İdxaldan asılılığın minimuma endirilməsi əsasdır

Mayın 25-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş  müşavirə keçirildi.  Kənd təsərrüfatının inkişafı istiqamətində görülən işlərdən, kəndlərdən şəhərlərə deyil, əksinə şəhərlərdən kəndlərə axının sürətləndirilməsini təmin etmək üçün zəruri addımlardan, ilk Dövlət Proqramının qəbulundan ötən dövr ərzində qazanılan uğurların, həmçinin həllivacib məsələlərin yeni sənədin qəbul edilməsini şərtləndirməsindən və sair kimi mühüm məqamlardan geniş bəhs edən dövlətimizin başçısı İlham Əliyev qeyd etdi ki, 2004-cü ilin əvvəlində qəbul edilmiş birinci beşillik proqram bir çox məsələlərin həll edilməsinə kömək göstərdi və biz gördük ki, bu proqramın davamı olmalıdır. Ondan sonra bir neçə beşillik regional inkişaf proqramı qəbul edildi. Bunun nəticəsində bütün regionlar canlandı, regionlarda məşğulluq artdı və böyük infrastruktur layihələri icra edildi. Bu gün bu layihələr olmadan Azərbaycanın ümumi inkişafını təsəvvür etmək mümkün deyil. O cümlədən kənd təsərrüfatının inkişafı üçün bu Proqramda nəzərdə tutulmuş infrastruktur layihələri həlledici rol oynamışdı. Çünki o vaxt bölgələrdə demək olar ki, qaz təchizatı yox idi. Elektrik təchizatı ilə nəinki regionlarda, Bakıda böyük problemlər yaşanırdı, hətta böyük fasilələr olurdu. Avtomobil yolları yararsız vəziyyətdə idi. Su ilə təchizat demək olar ki, tamamilə tükənmişdi. Yəni kəndlərin dirçəldilməsi və kəndlərdə yaşayan insanların yaşayış səviyyəsini yaxşılaşdırmaq üçün bu proqramın həlledici rolu olmuşdu. O ildən bu yana bölgələrdə genişmiqyaslı infrastruktur layihələri icra edildi.

Cənab İlham Əliyev son illərdə  kənd təsərrüfatının inkişafı istiqamətində mühüm  addımlar atıldığını, fermerlərə subsidiyalar verildiyini, texnika təminatının, su təchizatının  yaxşılaşdırıldığını, torpaqlardan səmərəli istifadənin yüksək səviyyədə təmin edildiyini və sair kimi  məsələləri xüsusi diqqətə çatdırdı. Sadalanan məsələlər kənd təsərrüfatının inkişafını şərtləndirən əsas amillərdir. Torpaqlardan səmərəli istifadəyə gəldikdə, cənab İlham Əliyev bildirdi ki, burada məqsəd məhsuldarlığı maksimum artırmaq və torpaqların dəqiq analizini aparmaqdır ki, hansı ərazidə hansı torpaq sahəsində hansı məhsulun yetişdirilməsi daha məqsədəuyğun ola bilər. Burada, əlbəttə ki, rayonlaşma məsələləri çox önəmlidir. Amma bilirəm ki, bəzi hallarda bir rayonda fərqli torpaq sahələrində torpağın keyfiyyəti də fərqlidir: “Ona görə demək ki, filan rayonda ancaq bu məhsul yetişdirilsin, başqa məhsul yetişdirilməsin, düzgün olmaz. Təbii ki, hər bir sahə üzrə dəqiq analiz aparılarkən onun elektron versiyası, müxtəlif dəqiqləşdirmə üsulları, yeni texnologiyalardan istifadə edilməlidir, o cümlədən süni intellekt, peyk imkanları, yerlərdə aparılan tədqiqat. Ölkə ərazisi o qədər də böyük deyil. Ona görə bunu etmək çətin olmayacaq. Müəyyən işlər görülüb”.

O da qeyd edildi ki, hər bir əkin üçün yararlı torpaq sahəsinin, necə deyərlər, öz pasportu olmalıdır. Birincisi, orada hansı məhsul yetişdirilərsə fermer daha çox qazanc götürəcək. İkincisi, ümumi kənd təsərrüfatının inkişafı və ixracı strategiyamızın əsasında bu olmalıdır: “İxrac təbii ki, bazarlara bağlıdır. Bazarlar var ənənəvi, var yeni. Ona görə ənənəvi bazarlarda bizim məhsul nə vaxta qədər lazım olacaq? Bu təhlil də aparılmalıdır. Prinsipcə müvafiq göstərişlər verildi ki, tərəfdaş ölkələrlə bu məsələlər də müzakirə edilsin ki, biz tutaq ki, meyvə, tərəvəz, bostan məhsullarını böyük həcmdə ixrac edirik. Nə vaxta qədər buna tələbat olacaq bizim üçün ənənəvi sayılan bazarlarda? Çünki indi bir çox ölkələr ərzaq təhlükəsizliyi ilə məşğuldurlar. Düzdür, bəzi ölkələrdə iqlim imkan vermir ki, müxtəlif meyvələr yetişdirilsin. Ancaq hər halda bizim ixracımız bazarlara bağlı olmalıdır. Ona görə subsidiyalar veriləndə, əlbəttə, bu amillər nəzərə alınmalıdır - daxili tələbatın bağlanması və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi. Yəni ona görə subsidiyalar da çox çevik olmalıdır. Bəlkə də hər il yenidən baxılmalıdır - həm rayonlar üzrə, həm yetişdirilən məhsul üzrə”.

Ərzaq təhlükəsizliyi məsələsi də diqqətdə oldu. Dövlətimizin başçısı İlham Əliyev bildirdi ki, bu gün dünyada gedən meyillər kənd təsərrüfatının istehsalına da mənfi təsir göstərir. Müharibələr, münaqişələr, nəqliyyat zəncirlərinin qırılması, enerji sektorundakı böhran, yanacaqla bağlı olan müəyyən çətinliklər bir çox ənənəvi istehsalçıları çətin vəziyyətə qoymuşdur. Bunu nəzərə alaraq, əlbəttə ki, hər bir ölkə öz ərzaq təhlükəsizliyi haqqında düşünməlidir və konkret addımlar atmalıdır.

İdxaldan asılılığın minimuma endirilməsi əsas hədəflərdən biridir. Xüsusilə taxılçılıq, heyvandarlıq, meyvəçilik və tərəvəzçilik sahələrində məhsuldarlığın artırılması istiqamətində atılan addımlar uğurlu nəticələrdə özünü təsdiqləyir. Cənab İlham Əliyev “Məhsuldarlığa gəldikdə, son illər ərzində burada artım var və biz bunu yüksək qiymətləndiririk” söyləyərək onu da bildirdi ki, misal üçün taxılçılıqda, bizdə bu gün hər hektardan 3,2 ton məhsul yığılır. Əvvəlki illərdə bu, təqribən 2 ton, bəlkə də bir qədər çox idi. Məqsəd bunu 5 tona çatdırmaqdır. O da qeyd edildi ki, ət, süd, quş əti ilə 100 faiz özümüzü təmin etməliyik.

Hazırda bu rəqəm təqribən 80-90 faiz səviyyəsindədir. Bunu 100 faizə çatdırmaq üçün  imkanlar var və yeni  Proqram  qısamüddətli olacaq.  2026-2030-cu illəri əhatə edir. Dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi və bundan irəli gələrək bəzi məsələlərin tənzimlənməsi haqqında”  Sərəncamı qarşıdakı dövr üçün müəyyənləşdirilən hədəflərə yüksək səviyyədə nail olmağa hədəflənib.

Fəxrəddin Vəliyev,
YAP Şəmkir rayon təşkilatının sədri