Icma.az
close
up
RU
Günəşin ölümündən sonra Yer kürəsini nə gözləyir? Astronomlar açıqladı

Günəşin ölümündən sonra Yer kürəsini nə gözləyir? Astronomlar açıqladı

Qaynarinfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Astronomlar LSPM J0207+3331 adlı ağ cırtdan ulduzu müşahidə edərək maraqlı bir fakt aşkar ediblər: bu ulduz, ömrünü başa vurduqdan sonra artıq "sakitləşməli” olduğu halda, gözləniləndən qat-qat aktiv davranır.

Havay adalarındakı rəsədxanada aparılan müşahidələr göstərib ki, bu ulduzun atmosferində dəmir, nikel, silikon və kalsium da daxil olmaqla 13 ağır elementin izləri mövcuddur. 

Qaynarinfo "Daily Galaxy” nəşrinə istinadla yazır ki, bu, ağ cırtdanın dağıdılmış bir planetin qalıqlarını "udduğunu” göstərir.

Alimlərin fikrincə, ulduzun atmosferinə düşən maddə diametri ən azı 200 kilometr olan qayalı bir cisimdən qalıb. Güman edilir ki, həmin planetvari cisim ulduzun güclü cazibə qüvvəsi tərəfindən parçalanıb.

Adətən hidrogen atmosferinə malik ağ cırtdanlarda ağır elementlər tez bir zamanda dərin qatlara çökür. Deməli, onların indi müşahidə olunması o deməkdir ki, planet qalıqlarının "udulması” prosesi indi də davam edir.

Monreal Universitetindən professor Patrik Dyufo bildirib ki, bu ulduz üçün belə çoxlu ağır element tapılması "qeyri-adi dərəcədə çoxdur”. Kimyəvi tərkibin analizi göstərib ki, dağıdılmış planet metal nüvəyə və qayalı qabığa malik olub — bu da Yer kürəsinə çox bənzəyir, çünki Yer də əsasən dəmir, nikel və kobaltdan ibarətdir. Yəni ağ cırtdan kiçik bir planetin dərinliklərindən gələn maddələri udur.

Planetin qalıqları ulduzun ətrafında isti toz diski əmələ gətirib, bu disk infraqırmızı işıq saçır. Onu ilk dəfə 2019-cu ildə müşahidə etmişdilər. İndi isə alimlər müəyyən ediblər ki, bu toz diski, ulduza çox yaxınlaşaraq məhv olan qayalı planetdən yaranıb.

"Aydındır ki, ulduz öldükdən sonra belə sistemin sabitliyini nəsə pozub”, – deyə Kosmik Teleskop İnstitutundan Con Debes bildirib.

Bu kəşf sübut edir ki, "ölmüş” ulduzlar belə, milyard illər sonra da dinamik cəhətdən aktiv qala bilirlər.

Tədqiqatçılara görə, bu pozuntuların səbəbi, ağ cırtdanın ətrafında hələ də fırlanan uzaq qaz nəhəngləri – çox böyük planetlər ola bilər. Onların cazibə qüvvəsi daha kiçik cisimlərin orbitlərini tədricən dəyişdirə bilir. Bu, "gecikmiş dinamik qeyri-sabitlik” modelləri ilə üst-üstə düşür — yəni planet sistemləri mərkəzi ulduz öləndən milyard illər sonra belə tədricən dağılmağa davam edə bilər.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Monreal Universitetindən Erika Le Burda qeyd edib ki, LSPM J0207+3331-in aktivliyi ulduzların ölümündən sonra nələrin baş verdiyinə dair təsəvvürlərimizi dəyişir. Əgər bu kimi proseslər geniş yayılıbsa, uzaq gələcəkdə Günəş sistemi üçün də oxşar senari mümkündür:

Günəş ağ cırtdana çevrildikdə, planetlərin və asteroidlərin orbitləri dəyişə, onlar toqquşaraq toz diskləri əmələ gətirə bilər – eynən LSPM J0207+3331 ulduzunun ətrafında müşahidə olunduğu kimi.

Alpər

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:184
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 04 Noyabr 2025 16:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see401

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see388

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see317

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see311

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see297

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see287

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see274

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see268

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see267

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see254

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see237

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see236

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see231

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see230

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see229

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see227

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see224

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see217

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see217

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri