsalçıların prioritet sayılıb-sayıla bilməyəcəyini müəyyən etmək təklifinin ediləcəyini bildirib.

Brüsseldəki diplomatlar isə 150 milyard avroluq təşəbbüsün məhz bu mübahisələr səbəbindən bloklana biləcəyindən narahatdırlar. Daha əvvəl Fransa Aİ-nin müdafiə sənayesi üçün nəzərdə tutulmuş 1,5 milyard avroluq fonddan Aİ xaricində istehsal olunan komponentlərə ayrılan payın məhdudlaşdırılmasını və üçüncü ölkələrdən olan məhsulların intellektual mülkiyyət qoruması altında olmasının qadağan edilməsini tələb edərək, razılaşmanı uzun müddət gecikdirmişdi.

Avropa Komissiyasının yüksək rütbəli rəsmilərinə təklifin son 10 gün ərzində tam detalları ilə hazırlanması və onun Aİ-yə üzv dövlətlər tərəfindən bloklanmasının qarşısını almaq üçün Paris, Berlin və digər paytaxtlarla sıx əməkdaşlıq etmələri tapşırılıb.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen isə bildirib ki, bu kreditlər hava və raket hücumundan müdafiə, artilleriya və pilotsuz uçuş aparatları daxil olmaqla yeddi əsas məqsədə yönəldiləcək. O, bu təşəbbüsün üzv ölkələrin tələbatlarını birləşdirməsinə, birgə alışlar etməsinə və Ukraynaya təcili hərbi avadanlıq tədarükünü təmin etməsinə kömək edəcəyini vurğulayıb.

Rafi Müslümov

www.yenicag.az