Hərbi əməliyyatların anonsu verildi Türkiyədən son xəbərdarlıq

Türkiyə xarici işlər naziri Hakan Fidan son açıqlamasında deyib ki, YPG-nin fəaliyyətinə imkan verilməyəcək. Nazir bildirib ki, Suriyada fəaliyyət göstərən PKK/YPG irəli sürülən şərtləri yerinə yetirməsə, onlara qarşı hərbi əməliyyat keçiriləcək.

Globalinfo.az-a danışan analitik Aqşin Kərimov deyib ki, uzun müddətdir, bəzi kürd qrupları və müttəfiqləri Suriyanın şimal-şərqində Suriya Demokratik Qüvvələrinin kəsdiyi ərazilərə ümidlər bəsləyirdi:

“Onlar həmin ərazilərin İraqın şimalındakı Kürdüstan Regional hökumətinə bənzər muxtar kürd zonasına çevriləcəyinə ümid edirdilər. Ancaq Suriyada ABŞ-ın dəstəklədiyi kürd koalisiyası Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra qeyri-müəyyən gələcəklə üzləşir.

Suriyanın şimalında Türkiyənin dəstəklədiyi Suriya Milli Ordusu ilə ABŞ-ın çətiri altında olan Suriya Demokratik Qüvvələrinin bir-birilərinə qarşı döyüş əməliyyatları davam edir. Türkiyə Əsəd rejiminin süqutundan sonra Suriyanın şimal-şərqindəki PKK mövqelərini atəş altında saxlayır və Fərat çayı boyunca döyüş meydanlarına yaxın olan təchizat xətlərini hədəf alan zərbələrinin sayını artırır. Bununla belə, Türkiyədə Abdullah Öcalan vasitəsilə yeni “kürd açılımı” siyasəti güclənir. Bu, Türkiyənin daxili sabitlik və xarici siyasət prioritetlərindəki istəklərinin hibridi kimi şərh oluna bilər. Yəni Ankara qanundankənar PKK-nı sülh prosesi vasitəsilə tərk-silah etməyi, nəticədə ləğvinə nail olmağı hədəfləyir”.

Ekspert hesab edir ki, Ankaranın sülh planındakı PKK ilə əlaqədar prioritetlər ilk növbədə Türkiyənin daxili cəbhəsini qaydaya salmaq istəklərinin ifadəsi kimi şərh oluna bilər:

“Öcalan Türkiyə ilə hər hansı son həll razılaşmasının bir hissəsi kimi azad edilsə, ehtimal ki, Suriya və İraqdakı PKK şəbəkələri həmin qərarı tanımayacaqlar və Öcalanın liderliyinin üzərindən xətt çəkəcəklər. Lakin Öcalan daxili siyasətdə yeni fiqur kimi ortaya çıxa, Türkiyənin qarantiyası altında Suriya və İraqdakı PKK gücləri ilə rəqabət apara bilər. Göründüyü kimi, Ankara ilə PKK-nın Türkiyə qanadı arasında hər hansı bir sülh razılaşması istər-istəməz kürd koalisiyasındakı münasibətləri dəyişir. Bundan bir qədər öncə də Suriyada PKK daxilində parçalanmaların baş verməsi Ankaranın proseslərdə irəli aparılan maraqlarından xəbər verir. Lakin Türkiyə üçün İraq və Suriyada PKK təhlükəsi ilə bağlı çağırışların həlli fərqli yanaşmalar da tələb edir.

Aqşin Kərimov

ABŞ isə regional yorğunluqlardan və yüklənmələrdən dolayı Türkiyə ilə mövqe uzlaşdırılması kanallarını inkişaf etdirməyə təşəbbüslər göstərir. Rusiyanın prioriteti Ukraynaya cəmləşdiyindən və Suriyada çətinliyə düşdüyündən, nə kürdlər vasitəsilə güclü həmlə hazırlamaq strategiyasını qəbul edə bilir, nə də Türkiyə ilə konfrontasiyaya girməyi hədəfləyir. Buna baxmayaraq, Türkiyənin İraq və Suriyada anti-PKK əməliyyatları geosiyasi mübarizədəki tablonu mürəkkəbləşdirir. Hesab edirəm ki, Türkiyə regionda ən çox İsrailin kürd qruplaşmalarını yenidən tənzimlənmək səyləri ilə üzləşdiyindən fərqli meyarlarını bununla uyğunlaşdırır. Lakin Türkiyə prioritetlərini əhəmiyyətli miqyasda irəlilədir, üstəlik, İraq Kürdüstanı rəhbərliyi də Ankaranın çağırışlarını dəstəkləyir. Həmçinin bu, İraq Kürdüstanının muxtar bölgədə PKK təsirinin azaldılmasını görmək istəyindən qaynaqlanır. Eyni zamanda İraq Kürdüstanı rəhbərliyi Türkiyənin regiondakı hərbi mövcudluğunu İran təsirlərinə qarşı tarazlıq aktı kimi alqışlaya bilər”.

A.Kərimov deyib ki, başqa bir səhnədə isə İraq Kürdüstanı PKK ilə Ankara arasında mümkün danışıqlarda vasitəçilik etmək səylərini büruzə vermək istəyir:

“Bu arbitr rolu Türkiyənin PKK-nın ləğvinə yönəlik addımlarına tam cavab verə, əlavə olaraq isə Ankaranın İraq və Suriyadakı əməliyyatlarına əhəmiyyətli dəstəyin bir hissəsi ola bilər. Nəticə olaraq Türkiyə xarici işlər nazirinin açıqlaması Ankaranın PKK münaqişəsinin uğurlu həllinə yaxınlaşdığını göstərir. Bu həm də onunla əlaqəlidir ki, ABŞ qüvvələrinin Suriyada fəaliyyət göstərdiyi ərazilərdə təhlükəsizlik boşluqlarına düşməsi Türkiyənin əməliyyatlarını gücləndirir”.

Rövşən Rza
Globalinfo.az