Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Günəşin ölümündən sonra Yer kürəsini nə gözləyir? Astronomlar açıqladı

Günəşin ölümündən sonra Yer kürəsini nə gözləyir? Astronomlar açıqladı

Qaynarinfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Astronomlar LSPM J0207+3331 adlı ağ cırtdan ulduzu müşahidə edərək maraqlı bir fakt aşkar ediblər: bu ulduz, ömrünü başa vurduqdan sonra artıq "sakitləşməli” olduğu halda, gözləniləndən qat-qat aktiv davranır.

Havay adalarındakı rəsədxanada aparılan müşahidələr göstərib ki, bu ulduzun atmosferində dəmir, nikel, silikon və kalsium da daxil olmaqla 13 ağır elementin izləri mövcuddur. 

Qaynarinfo "Daily Galaxy” nəşrinə istinadla yazır ki, bu, ağ cırtdanın dağıdılmış bir planetin qalıqlarını "udduğunu” göstərir.

Alimlərin fikrincə, ulduzun atmosferinə düşən maddə diametri ən azı 200 kilometr olan qayalı bir cisimdən qalıb. Güman edilir ki, həmin planetvari cisim ulduzun güclü cazibə qüvvəsi tərəfindən parçalanıb.

Adətən hidrogen atmosferinə malik ağ cırtdanlarda ağır elementlər tez bir zamanda dərin qatlara çökür. Deməli, onların indi müşahidə olunması o deməkdir ki, planet qalıqlarının "udulması” prosesi indi də davam edir.

Monreal Universitetindən professor Patrik Dyufo bildirib ki, bu ulduz üçün belə çoxlu ağır element tapılması "qeyri-adi dərəcədə çoxdur”. Kimyəvi tərkibin analizi göstərib ki, dağıdılmış planet metal nüvəyə və qayalı qabığa malik olub — bu da Yer kürəsinə çox bənzəyir, çünki Yer də əsasən dəmir, nikel və kobaltdan ibarətdir. Yəni ağ cırtdan kiçik bir planetin dərinliklərindən gələn maddələri udur.

Planetin qalıqları ulduzun ətrafında isti toz diski əmələ gətirib, bu disk infraqırmızı işıq saçır. Onu ilk dəfə 2019-cu ildə müşahidə etmişdilər. İndi isə alimlər müəyyən ediblər ki, bu toz diski, ulduza çox yaxınlaşaraq məhv olan qayalı planetdən yaranıb.

"Aydındır ki, ulduz öldükdən sonra belə sistemin sabitliyini nəsə pozub”, – deyə Kosmik Teleskop İnstitutundan Con Debes bildirib.

Bu kəşf sübut edir ki, "ölmüş” ulduzlar belə, milyard illər sonra da dinamik cəhətdən aktiv qala bilirlər.

Tədqiqatçılara görə, bu pozuntuların səbəbi, ağ cırtdanın ətrafında hələ də fırlanan uzaq qaz nəhəngləri – çox böyük planetlər ola bilər. Onların cazibə qüvvəsi daha kiçik cisimlərin orbitlərini tədricən dəyişdirə bilir. Bu, "gecikmiş dinamik qeyri-sabitlik” modelləri ilə üst-üstə düşür — yəni planet sistemləri mərkəzi ulduz öləndən milyard illər sonra belə tədricən dağılmağa davam edə bilər.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Monreal Universitetindən Erika Le Burda qeyd edib ki, LSPM J0207+3331-in aktivliyi ulduzların ölümündən sonra nələrin baş verdiyinə dair təsəvvürlərimizi dəyişir. Əgər bu kimi proseslər geniş yayılıbsa, uzaq gələcəkdə Günəş sistemi üçün də oxşar senari mümkündür:

Günəş ağ cırtdana çevrildikdə, planetlərin və asteroidlərin orbitləri dəyişə, onlar toqquşaraq toz diskləri əmələ gətirə bilər – eynən LSPM J0207+3331 ulduzunun ətrafında müşahidə olunduğu kimi.

Alpər

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:189
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 04 Noyabr 2025 16:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see338

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see320

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see315

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see298

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see294

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see291

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see282

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see274

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see263

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see258

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see247

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see245

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see241

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see237

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see230

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see221

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see219

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see216

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see215

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri