Günəş qəfil yoxa çıxsaydı, Yerdə nə baş verərdi?

Günəşin bir anda yoxa çıxması real həyatda mümkün deyil. Lakin alimlərin apardığı hipotetik hesablamalar belə bir hadisənin Yerə təsirinin nə qədər gec hiss olunacağını göstərir.

Əgər Günəş qəfil yox olsaydı, Yer kürəsi bunu dərhal hiss etməzdi. Günəşdən çıxaraq artıq kosmosda hərəkət edən işıq şüaları planetimizə çatmağa davam edərdi.

Bunun səbəbi işığın məhdud sürətlə yayılmasıdır. Günəşlə Yer arasındakı orta məsafə təxminən 149,6 milyon kilometrdir. İşıq bu məsafəni təxminən 8 dəqiqə 19 saniyəyə qət edir.

Bu o deməkdir ki, Günəş qəfil yoxa çıxsaydı, Yer sakinləri təxminən 8 dəqiqə ərzində hər şeyin əvvəlki kimi olduğunu görəcəkdilər. Yalnız son fotonlar Yerə çatdıqdan sonra göy üzü qaralmağa başlayardı.

Bəs Günəşin səsi olsaydı?

Maraqlı müqayisə məhz bundan sonra başlayır.

Kosmos vakuum olduğu üçün səs real olaraq Günəşdən Yerə yayıla bilməz. Lakin düşüncə eksperimenti kimi səsin hava şəraitindəki sürətlə – saniyədə 343 metr – yayıldığını fərz etsək, Günəşdən Yerə çatması təxminən 13,82 il çəkərdi.

Havanın temperaturu 0 dərəcə olsaydı və səsin sürəti saniyədə 331 metr qəbul edilsəydi, bu müddət təxminən 14,3 il olardı.

Beləliklə, işıqla səs arasındakı fərq heyrətamizdir: işıq Günəşdən Yerə təxminən 8 dəqiqəyə çatdığı halda, hipotetik səs dalğası eyni məsafəni təxminən 14 ilə qət edərdi.

İşıq vakuumda saniyədə təxminən 300 min kilometr sürətlə hərəkət edir. Səsin havadakı sürəti isə temperaturdan və mühitdən asılı olaraq saniyədə bir neçə yüz metrdir. Buna görə işıq səsdən təxminən 874 min dəfə daha sürətlidir.

Yer dərhal qaranlığa qərq olmazdı

Günəş yoxa çıxsa, Yer təxminən 8 dəqiqə 19 saniyə ərzində onun işığını qəbul etməyə davam edərdi. Daha sonra gündüz səması qaralardı. Lakin planet tamamilə qaranlıq qalmazdı. Ulduzlar və şəhərlərin süni işıqları görünməyə davam edərdi.

Bu hipotetik ssenari Günəşlə Yer arasındakı nəhəng məsafəni və işığın sürətinin nə qədər böyük olmasına baxmayaraq, onun belə bir məsafəni keçmək üçün müəyyən vaxta ehtiyac duyduğunu göstərir.

Günəşin özündə səs dalğaları yaranır

Əslində Günəşin daxilində səs dalğaları mövcuddur. Günəşin daxilində konveksiya nəticəsində təzyiq dalğaları yaranır və onların bir çoxunun periodu təxminən 5 dəqiqədir.

NASA və ESA-nın müşahidələri belə dalğaların Günəşin daxili quruluşunu, tərkibini və maddənin hərəkətini öyrənmək üçün istifadə edildiyini göstərir.

Yəni Günəşin səsi kosmosun vakuumundan keçərək Yerə çata bilməsə də, alimlər Günəşin daxilində yaranan bu dalğaları müşahidə etməklə ulduzumuzun “içini” araşdırırlar.

Bu düşüncə eksperimenti isə sadə bir həqiqəti göstərir: biz Günəşi əslində onun 8 dəqiqə əvvəlki vəziyyətində görürük.

AzPost.az