Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Gələcəkdə hər kəs 15 dəqiqəliyinə məşhur olacaq... Endi Vorhol kim idi?

Gələcəkdə hər kəs 15 dəqiqəliyinə məşhur olacaq... Endi Vorhol kim idi?

Icma.az xəbər verir, Kulis.az saytına əsaslanaraq.

Bu gün amerikalı rəssam, dizayner, prodüser, yazıçı, kolleksiyaçı, jurnal naşiri, kinorejissor, pop-art cərəyanının görkəmli nümayəndəsi Endi Vorholun doğum günüdür.
Kulis.az onun həyat və yaradıcılığına dair maraqlı faktlardan ibarət materialı təqdim edir.


Endi Vorhol yalnız “Pop-Art” cərəyanının banisi deyil, XX əsrin vizual mədəniyyətini kökündən dəyişdirən, kütləvi istehsal ilə ali incəsənətdə sərhədləri silən sirli bir simadır.

Əsl adı Endrü Varhola olan bu şərqi avropalı mühacir övladı uşaqlıqda "Xorea" adlı sinir xəstəliyindən əziyyət çəkirdi və uzun müddət yatağa məhkum qalmışdı. Məhz bu məcburi təcrid dövründə o, jurnal şəkilləri toplamaq və radioda pop musiqi dinləməklə gələcək estetik dünyagörüşünün təməlini qoydu.
Pittsburqda incəsənət təhsili aldıqdan sonra Nyu-Yorka gələn Vorhol karyerasına reklam illüstratoru kimi başladı. Xüsusilə "I. Miller" ayaqqabı brendi üçün çəkdiyi parlaq, mürəkkəb texnikalı rəsmlər ona kommersiya dünyasında böyük uğur və nüfuz qazandırdı.

Lakin onun əsl inqilabi dəyişikliyi 1960-cı illərin əvvəllərində başladı. Vorhol gündəlik istehlak mallarını incəsənətin mərkəzinə gətirdi. Onun məşhur "Campbell's" şorba bankaları seriyası sadəcə qida məhsulunun təsviri deyildi; rəssam hər gün naharda bu şorbanı içdiyini və onun kütləvi cəmiyyətdəki bərabərləşdirici gücünü heyranlıqla izlədiyini bildirirdi.

Eynilə, ipəkboğma (silkscreen) texnikası ilə hazırladığı Merilin Monro, Elvis Presli və Ceki Kennedi portretləri məşhurluq, ölüm və media kultunun dərin təhlili idi.

Vorhol kommersiya incəsənətini alçaltmaq əvəzinə, "ən yaxşı incəsənət biznesdir" fəlsəfəsini irəli sürdü və öz emalatxanasını "Fabrik” adlandırdı. Gümüşü folqa və güzgülərlə bəzədilmiş bu məkan dövrün bütün avanqard rəssamlarının, musiqiçilərinin və marqinal fərdlərinin sığınacağına çevrildi.

Vorhol vizual sənətlə kifayətlənmirdi. O, məşhur "The Velvet Underground" rok qrupunun həm meneceri, həm də vizual konseptualisti oldu, onların debüt albomunun üzqabığı üçün soyulan banan rəsmini çəkdi.

Eyni zamanda kinomatoqrafiyada radikal təcrübələr apardı. Rəssamın çəkdiyi "Empire" filmi səkkiz saat ərzində fasiləsiz olaraq Empire State binasını, "Sleep" filmi isə şair Con Qyononun beş saatlıq yuxusunu nümayiş etdirirdi.

O, şəxsi həyatında da unikal bir obraz yaratmışdı. Şiddətli saç tökülməsindən əziyyət çəkdiyi üçün yüzlərlə gümüşü və sarı parik kolleksiyasına sahib idi və hər zaman eyni tipli tünd eynəklər taxırdı.
Vorhol hipoxondrik idi; xəstəxanalardan və mikroblardan dəhşətli dərəcədə qorxurdu, hətta müsahibələrində özü cavab vermək əvəzinə yanındakı dostlarının danışmasına şərait yaradırdı.
1968-ci ildə "Fabrik”ın keçmiş üzvü, radikal feminist Valeri Solanas tərəfindən vurulması rəssamın həyatını kəskin şəkildə dəyişdi. Vorhol kliniki ölüm keçirdi və möcüzə nəticəsində xilas olsa da, ömrünün sonunadək tibbi korset geyinmək məcburiyyətində qaldı. Bu hadisədən sonra o, daha qapalı və ehtiyatlı bir həyat sürməyə başladı, lakin yaradıcılıq tempini azaltmadı.
1969-cu ildə təməlini qoyduğu "Interview" jurnalı müasir məşhurluq mədəniyyətinin və populyar mətbuatın simasını formalaşdırdı.
Vorholun məşhur "Gələcəkdə hər kəs 15 dəqiqəliyinə məşhur olacaq" kəlamı bugünkü sosial media erası ilə təsdiqini tapdı.
Rəssam həm də kolleksiya hərisliyi ilə tanınırdı. O, küçədən tapdığı xırda əşyalardan tutmuş qiymətli antikvarlara qədər hər şeyi toplayır, onları "zaman kapsulları" adlandırdığı karton qutulara doldurub möhürləyirdi.
Ömrünün son illərində gənc sənətkar Jan-Mişel Baskiya ilə qurduğu yaradıcılıq tərəfdaşlığı onun sənətinə yeni enerji gətirdi. Hər ikisi fərqli nəsillərin və üslubların nümayəndəsi olsa da, birgə hazırladıqları kətanlar müasir incəsənətin şah əsərlərinə çevrildi.
1987-ci ildə sadə bir öd kisəsi əməliyyatından sonra gözlənilmədən vəfat edən Endi Vorhol özündən sonra təkcə zəngin irs deyil, həm də müasir dünyanın istehlak, məşhurluq və media mexanizmini ifşa edən sonsuz bir güzgü qoyub getdi.

"Xalqın oxumadığı, əzbərləmədiyi şeir, şeir deyil" - Mirzə Ələkbər Sabirin son müsahibəsi "Yələn" nə deməkdir? - İmarət Cəlilqızı 95 yaşlı aktyor və 61 yaşlı qızı xərçəngə qalib gəldilər
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:145
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 06 Avqust 2026 16:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see335

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see316

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see312

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see293

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see289

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see286

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see278

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see269

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see261

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see253

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see243

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see243

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see238

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see231

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see227

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see217

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see214

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see213

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see211

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see209
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri