Həqiqət etimada aparır

Tazeen Akhtar: " Şuşa Qlobal Media Forumu etimadın yaradılmasına aparan həqiqətin əhəmiyyətini vurğulayan mövzu ətrafında keçirildi"
Bir tərəfdə həqiqət, digər tərəfdə isə milli maraqlar olduqda nəyi seçərdiniz? Bu, 2009-cu ilin noyabrında Almaniyanın Berlin şəhərindəki Beynəlxalq Jurnalistika İnstitutunda (InWEnt) beynəlxalq jurnalistlər üçün təşkil edilmiş "Qəzet idarəçiliyi və veb-sayt jurnalistikası" kursunun rəhbəri tərəfindən verilən çətin bir sual idi.
Asiya və Afrikadan olan jurnalistlər əvvəlcə susurdular, sonradan isə bəziləri öz anlayışlarına uyğun cavab verdilər. Mən isə belə cavab verdim: "Sual düzgün qoyulmayıb". Menecer təəccübləndi, jurnalistlər isə mənim menecerə necə etiraz edə bildiyimə görə şoka düşdülər.
Mən iddia etdim ki, həqiqət və milli maraq bir-birinə zidd anlayışlar kimi qəbul edilə bilməz və edilməməlidir. Həqiqət nəticə etibarilə millətin və dövlətin mənafeyinə uyğundur, necə ki, xəstəliyin düzgün diaqnozu xəstələrin rifahı üçün ən yaxşı mənafeyə uyğundur.
Mən heç vaxt Azərbaycanda keçirilən Qlobal Media Forumunda iştirak etməmişəm və öz gözlərimlə görmədiklərimə vaxt ayırmaqdan çəkinirəm. Lakin builki forumun mövzusu məni onu yazmağa və oxucularımla bölüşməyə vadar etdi, çünki bu, Almaniyada paylaşdığım eyni düşüncəni əks etdirir: Həqiqət...
Bu il IV Şuşa Qlobal Media Forumu etimadın yaradılmasına aparan həqiqətin əhəmiyyətini vurğulayan mövzu ətrafında keçirildi. Azərbaycan Respublikası 13–14 iyul 2026-cı il tarixlərində "Sülhün təşviqində medianın missiyası: həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması" mövzusunda keçirilən foruma ev sahibliyi etdi.
Yüksək səviyyəli beynəlxalq tədbir 53 ölkədən təxminən 160 media nümayəndəsini, jurnalistləri, akademikləri və siyasətçiləri bir araya gətirdi. Buraya təxminən 30 beynəlxalq xəbər agentliyinin, 60 aparıcı media orqanının və 10 beynəlxalq təşkilatın nümayəndələri daxil idi. Pakistandan seçilmiş bəzi dövlət media nümayəndələri də iştirak edirdi, lakin mövzu daha çox müstəqil jurnalistlərlə bağlıdır, çünki onların fikirlərinə dövlət media nümayəndələrinin fikirlərindən daha çox oxucu və izləyici etibar edir.
Forumda müasir jurnalistika problemləri, məsələn, aşağıdakılar barədə müzakirələr aparılıb:
Süni intellekt və etika: Süni intellekt vasitələrinin xəbərlərin yaradılmasına necə təsir etdiyini təhlil etmək və məzmunun həqiqiliyini yoxlamaq.
Dezinformasiya ilə mübarizə: Saxta xəbərlərə və informasiya müharibəsinə qarşı mübarizə aparmaq üçün əlaqələndirilmiş sərhədyanı səylərin inkişaf etdirilməsi.
Media Diplomatiyası: Beynəlxalq ictimai etimadın yaradılması və geosiyasi boşluqların aradan qaldırılması üçün məsuliyyətli ünsiyyətdən istifadə.
İnformasiya Təhlükəsizliyi: Rəqəmsal təhlükəsizlik risklərinin aradan qaldırılması və ictimai platformalarda məlumat ekosistemlərinin qorunması.
Bugünkü jurnalistikada süni intellekt kontent yaratmaq üçün hər zaman etibarlı bir vasitə olmadığı, təbliğat portallarında yerləşdirilən məqsədyönlü şəkildə yaradılan materiallar vasitəsilə dezinformasiyanın xəbər bazarını doldurduğu məlumdur. Təəssüf ki, bir çox hallarda süni intellekt eyni təbliğat məzmununu götürür və jurnalistlər tərəfindən məlumat kimi istifadə olunur.
Əsasən dərin biliyi olmayan yeni gələnlər bu cür saxta xəbər saytlarının hədəfindədirlər.
Avropa Birliyinin Disinfo Laboratoriyası bir neçə il əvvəl dünyaca məşhur media təşkilatlarına bənzər adlar və dizaynlarla yaradılmış bir sıra saxta media qurumlarını ifşa etdi. Onların əksəriyyəti Pakistan və Çinə qarşı Hindistan təbliğatını təbliğ edirdi.
Rusiya-Ukrayna və ABŞ-İran məsələsində təcrübəmiz necədir? Yaxın Şərq üçün sözdə sülh sazişinə kim etibar edirdi? Mən daim qeyd etmişəm ki, sazişdən sonra belə sülh olmayacaq. Rusiya və Ukrayna Avropanın bu gün dağıntı və ölüm içində olduğu yerdə bir-birini günahlandırırlar.
Məsələ həqiqətdir. Müharibədə ilk ölən şey həqiqətdir. Əgər tərəflər həqiqəti söyləsəydilər, vəziyyət bəlkə də indiki kimi ağırlaşmazdı.
Eyni hal Ermənistan və onun tərəfdarlarının hərəkətlərində də müşahidə olunurdu; onlar məlumatla dezinformasiyanı ayıra bilməyən sadəlövh oxucularda nifrət hissi yaradır və Azərbaycanın mənfi imicini önə çıxarırdılar.
Təşkilatçıların iştirakçılara verdiyi məlumata görə, qlobal informasiya mühitinin modernləşdirilməsi, media sahəsində qabaqcıl texnologiyaların daha geniş tətbiqi və ümumi rəqəmsallaşma prosesləri bütün dünyada yeni və dinamik media məkanının formalaşmasına şərait yaratmışdır.
Forumun məqsədi müasir media mühitində müşahidə olunan geniş spektrli tendensiyaların hərtərəfli təhlilini aparmaq, sərhədlərarası media dialoqu və ictimai müzakirələr üçün imkanları genişləndirmək, qarşılıqlı etimadı gücləndirmək, dezinformasiyaya qarşı koordinasiyalı cavabların effektivliyini artırmaq və süni intellekt dövründə medianın hekayələrin formalaşdırılmasındakı məsuliyyətini, eləcə də etik çərçivələri müzakirə etmək idi
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev forumun rəsmi açılışını etdi. O, beynəlxalq jurnalistlərin regional sülh, rəqəmsal təhlükəsizlik və qlobal geosiyasətlə bağlı suallarını cavablandırdığı əhatəli və canlı sual-cavab sessiyasında iştirak etdi.
Şuşa Forumundan olan müstəqil media jurnalistlərinin gördüyün səhnə, düşmənlərinin media işğallarının qarşısını almaqda Azərbaycan-Pakistan tərəfdaşlığıdır, lakin müstəqil media nümayəndələri cəlb edildikdə və media nümayəndələri münaqişələr və tarixi hadisələr baş verərkən məlumatlandırıldıqda bu, daha effektiv şəkildə edilə bilər.
Tazeen Akhtar (Jurnalist, ictimai-siyasi xadim - Pakistan)
[email protected]