Icma.az
close
up
RU
Heç bir uşaq yaşayış yerinə görə təhsildən məhrum qalmamalıdır EKSPERT

Heç bir uşaq yaşayış yerinə görə təhsildən məhrum qalmamalıdır EKSPERT

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Azşagirdli siniflərin bağlanması iqtisadi yox, sosial problemdir


Qərarlar təkcə şagird sayına deyil, coğrafi şəraitə görə verilməlidir

Tədris ili başlanandan bəzi məktəblərdə gah şagird sıxlığı, bəzilərində, əksinə, siniflərin ləğvi, ya da siniflərin birləşdirilməsi kimi hallar yaşanır. Şəmkir rayonunun Qaracəmirli kəndi 1 nömrəli məktəbdə şagird sıxlığı səbəbindən sinifdə əyləşməyə parta tapılmır, Yardımlı rayonu Şıxlar kənd Mehman Zamanov adına ümumtəhsil məktəbində isə şagird azlığı səbəbindən X sinif ümumiyyətlə ləğv edilib, uşaqlara kənddən xeyli uzaq məsafədə yerləşən başqa məktəbə getmələri məsləhət görülüb. 


Təhsil Xidmətləri Araşdırma və Təhlil Mərkəzinin rəhbəri Kamran Əsədov Sherg.az-a açıqlamasında təhsil sahəsindəki bu kimi problemlərin sosial və pedaqoji əsaslı olduğunu dedi və onu da bildirdi ki, hər bir problemin həll yolu vardır: 

- Azərbaycanın dağlıq və ucqar bölgələrində, xüsusilə Yardımlı, Lerik, Qusar, Zaqatala və Qəbələ kimi rayonlarda təhsil sisteminin qarşılaşdığı əsas çətinliklərdən biri sinif və məktəb tutumlarının az olması, şagird sayının minimum həddən aşağı düşməsidir. Bu hallarda bəzən 10-cu və ya 11-ci siniflərdə cəmi 3–5 nəfər şagird qalır və nəticədə məktəblər həmin sinifləri bağlamağa məcbur olur. Dövlət Statistika Komitəsinin 2024-cü ilə dair təhsil göstəricilərinə əsasən, ölkədə ümumtəhsil məktəblərinin 15 faizi azşagirdli məktəblərdir və onların təxminən 70 faizi dağlıq ərazilərdə yerləşir. Bu isə təhsilin bərabər əlçatanlığı prinsipinə zidd olan sosial və coğrafi fərqlilik yaradır. Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanunun 5-ci maddəsində açıq şəkildə qeyd olunur ki, dövlət təhsilin bütün pillələrində vətəndaşlara bərabər imkanlar yaratmalı, onların yaşayış yerindən asılı olmayaraq keyfiyyətli təhsil almaq hüququnu təmin etməlidir. Lakin praktiki vəziyyət göstərir ki, azşagirdli siniflərin bağlanması və şagirdlərin digər kəndlərə yönləndirilməsi bu bərabərliyi pozur. Yardımlı kimi dağlıq rayonlarda bu məsələ xüsusilə kəskin xarakter daşıyır, çünki qış aylarında yolların bağlanması, sərt iqlim şəraiti və nəqliyyatın olmaması şagirdlərin digər kəndlərdəki məktəblərə getməsini qeyri-mümkün edir.


K.Əsədov qeyd etdi ki, Elm və Təhsil Nazirliyinin son illərdə həyata keçirdiyi “məktəb şəbəkəsinin optimallaşdırılması” siyasəti iqtisadi baxımdan əsaslandırılsa da, sosial reallıqlar baxımından adaptasiyaya ehtiyac duyur. Nazirliyin bu istiqamətdə məqsədi resurslardan səmərəli istifadə etmək, tədris keyfiyyətini artırmaq və təhsilin dayanıqlılığını təmin etməkdir. Bu yanaşma müsbət istiqamətdir, çünki kiçik tutumlu məktəblərdə bəzən bir müəllim bir neçə sinfə dərs deyir, tədris planları bölünür, tədris keyfiyyəti isə düşür. Amma həmin sistemin regional xüsusiyyətlər nəzərə alınmadan tətbiqi sosial ədalətsizlik yarada bilər: 

- Dünya təcrübəsində bu problemin müxtəlif həll modelləri mövcuddur. Məsələn, Finlandiyada və İslandiyada “kombinə olunmuş sinif” sistemi tətbiq olunur. Bu sistemdə bir müəllim eyni zamanda iki və ya üç sinfin şagirdləri ilə işləyir, lakin dərs proqramı fərqli çətinlik səviyyələrinə bölünür və fərdiləşdirilmiş tədris resursları ilə təmin olunur. Norveçdə və Kanadada “mobil müəllim” modeli var: müəllimlər həftənin müxtəlif günlərində fərqli kəndlərə gedərək dərs keçir və bunun üçün dövlət tərəfindən nəqliyyat və yaşayış təmin edilir. Estoniyada isə azşagirdli məktəblər tamamilə bağlanmır, əksinə, onlara texnoloji dəstək verilir və şagirdlər distant tədris platformaları vasitəsilə böyük şəhərlərdəki məktəblərlə eyni tədris proqramına qoşulurlar. Azərbaycan bu istiqamətdə ilk addımlarını artıq atıb. Elm və Təhsil Nazirliyi 2023-cü ildən “Rəqəmsal məktəb” layihəsini icra etməyə başlayıb. Bu layihə ucqar kəndlərdə yaşayan şagirdlərə onlayn platforma üzərindən keyfiyyətli dərslərə çıxış imkanı yaradır. Bununla yanaşı, bəzi regionlarda “bir müəllim – bir neçə sinif” modeli sınaqdan keçirilir. Bu islahatlar çox müsbət addımlardır və nazirliyin təhsil bərabərliyi prinsipinə sadiqliyini göstərir. Lakin Yardımlı kimi rayonlarda bu sistemin tam tətbiqi üçün infrastruktur məsələləri – internet, kompüter təminatı və müəllim resursu – paralel şəkildə həll edilməlidir.


Ekspert bildirdi ki, hazırkı vəziyyətdə əsas məsələ “azşagirdli siniflərin bağlanması meyarlarının” daha elastik şəkildə tənzimlənməsidir: 

- Yəni yalnız şagird sayına deyil, həm də coğrafi şəraitə, hava və yol infrastrukturuna görə qərar verilməlidir. Bununla yanaşı, dövlət büdcəsində “ucqar məktəblər üçün əlavə maliyyə stimulu” maddəsi yaradılmalıdır. Bu həm müəllimlərin orada qalmasını təmin edər, həm də məktəblərin bağlanmasının qarşısını alar. Yardımlı kimi yerlərdə 4 şagird üçün belə məktəbin saxlanması sosial məsuliyyət, dövlət qayğısı və təhsil ideologiyasının humanist mahiyyətinin göstəricisi olardı. Hesab edirəm ki, azşagirdli siniflərin bağlanması problemi iqtisadi deyil, sosial və pedaqoji məsələ kimi qiymətləndirilməlidir. Dəyişikliklər elə aparılmalıdır ki, heç bir uşaq yaşayış yerinə görə təhsildən məhrum olmasın. Elm və Təhsil Nazirliyinin bu istiqamətdə atdığı addımlar – rəqəmsallaşma, distant tədris və kombinə sinif modelləri – doğru yoldadır və davamlı şəkildə genişləndirilməlidir. Bu, həm regionlarda təhsilin bərabərliyini təmin edəcək, həm də Azərbaycanın gələcək intellektual potensialının formalaşmasına töhfə verəcək.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:211
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 14 Oktyabr 2025 07:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see383

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see360

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see348

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see304

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see288

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see270

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see259

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see258

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see255

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see250

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see236

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see235

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see235

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see228

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see223

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see221

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see203

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see203

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see200

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri