“Futbol şahmatı”nın İspaniya dərsi

Kriştiano Ronaldonun son uğursuz rəqsi

Dünyanın hər yerində qatı futbol azarkeşləri 2026-cı il Dünya çempionatınun 1/8 final mərhələsindəki bu matçı səbirsizliklə gözləyirdilər. Turnirin indiki mərhələsində bundan nüfuzlu qarşılaşma yox idi – Avropa çempionu və mundialın ikinci favoriti İspaniya, Dünya çempionatı iddiaçıları arasında dördüncü yerdə olan Millətlər Liqasının qalibi Portuqaliya ilə qarşılaşırdı. Yeri gəlmişkən, Portuqaliya məhz İspaniya millisi üzərində qələbə sayəsində Millətlər Liqasını qazanmışdı.

Əlbəttə ki, Kriştiano Ronaldo afişada mərkəzi fiqur idi. Əfsanə İspaniya ilə matçdan bir gün əvvəl bəyan etmişdi ki, bu Dünya çempionatı onun üçün sonuncu olacaq. Portuqaliya üçün bundan yaxşı motivasiya ola bilməzdi. Amma Kriştiano Ronaldo olmasaydı belə, matç maraqlı səhnələrlə dolu olacaqdı, xüsusilə Nuno Mendeş və Lamin Yamal arasındakı mübarizə çox maraq doğururdu. Yeri gəlmişkən, bütün aparıcı oyunçular bu matçda meydana çıxmağa hazır idi, ona görə də “selesao” və “qırmızı furiya”nın start heyətləri təəccüblü görünmürdü.

Möhtəşəm I hissə

Portuqaliyanın hazırlıq səviyyəsi və 1/8 finala qalmaqallı yüksəlişi Roberto Martinesin komandasının bu qarşılaşmada autsayder olacağına şübhə yeri qoymurdı. Luis de la Fuentenin yetirmələrinin matçda hökmranlıq edəcəyi gözlənilirdi.

İspaniyanın Portuqaliyaya qarşı matçı Avropa klassikasıdır. 8 il əvvəl Soçidə bu rəqabətin ən diqqətçəkən oyunlarından birinin şahidi olmuşduq. O zaman burada iki Pireneya komandası 2018-ci il Dünya çempionatınun qrup mərhələsində möhtəşəm bir “duel”lə diqqət çəkmişdi və onda Kriştiano Ronaldo het-trik etmişdi – 3:3. Bir il əvvəl isə Millətlər Liqasının finalında portuqaliyalılar Luis de la Fuentenin “qırmızı furiya”sının məğlubedilməzlik mifini dağıtmışdılar. Daha dəqiq desək, gərgin qarşılaşmada 2:2 hesablı heç-heçə qeydə alınmış, lakin Roberto Martinesin komandası kuboku penaltilərlə qazandı. Yeri gəlmişkən, ispaniyalı məşqçi çoxdan Portuqaliya himnini əzbərləmişdi və öz ölkəsinə qarşı oyundan əvvəl onu, bəlkə, oyunçularından da ehtirasla oxudu.

Avropa çempionları dərhal gözləntiləri doğrultmağa çalışdılar. Start fitindən dərhal sonra pireneyalı qonşularını kəskin hücumlarla sıxışdırmağa başladılar və “selesao”ya bir neçə xoşagəlməz anlar yaşatdılar.

Martines heyət seçiminə praqmatik yanaşmışdı, sübut olunmuş kombinasiyalara əsaslandı və özünü bir əvəzetmə ilə məhdudlaşdırdı: Rafael Leao sol cinahda daha sistemli və intizamlı Joao Felikslə əvəz olundu. İspanlar isə öz növbəsində Avstriyaya qarşı güclü oyun göstərən heyəti meydana çıxardılar. Hər şey gözlənildiyi kimi görünürdü və bu iki qlobal qonşu ölkə bir-birini başqa necə təəccübləndirə bilərdi? Bu, detalların hər şeyi həll etdiyi klassik bir oyun idi və bunu səhvlərin nəticəsi olan ilk qol vəziyyətləri də təsdiqlədi. Portuqaliyalılar ofsayd xəttini saxlaya bilmədilər və Dani Olmo Oyarzabalı kəskin ötürmə ilə qapıçı ilə təkbətək çıxardı, o isə fürsəti bərbad zərbəsi ilə qaçırdı. Kriştiano Ronaldo isə Pedrinin gözlənilməz top itikisi ilə başlayan hücumda Unai Simonu yaxın küncə zərbə ilə sınadı.

İlk su fasiləsinə qədər İspaniya daha mükəmməl oyun sərgiləyən komanda kimi görünürdü. Yamalın hücumu xüsusilə güclü idi, amma Dioqo Koştanın ustalığı da gözəl idi. Əvvəlcə Laminin özünəməxsus zərbəsini dəf etdi, sonra ayağa qalxdı və Aleks Baena oxşar zərbə ilə əks küncə göndərdiyi topu dəf etdi. Fasilədən sonra Avropa çempionlarının daha bir neçə ümidverici şansı oldu, amma portuqaliyalıların çox passiv olduğunu demək əsla doğru olmazdı. “Selesao” ilk hissənin sonunda bir neçə parlaq hücum təşkil etdi. Bunlardan birincisi: birdən-birə Feliksin sıfıra yaxın bucaq altından başla endirdiyi zərbədən sonra top Simonun çiyninə dəydi və Ronaldonun ayağına düşdü. Kriştianonun akrobatik çevikliklə vurduğu top elə də güclü olmadı və Unayi Simon pişik cəldliyi ilə sıçrayıb topu tutdu. Bundan sonra Nuno Mendesin zərbəsinin Unayın Dünya çempionatı tarixində rekord qıran qolsuz qapısının möhürünü toxunulmaz saxlaya biləcəyi real görünmürdü. İspaniya və Unayi Simon üçün xoşbəxtlikdən Pedro Porro başı ilə buna mane oldu və dirək onların köməyinə çatdı. Oyunda hesab açılmasa da, ilk 45 dəqiqə darıxdırıcı keçmədi.

“Futbol şahmat”ında ustad dərsi

Fasilədə əvəzetmələrin olmaması göstərirdi ki, Martines də, de la Fuente də meydanda gördüklərindən, ümumiyyətlə, məmnundurlar. II hissənin əvvəlində hər iki komanda diqqətini sağ cinahda cəmlədi. Portuqaliyalılar Joao Kanselo və Pedro Netonun ötürmələrini qəbul edənlər tapılmadı, Yamal və Mendeş isə meydanın əks tərəfində mübarizə aparırdılar. PSJ-nin müdafiəçisinin bu matçda tayı-bərabəri yox idi. Amma matçın 54-cü dəqiqəsində o, cərimə meydançasına sürətli qaçış edən Lamini neytrallaşdırsa da, tezliklə əvəzlənməsi lazım gəldi. Mendeşin cinahına çıxan Nelson Semedo potensial olaraq zəif halqa kimi görünürdü. Əslində o, meydanın öz profilinə uyğun olmayan tərəfinə çıxmışdı.

Amma aydın görünürdü ki, “selesao” bu nüansı da nəzərə almışdı və ona görə də komanda yoldaşları Yamalı neytrallaşdırmaqda cokerə kömək etməyə çalışırdılar. Buna baxmayaraq, ispanlar əks cinahda iki maraqlı gediş etdilər. Pedrini əla zərbə mövqeyinə çıxardılar. Cərimə meydançasının 1 metr kənarından əsla müqavimət yox idi, amma Renato Veyqanın çarəsiz şəkildə uzanaraq ayağı ilə topun qarşısını kəsməsi künc zərbəsilə nəticələndi. Ümumilikdə, oyunun həddindən artıq ehtiyatlı olduğu və taktiki şahmat oyununa keçdiyi aydın görünürdü. Doğrudur, əvəzetmələr hücumu gücləndirməyə yönəlmişdi. Martines Dioqo Dalot ilə birlikdə Leaonu meydana çıxardı, futbol qrosmeyestri de la Fuente buna Ferran Torreslə cavab verdi. Ferran Baenanın yerinə sol cinahda meydana çıxdı, lakin hücum boyu hərəkət edərək Kukurella üçün sol cinahı boşaldırdı.

Əzm və səy var idi. Lakin uzun müddət Bruno Fernandeşin qapı torunu kənardan silkələməsi və Olmonun zərbəsinin Ruben Diaş tərəfindən dəf edilməsi ilə məhdudlaşırdı. Əlavə yarım saat qaçılmaz görünürdü. Üstəlik, 82-ci dəqiqədə məlum oldu ki, Martines əvəzetmə limitini bitirib və Ronaldonu final fitinə qədər meydanda saxlamalıdır. Kriştiano 120 dəqiqə davam gətirəcəkmi? Bu sual beləcə cavabsız qaldı, çünki ispan cokerləri - nə qədər kinayəli səslənsə də - Kriştianonu “lazımsız yükdən” azad etdilər və onun Dünya çempionatı karyerasına son qoydular.

Portuqaliya praktik olaraq etibarlılıq nümunəsi kimi görünmürdü və elə bu səbəbdən də sürətli cərimə zərbəsi zamanı diqqətini itirdi. Fürsəti dəyərləndirən Ferran müdafiəçilərin arasından Olmonu əvəzləyən Merinoya əla kəsmə ötürmə verdi. Merinonun bu şansı əldən verməyə haqqı yox idi. Elə bu səbəbdən də qol vurub məhz İspaniyanın 1/4 finalda oynamaq haqqını isbat etdi. İspaniya Bernardo Silva və Joao Neveşin səhvləri sayəsində irəli çıxdı və təmiz qələbə qazandı.

Doğrudur, Portuqaliya heyətinin keyfiyyəti və bütöv bir nəslin istedadı, həm də Ronaldonun sayəsində turnirə əsas favoritlərdən biri kimi gəldi. Amma hər şey bu dəfəlik bitdi. Kriştianonun isə Dünya çempionatını qazanmaq üçün bir daha şansı olmayacaq. Dörd il əvvəl insanlar Messi haqqında da belə deyirdilər və hamı Leonun Argentinanı necə birləşdirdiyini gördü. Onlar da pis bir başlanğıc etdilər, amma dərhal canlandılar, tempi artırdılar və hətta finalda Fransa da onların qarşısını kəsə bilmədi.

Portuqaliyanın yüksəlişi daha silsiləli keçdi: Kriştiano Ronaldo artıq komandanın “lövbəri”, “abidəsi” və təcrübədən istifadə edən, milli rekordları yeniləyən və ən azından mənzərəni pozmayan bir liderdən əsas problemə çevrilənə qədər bir yol keçib. Ancaq, insafən, Roberto Martinesin komandası da bu mundialda heç vaxt vahid komanda təəssüratı yaratmadı, lakin onlar yenə də çox inkişaf etmiş İspaniya ilə sona qədər başabaş mübarizə apardılar.

Əlbəttə, hələ Avstriya ilə matçdan sonra aydın idi ki, Kriştianonun meydanda olub-olmamasından asılı olmayaraq, İspaniya Portuqaliyaya qarşı oyunda favorit olacaq. Bu, Ronaldo fenomenini inkar etmirdi – Kriştiano heç uduzma səbəbi də deyil. Amma 41 yaşında nəticəyə təsir etmək və 30 yaşında olduğu kimi fərq yaratmaq mümkün deyil. Bu yaşda, 2004-cü ildəki kimi gözlər belə yaşarmır. Amma yenə də ağladı. Final fitindən sonra izlənın ən ağrılı səhnə də məhz onunla bağlı idi. Hər Dünya çempionatından çıxdıqdan sonra ağlasa da, bu dəfə onun göz yaşları fərqli idi. Bəlkə, ona görə ki, Dünya çempionatında sonuncu göz yaşları idi.

Portuqaliya azarkeşlərinin kapitanlarına heç bir sualı ola bilməzdi. Kim nə deyirsə-desin, bu, əla karyera idi. Amma Dünya çempionatında heç vaxt qələbə qazanmayan bir karyera.

Ədalətin zəfəri

1/8 final turunun ABŞ – Belçika matçı artıq bu mundialın ən mübahisəli oyunlarından biri adlandırılırdı. Oyundan bir müddət əvvəl FİFA amerikalı hücumçu Folarin Baloqunun qırmız vərəqə cəzasını dayandırdı və onu şərti cəza ilə əvəz etdi. Bu da futbol aləmində ciddi narazılıq dalğasına səbəb oldu. Hətta UEFA da qərarı tənqid etdi. Buna baxmayaraq, hücumçu sonda meydana çıxdı, amma matçın qəhrəmanı ola bilmədi. Elə onsuz da matçda kifayət qədər maraqlı hadisələr baş verdi.

Hadisələrin belə gedişi Belçika üçün də bir sınaq idi. Belə deyək ki, daxili gücün sınağı. “Bəli, bizə ədalətsiz davranıldı, amma biz kin və qəzəbimizi öz xeyrimizə çevirəcəyik, çıxıb rəqiblərimizi darmadağın edəcəyik və sonra Tramp və İnfantinonun üzünə güləcəyik”. Baş verənlərə ən gözəl reaksiya belə oldu...

Belçika, həqiqətən də, bu yolu seçdi. Start fitindən əvvəl Romelu Lukaku bütün komandanı dairəyə topladı və ehtirasla danışdı. İlk saniyələrdən etibarən “qırmızı şeytanlar” rəqiblərini yaşıl meydanda “tapdalamağa” şığıdılar. Belçikalılar bu mundialda, yaxşı mənada, heç vaxt bu qədər qəzəbli və çılğın olmamışdılar. Amerikalı qapıçı Metyu Friz elə ilk dəqiqədə Timoti Kastanın vurduğu güclü zərbədən sonra topu çərçivənin yuxarı küncündən çıxarmaq məcburiyyətində qaldı. Bu mənada, artıq matçın 9-cu dəqiqəsində Nikolas Raskinin ötürməsindən sonra Şarl de Keteların vurduğ qol tamamilə məntiqli idi. Qol vurduqdan sonra da belçikalılar oyunun tempini aşağı salmadılar.

ABŞ komandası hazırkı turnirdə heç vaxt bu qədər nizamsız və çarəsiz görünməmişdi. Ev sahibləri yalnız su fasiləsindən sonra özlərinə gəldilər və oyun birtərəfli olmadı. Tezliklə amerikalılar hətta hesabı bərabərləşdirməyi bacardılar. Qarşılaşmanın 31-ci dəqiqəsində Malik Tillmanın cərimə zərbəsindən vurduğu top Hans Vanakenin başına dəyib istiqamətini dəyişdi və Tibo Kurtua topun sapmasına reaksiya verə bilmədi. Bu qol sonda Maurisio Poçettinonun komandası üçün yeganə təsəlli oldu.

Bundan sonra belə “qırmızı şeytanlar” qapılarında gördükləri bu qolu tamamilə unutmuş kimi görünürdülər. Onlar özlərini topu meydanın mərkəzindən vurdular, irəli şığıdılar və ikinci qolu vurdular - bu dəfə de Ketelar Leandro Trossardın ötürməsini qola çevirdi. Ümumilikdə, ilk hissənin sonunda statistika çox şey deyirdi: zərbələr 11-3 Belçikanın xeyrinə, qapıya zərbələr 5-1 Belçikanın xeyrinə.

ABŞ komandası yalnız birinci hissənin sonunda və ikinci hissənin əvvəlində kifayət qədər yaxşı oynadı, lakin yenə də fəlakətli bir səhv ucbatından məyus oldu. Qapıçı Friz müdafiəçiləri sığortalamaq üçün cərimə meydançasından çıxdı, lakin dərhal ötürmə etmək əvəzinə, topla fınt etməyə başladı və Vanaken topu ələ keçirib sakitcə boş qapıya zərbə endirdi. Amerikalı kapitan Tim Rimin topu xəttdən uzaqlaşdırmaq şansı olsa da, onu ayağından qaçırdı. Müdafiəçi üçün dəhşətli bir gecə idi. De Ketelar məhz onun üzündən 2 qol vurdu. Çox keçmədi ki, Kristian Pulisiç zədə səbəbindən meydanı tərk etdi. Bu, ABŞ komandası üçün ümidin sonu idi. Çox çəkmədi ki, Romelu Lukaku əlavə vaxtda darmadağına gətirən 4-cü qolu vuraraq məsələni həll etdi.

Beləliklə, amerikalıların bütün səylərinə baxmayaraq, oyun biabırçı məğlubiyyətlə başa çatdı. ABŞ Dünya çempionatını tərk edən sonuncu ev sahibi ölkəsi oldu. Kanada və Meksika da məhz 1/8 finalda mübarizədən kənarlaşdırılmışdılar.

Şübhəsiz, bu, futbol ədalətinin mücərrəd qələbəsindən danışmaq və ya öyünmək üçün bir səbəb deyil. Bu qələbə İnfantinonun istefası və ona qarşı antikorrupsiya məhkəməsi başlandıqda gələcək. Amma bu matçda Belçika alqışlara və hörmətə layiq olduğunu sübut etdi. “Qırmızı şeytanlar” 10 iyul cümə günü Los-Ancelesdə keçiriləcək 1/4 final matçında İspaniya ilə qarşılaşacaqlar.

* * *

Dünən futbol üzrə dünya çempionatının 1/8 final mərhələsində Argentina-Misir qarşılaşması baş tutub.

Atlanta stadionunda keçirilən qarşılaşmada Cənubi Amerika təmsilçisi 3:2 hesablı qələbə qazanıb. Oyunun ətraflı şərhi ilə növbəti nömrəmizdə tanış ola bilərsiniz.

İlqar RÜSTƏMOV
XQ