Həkimlər üçün elmi irs və mənəvi məktəb

Görkəmli oftalmoloq-alim Zərifə xanım Əliyevanın hər il aprel ayının 15-i anım günü kimi qeyd olunur. Müxtəlif sahələrdə çalışan biz həkimlər üçün bu tarix yalnız bir xatirə günü deyil, həm də peşəmizin dərin mənasını bir daha düşündüyümüz, məsuliyyətimizi yenidən dərk etdiyimiz əlamətdar bir gündür. Çünki Zərifə xanım Əliyevanın həyatı və fəaliyyəti yalnız bir sahəyə aid deyil o, bütövlükdə Azərbaycan səhiyyəsinin inkişafına istiqamət verən böyük bir məktəb formalaşdırmışdır.

Onun elmi fəaliyyəti ilə tanış olduqca aydın şəkildə görürük ki, əsl həkimlik yalnız dar ixtisas çərçivəsində fəaliyyət göstərməkdən ibarət deyil. Zərifə xanım oftalmologiya sahəsində çalışsa da, onun yanaşması hər zaman geniş, sistemli və uzaqgörən idi. O, xəstəliyi yalnız klinik simptomlar prizmasından deyil, sosial, ekoloji və profilaktik aspektlərdən də araşdırırdı. Bu yanaşma müasir tibbdə getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanan kompleks yanaşmanın erkən nümunəsi idi.

Xüsusilə, traxoma kimi geniş yayılmış və sosial problemə çevrilmiş bir xəstəliklə mübarizədə onun fəaliyyəti biz həkimlər üçün bu gün də örnəkdir. O, yalnız müalicə üsulları üzərində işləməklə kifayətlənməmiş, xəstəliyin yayılma səbəblərini araşdırmış, əhali arasında maarifləndirmə işləri aparmış, profilaktikanın gücləndirilməsinə çalışmışdır. Bu isə bizə göstərir ki, uğurlu tibbi fəaliyyət yalnız xəstəni müalicə etməklə deyil, xəstəliyin qarşısını almaqla ölçülür.

Onun elmi tədqiqatları bu gün də müxtəlif ixtisas sahələrində çalışan həkimlər üçün aktualdır. Peşə xəstəlikləri ilə bağlı apardığı araşdırmalar, istehsalat mühitinin insan sağlamlığına təsiri ilə bağlı nəticələri müasir dövrdə daha da əhəmiyyət kəsb edir. Bu gün sənayeləşmə və texnologiyanın inkişafı ilə əlaqədar yeni risk faktorları yaranır və biz bu problemlərlə mübarizədə Zərifə Əliyevanın qoyduğu elmi əsaslardan faydalanırıq. Onun irsi bizə öyrədir ki, həkim yalnız mövcud vəziyyətə uyğunlaşmamalı, eyni zamanda gələcək riskləri də qabaqcadan görməlidir.

Zərifə xanım Əliyevanın pedaqoji fəaliyyəti də ümumi həkim icması üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. O, yalnız bilik ötürən müəllim deyildi, o, düşünməyi öyrədən, məsuliyyət hissi aşılayan, həkim etikası formalaşdıran bir şəxsiyyət idi. Onun yetişdirdiyi mütəxəssislər sonradan Azərbaycan səhiyyəsinin müxtəlif sahələrində mühüm rol oynamış, onun elmi və mənəvi irsini davam etdirmişlər. Bu gün biz də öz növbəmizdə gənc həkimlərə yalnız tibbi bilik deyil, eyni zamanda bu peşənin mənəvi tərəfini ötürməyə çalışırıq.

Bizim üçün onun fəaliyyətində ən dəyərli cəhətlərdən biri də humanizm və insanpərvərlik idi. Zərifə Əliyeva xüsusilə kimsəsiz və qayğıya ehtiyacı olan uşaqlara böyük diqqət göstərirdi. O, uşaq evlərinə baş çəkir, onların sağlamlığı ilə maraqlanır, müayinə və müalicələrinin təşkilinə kömək edirdi. Bu, bizə bir daha xatırladır ki, həkimlik yalnız klinik biliklərdən ibarət deyil bu, həm də mərhəmət, diqqət və insan talelərinə həssas yanaşma tələb edən bir peşədir.

Bu gün biz terapevtlər, cərrahlar, pediatrlar və digər ixtisaslarda çalışan həkimlər  onun irsinə yalnız keçmişin bir hissəsi kimi deyil, gündəlik fəaliyyətimizin ayrılmaz tərkib hissəsi kimi baxırıq. Onun elmi əsərlərində əks olunan prinsiplər erkən diaqnostika, profilaktika, xəstəyə kompleks yanaşma və yüksək etik davranış müasir tibbin əsas sütunlarını təşkil edir. Biz hər bir xəstəyə yanaşmada, hər bir qərar qəbul edərkən bu prinsiplərin nə qədər vacib olduğunu hiss edirik.

15 aprel tarixində biz yalnız bir alimi xatırlamırıq. Biz eyni zamanda bir düşüncə tərzini, bir peşə fəlsəfəsini yad edirik. Zərifə Əliyevanın bizə miras qoyduğu elmi tədqiqatlar, monoqrafiyalar və praktiki yanaşmalar bu gün də öz aktuallığını qoruyur və səhiyyə sisteminin inkişafına xidmət edir. Onun fəaliyyəti bizə öyrədir ki, tibb daim inkişaf edən bir sahədir və həkim bu inkişafın bir hissəsi olmalıdır.

Bu anım günündə biz hər birimiz öz fəaliyyətimizə bir daha nəzər salırıq. Hər bir uğurlu müalicədə, hər bir xilas edilmiş həyatda, hər bir ümid dolu baxışda əslində bu böyük məktəbin izlərini görürük. Zərifə Əliyevanın xatirəsi yalnız tarixdə deyil, bizim gündəlik işimizdə, qərarlarımızda və insanlara olan münasibətimizdə yaşayır.

Onun həyatı və fəaliyyəti bizə bir daha sübut edir ki, həkim olmaq yalnız peşə seçimi deyil bu, həyat yolu, məsuliyyət və insanlığa xidmət missiyasıdır. Biz də bu missiyanı davam etdirərək onun adına layiq olmağa çalışırıq.

Azad Hüseynov

YAP Ağcabədi rayon təşkilatının

Mərkəzi xəstəxana PHŞ-nın ƏPT sədi, həkim-cərrah