Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Güneyliləri narahat edən çağırış: Pezeşkian olmalıdır, yoxsa Pəhləvi?

Güneyliləri narahat edən çağırış: Pezeşkian olmalıdır, yoxsa Pəhləvi?

GlobalInfo saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

İranda davam edən etiraz aksiyalarının nəticəsi ilə bağlı irəli sürülən bir-birindən fərqli ssenarilər diqqət çəkir. Məsələn, aksiyalarda şahın oğlu Rza Pəhləvini dəstəkləyənlər “Caved şah” şüarları səsləndirir. Digər tərəfdə isə Zəncan, Urmiya, Xoy, Ərdəbil, Təbriz, Marağa və başqa bir neçə şəhərdə izdihamlı mitinqlərdə “Azadlıq, ədalət, milli hökumət”, “Ölüm olsun dikatora”, “Azərbaycan şərəfdi, Bəsici bişərəfdi”, “Azərbaycan şərəfdi, Pəhləvi bişərəfdi”, “Biz ölməyə hazırıq, Babəkin sərbazıyıq” kimi şüarlar səsləndirilir.

Həmçinin Güney azərbaycanlıların İran Prezidenti Məsud Pezeşkiana rəğbətinin olması da sirr deyil.

Proseslərin gedişatı nədən xəbər verir? Ümumiyyətlə İrandakı soydaşlarımız üçün kim daha çox məqbuldur: Məsud Pezeşkian yoxsa Rza Pəhləvi?

Globalinfo.az-a danışan deputat Vüqar İsgəndərov deyib ki, dekabrın 28-dən İranda başlayan hərəkat hər şeydən öncə iqtisadi məsələlər ilə meydana çıxdı:

“Etirazlar rialın kəskin ucuzlaşması, qiymətlərin qalxması və bütün sahələrdə nəzarətin pozulması ilə özünü biruzə verdi. İnsanlar etirazların ilk günü küçələrə məhz bu şüarlarla çıxmışdı. Daha sonra isə şüarları və aksiyaların motivi dəyişdi, ixtişaşlar artmağa başladı. Əsas şüarlar iqtisadiyyatdan siyasi konteksə keçdi. “Diktaturaya son”, “Ölüm olsun Xameneiyə”, “Hakimiyyət dəyişikliyi”, “Yeni sistem dəyişikliyi” kimi şüarlar səslənməyə başladı. Bütün bunlar kəskin qarşıdurma ilə davam edir.

Proses kəskinləşdikcə İran hakimiyyəti güc tətbiq etməyə başlayıb. 500-dən artıq insanın həyatını itirdiyi deyilir. Təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən ölənlərin sayı durmadan artır. Ümumiyyətlə, iğtişaşlar İranda bütün bölgələri əhatə edir və həm də kənardan kifayət qədər ölkə daxilini qarışdırmaq istəyənlər tərəfindən idarə olunur. Tehrandakı hakimiyyətin dəyişməsi üçün bu başı pozuq, lidersiz iğtişaşlara verilən kənar dəstək aydın şəkildə sezilir.

Azərbaycanlıların sıx yaşadığı bölgələrdə də iğtişaşlar artır. Şəhərlərin hər birində mitinqlər və küçə yürüşləri başlayıb. Güney Azərbaycanda insanlar milli şüarlarla küçələrə çıxır. Soydaşlarımızın səsləndirdiyi bəzi şüarlar milli kimlik ilə bağlıdır. Yəni Fransada oturub İrandakı qüvvələrə xitab edən Rza Pəhləviyə öz fikirlərini göstərirlər. Pəhləvi Fransada yaşasa da, ABŞ və Qərbdən də dəstək alır. Lakin Fransa bu məsələdə xüsusilə aktivdir. Parisin uzun müddətdir İranda maraqları var.

Soydaşlarımız əsasən burada “Azadlıq, milli hökumət”, “Azərbaycan şərəfdir, Bəsici bişərəfdir”, “Azərbaycan şərəfdir, Pəhləvi bişərəfdir”, “Biz ölməyə hazırıq, Babəkin sərbazıyıq” kimi şüarlar səsləndirirlər”.


Vüqar İskəndərov

Deputat bildirib ki, Güney Azərbaycanın genetik yaddaşında Pəhləvilərin hakimiyyət dövrü repressiya və milli dil basqıları ilə yadda qalıb:

“Bu yaddaş indiki nəsildə də qalmaqdadır. Ona görə soydaşlarımız qətiyyətlə Pəhləvinin hakimiyyətə gəlməsi və monarxiyanın bərpasını istəmir. Düzdür, son zamanlar Pəhləvi monarxiya ilə keçid hökuməti yaratmaqla bağlı sevdasını ifadə edib və bəyanatları da məhz bu yöndədir. Lakin insanlar başa düşür ki, bu, kosmetik bir metoddur. Yəni o, hakimiyyətə gələrsə, monarxiyanı təsdiqləyə bilər. Özü də bu, mərkəzçi Tehran hakimiyyəti olacaq. Eyni zamanda başda azərbaycanlılar olmaqla qeyri-etniklərə qarşı repressiyalara başlayacaq. Ona görə də kürdlər və bəluclar azərbaycanlıların İran hakimiyyətinə gəlməsini istəmir.

Güney Azərbaycanda Məsud Pezeşkiana rəğbət böyükdür. O, əslən azərbaycanlıdır. Bundan başqa, dəfələrdə Tehrana, fars şovinizminə qarşı yüngül də olsa, iradlar bildirib. Hakimiyyətə reformist imici yaradıb və daha çox insanların, xalqın adamı rolunu saxlayır. Pezeşkianın milli liderə çevrilməməsinin səbəbi ona tam etibar edilməməsidir. Güney Azərbaycan əhalisi anlayır ki, o, mövcud sistemin bir üzvüdür. Pezeşkianın ali rəhbərə və SEPAH-a qarşı çıxması da çətindir. Bundan başqa, o, İran İslam Respublikasının prezidentidir və siyasi olaraq mövcud hakimiyyəti təmsil edir. Pezeşkianın prezident kimi səlahiyyəti azdır. Onun ordu üzərində hakimiyyəti yoxdur və islahatları istədiyi kimi həyata keçirə bilmir.

Əgər Pezeşkian və Pəhləvi fiqurlarını müqayisə etsək, İran prezidentinin ölkədə nüfuzu daha çoxdur. Pəhləvinin isə İranın bütün nüfuz dairələrinə təsiri yoxdur. Pəhləviyə daha çox keçmiş monarxiya nostaljisi ilə yaşayanlar dəstək verir ki, onların sayı elə də çox deyil. Pəhləvinin Fransadan dəstək aldığını nəzərə alsaq, bunu yerli xalq qəbul etmir.

İğtişaşlarda konkretliyin olmaması ümumi mənzərəni hələlik aydın etmir. Etirazlar artar, İran hakimiyyəti ordunu işə salıb insanlara atəş açarsa, bunun ağır nəticələri ola bilər. Hazırda bu yolla aksiyalar yatırılarsa, gələcəkdə daha şiddətli aksiyalar baş verəcək. Situasiyaların dəyişdiyini nəzərə alsaq, hələlik dəqiq proqnoz vermək çətindir.

Fikrimcə, rəsmi Bakının baş verənlərlə bağlı hazırkı mövqeyi doğrudur. Azərbaycan prinsipcə başqa ölkələrin daxili işinə qarışmır. Ordakı soydaşlarımızın taleyinə biganə deyil, lakin proses hazırda diqqətlə izlənilir”.

Azərbaycanın sabiq xarici işlər naziri, politoloq Tofiq Zülfüqarov isə deyib ki, “Məsud Pezeşkian yox, Rza Pəhləvi” məqbuldur yanaşması bir qədər nisbidir:

“Fikrimcə, proseslər heç də bu sualla məhdud deyil. Hazırda baş verən hadisələrin kökündə İrandakı mühafizəkar və islahatçı qanad arasındakı rəqabət dayanır. Yəni bunu dar çərçivədə elitalar arası münaqişə kimi qiymətləndirmək olar. Özü də bu, İranda ilk belə hadisə deyil.

İranın quruluşu, siyasi sistemi çox mürəkkəbdir. Yəni bu ölkədə normal dövlət strukturları ilə yanaşı dini struktur da var və idarəetməyə həm təsir göstərir, həm də istiqamət verir. Əslində elitalar arası münaqişə məhz bu müdaxilə və fərqli struktur mövzusu ilə bağlıdır.

Məsələn, İranda ordu ilə yanaşı İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) var. Bundan başqa prezident, parlament ilə yanaşı ali dini rəhbər də fəaliyyət göstərir. Özü də onun səlahiyyəti hər kəsdən daha genişdir. Bütün bu mürəkkəblik və müdaxilə ziddiyyətlər yaradır. Belə ziddiyyətlər isə özünü mövcud proseslər ilə biruzə verir.


Tofiq Zülfüqarov

Biz hazırda İranda etiraz aksiyalarını görürük. Hətta belə təəssürat var ki, sanki aksiyaların rəhbəri yoxdur, başsız tamaşa öz-özünə yaşanır. Halbuki bu, belə deyil, prosesi idarə edən qüvvələr var. Hesab edirəm ki, islahatçı qanad mühafizəkar qanad ilə hazırda mübarizə aparır və aksiyaların pərdə arxasında onlar var.

Etirazların nəticəsində isə dini elita, ali rəhbər institutunun səlahiyyəti azalacaq. Onların hakimiyyət rolu və imkanları məhdudlaşacaq. Ön plana isə islahatçı qanadın nümayəndələri gələcək.

O ki qaldı keçmiş şahın oğlu Rza Pəhləvin hakimiyyətə gəlməsi məsələsinə, mən bunun olacağına inanmıram. Ümumiyyətlə, şah dövründə ciddi problemlər var idi və bu, nəticədə İranda inqilaba səbəb olub. Belə bir siyasi keçmişlə hakimiyyətə gəlmək çox çətindir. Mövcud hakimiyyətin isə kadrı, ordusu və strukturu var. Yəni onu dəyişmək asan olmayacaq”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:160
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 12 Yanvar 2026 16:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri