Icma.az
close
up
RU
“İntensiv yağışlar yeni iqlim reallığının göstəricisidir”

“İntensiv yağışlar yeni iqlim reallığının göstəricisidir”

Icma.az, Xalqcebhesi saytına istinadən bildirir.

“Son günlər Azərbaycanda müşahidə olunan güclü və uzunmüddətli yağışların əsas səbəbi atmosferdə müxtəlif hava kütlələrinin toqquşması və qeyri-sabit sinoptik proseslərdir. Xüsusilə may ayı keçid mövsümü olduğuna görə həm isti, həm də soyuq hava axınları tez-tez qarşılaşır. Bu da güclü buludlanma, leysan, şimşək və bəzi yerlərdə dolu ilə nəticələnir. Meteoroloqlar bildirirlər ki, şimaldan daxil olan soyuq hava kütlələri cənub və cənub-qərbdən gələn isti və rütubətli hava axınları ilə qarşılaşır, atmosfer cəbhələri yaranır və nəticədə qısa müddətdə normadan artıq yağıntı düşür”.

Bu fikirləri xalqcebhesi.az-a açıqlamasında “Səma və Eko” Sosial-İqtisadi İnkişafa Yardım İctimai Birliyinin sədri İradə Həsənova deyib.

O qeyd edib ki, metrologiyada hər güclü yağış avtomatik olaraq təbii fəlakət kimi qiymətləndirilmir: “Lakin bu hallarda yağış hadisəsi artıq fövqəladə hidrometroloji hadisə hesab olunur: Qısa müddətdə normadan bir neçə dəfə artıq yağıntı düşürsə; Şəhər infrastrukturu (yollar, tunellər, metro, drenaj sistemləri) fəaliyyətini itirirsə; Yaşayış evlərinə və əmlaka ziyan dəyərsə. Bu hallarda hadisə artıq urban daşqın və ya hidrometroloji təbii fəlakət kimi qiymətləndirilir. Metrologiyada 24 saatda 100 mm və daha çox yağış çox vaxt “ekstrem güclü yağış”hesab olunur, saatda 50 mm-dən yağış “çox güclü” və 80 mm/saatdan yuxarı isə “ekstrem intensivlik” sayılır. Metrologiyada “norma“ anlayışı müəyyən ərazi üzrə uzun illərin (adətən 30 ilin) orta yağıntı göstəricisinə əsaslanır. Əgər ay üzrə orta norma 20 mm-dir və faktiki düşən yağıntı 80-mm olarsa, bu zaman həmin yağıntı normadan 4 dəfə artıq hesab edilir”.

İ.Həsənovanın sözlərinə görə, hazırda Xəzər dənizi üzərindən gələn yüksək rütubət də prosesi gücləndirir: “Buna görə Bakı və Abşeronda aylıq yağıntı norması bəzi ərazilərdə 200–279% artıq qeydə alınıb. Bundan başqa, iqlim dəyişikliyi də mühüm rol oynayır. Son illərdə havalar daha dəyişkən olur, yağıntılar daha intensiv və qısamüddətli şəkildə düşür, mövsümlərarası keçidlər daha sərt keçir. Hazırkı proseslərin nəticəsi olaraq çaylarda su səviyyəsi artır, bəzi dağ çaylarında sel riski yaranır, torpaq sürüşməsi və lokal subasma ehtimalı yüksəlir. Elmi müşahidələr göstərir ki, son illərdə ekstrem yağıntı hadisələrinin tezliyi artmaqdadır. Bu artım əsasən qlobal temperaturun yüksəlməsi, atmosfer rütubətinin artması və regional hava dövranının dəyişməsi ilə bağlıdır. Bu səbəbdən qısamüddətli, lakin çox intensiv yağışlar artıq nadir hadisə deyil, yeni iqlim reallığının göstəricisi hesab olunur”.

Ekoloq eləcə də bildirib ki, son illərdə Azərbaycanda da müşahidə olunan bəzi güclü və lokal intensiv yağıntılar iqlim norması ilə müqayisədə yüksək göstəricilər nümayiş etdirir: “Xüsusilə şəhər ərazilərində qısa müddətdə çox yağıntı düşməsi yolların su altında qalmasına, nəqliyyatın çətinləşməsinə və kanalizasiya sistemlərinə əlavə yük düşməsinə səbəb olur. Əgər rəsmi məlumatlarda yağıntının normadan 3-4 dəfə artıq olduğu qeyd edilirsə, bu artıq adi meteoroloji hadisə deyil, ekstrem hava hadisəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Müasir dövrdə iri şəhərlərdə müşahidə olunan intensiv yağışlar təkcə lokal hava hadisəsi deyil, qlobal iqlim dəyişikliklərinin praktik nəticəsidir. Normadan bir neçə dəfə artıq düşən yağıntılar isə hidrometeroloji risk hesab olunur və bəzi hallarda təbii fəlakət səviyyəsinə çata bilər. Bu səbəbdən şəhərsalma planlaşdırılması, drenaj sistemlərinin yenilənməsi və iqlimə uyğun adaptasiya tədbirləri getdikcə daha böyük əhəmiyyət daşıyır”.

Röya İsrafilova

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://www.xalqcebhesi.az
archiveBu xəbər 18 May 2026 11:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri