Icma.az
close
up
RU
Günəşin ölümündən sonra Yer kürəsini nə gözləyir? Astronomlar açıqladı

Günəşin ölümündən sonra Yer kürəsini nə gözləyir? Astronomlar açıqladı

Qaynarinfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Astronomlar LSPM J0207+3331 adlı ağ cırtdan ulduzu müşahidə edərək maraqlı bir fakt aşkar ediblər: bu ulduz, ömrünü başa vurduqdan sonra artıq "sakitləşməli” olduğu halda, gözləniləndən qat-qat aktiv davranır.

Havay adalarındakı rəsədxanada aparılan müşahidələr göstərib ki, bu ulduzun atmosferində dəmir, nikel, silikon və kalsium da daxil olmaqla 13 ağır elementin izləri mövcuddur. 

Qaynarinfo "Daily Galaxy” nəşrinə istinadla yazır ki, bu, ağ cırtdanın dağıdılmış bir planetin qalıqlarını "udduğunu” göstərir.

Alimlərin fikrincə, ulduzun atmosferinə düşən maddə diametri ən azı 200 kilometr olan qayalı bir cisimdən qalıb. Güman edilir ki, həmin planetvari cisim ulduzun güclü cazibə qüvvəsi tərəfindən parçalanıb.

Adətən hidrogen atmosferinə malik ağ cırtdanlarda ağır elementlər tez bir zamanda dərin qatlara çökür. Deməli, onların indi müşahidə olunması o deməkdir ki, planet qalıqlarının "udulması” prosesi indi də davam edir.

Monreal Universitetindən professor Patrik Dyufo bildirib ki, bu ulduz üçün belə çoxlu ağır element tapılması "qeyri-adi dərəcədə çoxdur”. Kimyəvi tərkibin analizi göstərib ki, dağıdılmış planet metal nüvəyə və qayalı qabığa malik olub — bu da Yer kürəsinə çox bənzəyir, çünki Yer də əsasən dəmir, nikel və kobaltdan ibarətdir. Yəni ağ cırtdan kiçik bir planetin dərinliklərindən gələn maddələri udur.

Planetin qalıqları ulduzun ətrafında isti toz diski əmələ gətirib, bu disk infraqırmızı işıq saçır. Onu ilk dəfə 2019-cu ildə müşahidə etmişdilər. İndi isə alimlər müəyyən ediblər ki, bu toz diski, ulduza çox yaxınlaşaraq məhv olan qayalı planetdən yaranıb.

"Aydındır ki, ulduz öldükdən sonra belə sistemin sabitliyini nəsə pozub”, – deyə Kosmik Teleskop İnstitutundan Con Debes bildirib.

Bu kəşf sübut edir ki, "ölmüş” ulduzlar belə, milyard illər sonra da dinamik cəhətdən aktiv qala bilirlər.

Tədqiqatçılara görə, bu pozuntuların səbəbi, ağ cırtdanın ətrafında hələ də fırlanan uzaq qaz nəhəngləri – çox böyük planetlər ola bilər. Onların cazibə qüvvəsi daha kiçik cisimlərin orbitlərini tədricən dəyişdirə bilir. Bu, "gecikmiş dinamik qeyri-sabitlik” modelləri ilə üst-üstə düşür — yəni planet sistemləri mərkəzi ulduz öləndən milyard illər sonra belə tədricən dağılmağa davam edə bilər.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Monreal Universitetindən Erika Le Burda qeyd edib ki, LSPM J0207+3331-in aktivliyi ulduzların ölümündən sonra nələrin baş verdiyinə dair təsəvvürlərimizi dəyişir. Əgər bu kimi proseslər geniş yayılıbsa, uzaq gələcəkdə Günəş sistemi üçün də oxşar senari mümkündür:

Günəş ağ cırtdana çevrildikdə, planetlərin və asteroidlərin orbitləri dəyişə, onlar toqquşaraq toz diskləri əmələ gətirə bilər – eynən LSPM J0207+3331 ulduzunun ətrafında müşahidə olunduğu kimi.

Alpər

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:197
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 04 Noyabr 2025 16:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri