İnsultdan sonra beyinin bəzi sahələri cavanlaşır

Alimlər gözlənilməz bir təsir aşkar ediblər: insultdan sonra beynin bəzi sahələri yaşlarına görə lazım olduğundan daha “cavan” görünə bilər. Bu, beynin özünü yenidən qurmaq və zədəni kompensasiya etmək qabiliyyətini əks etdirə bilər.

Azpost.info bildirir ki, tədqiqat The Lancet Digital Health jurnalında dərc edilib.

Tədqiqatçılar səkkiz ölkədəki 34 tədqiqat mərkəzindən 500-dən çox insult xəstəsinin MRT görüntülərini təhlil ediblər. Süni intellekt metodlarından istifadə edərək, onlar toxuma sağlamlığını əks etdirən göstərici olan “beyin yaşı”nı qiymətləndiriblər. Onlar 18 fərqli beyin bölgəsini təhlil edə və onların bioloji yaşlarını faktiki yaşları ilə müqayisə edə bilən bir modeldən istifadə ediblər.

Nəticələr paradoksal olub. Zədələnmiş yarımkürədə insult toxumaların “qocalmasını” sürətləndirib, lakin əks yarımkürədə “cavanlaşdırıcı” təsir müşahidə edilib.

Tədqiqatın həmmüəllifi Hosunq Kim izah edib ki, bu, beynin aktiv şəkildə yenidən qurulduğunu və zədələnməmiş şəbəkələrin funksiyasını gücləndirdiyini göstərə bilər.

Təsir xüsusilə frontoparietal şəbəkədə – motor planlaşdırması, diqqət və koordinasiyadan məsul olan sahədə özünü göstərib. Ağır hərəkət pozğunluqları olan xəstələrdə eyni sahələr daha gənc profil göstərib.

Alimlərin fikrincə, bu, funksiyanın tam bərpasını göstərmir, əksinə kompensasiya mexanizmlərini göstərir: zədələnmiş sahələr öhdəsindən gələ bilmədikdə beyin yükü yenidən bölüşdürməyə çalışır. Süni intellekt – on minlərlə MRT müayinəsi üzərində təlim keçmiş qrafik neyron şəbəkəsi – kəşfdə əsas rol oynayıb. Bu yanaşma standart analizlə aşkarlana bilməyən incə dəyişikliklərin müəyyən edilməsinə imkan verib.

Layihə rəhbəri Artur Toqa qeyd edib ki, dünyanın hər yerindən əldə edilən məlumatların birləşdirilməsi kiçik tədqiqatlarda görünməyən nümunələri aşkar etməyə kömək edib.

Gələcəkdə alimlər xəstələri sağalmanın müxtəlif mərhələlərində izləməyi planlaşdırırlar. Bu, beynin yenidən qurulmasının fərdi xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılmış fərdiləşdirilmiş reabilitasiya proqramlarının yaradılmasına gətirib çıxara bilər.

AzPost.az

Paylaş