İnternet pulunu ödəyirik, sürətini ala bilmirik Səbəb nədir?

İnternetə görə hər ay ödəniş edən istifadəçilər bəzən vəd edilən sürəti əldə edə bilmirlər. Videoların donması, səhifələrin gec açılması və onlayn oyunlarda yaranan gecikmələr gündəlik həyatda ciddi narahatlıq yaradır.

İnternet provayderlərinin vətəndaşlara vəd edilən sürəti təqdim etməməsi hansı texniki səbəblərlə bağlı ola bilər? İstifadəçilər internetin real sürətini necə yoxlaya və provayderin öhdəliyini yerinə yetirmədiyini hansı meyarlarla müəyyən edə bilərlər?

Avtosfer.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a danışan Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti, Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri Fərid Musayev bildirib ki, bir çox istifadəçi ödəniş etdiyi paketlərin təxminən yarısını belə ala bilmir.

Onun sözlərinə görə, müasir dövrdə internet sürəti artıq lüks deyil, fundamental ehtiyacdır:
"Lakin internet provayderləri (ISP) tərəfindən müştərilərə təqdim edilən "maksimum sürət" vələdləri ilə real təcrübə arasındakı uçurum hələ də aktual qalır. Bu, sadəcə provayderin "hiyləsi" deyil, həm də mürəkkəb texniki proseslərin nəticəsi ola bilər.
Texniki maneələrə baxsaq, sual yaranır ki sürət niyə itir?

İnternet sürətinin vəd olunan səviyyədə olmamasının bir neçə əsas texniki səbəbi mövcuddur. Provayderin mərkəzi stansiyasından sizin evinizə qədər gələn kabellər köhnəlmiş ola bilər. Xüsusilə köhnə ADSL texnologiyası və ya zəif keyfiyyətli mis kabellər siqnal itkisinə səbəb olur.

Bir çox provayderlər "paylaşılan" infrastrukturlardan istifadə edir. Bu o deməkdir ki, eyni magistral xəttə qoşulan qonşularınız eyni anda yüksək trafik istifadə edirsə (məsələn, hamı eyni vaxtda 4K video izləyirsə), sizin üçün ayrılan pay avtomatik olaraq azalır.

İstifadəçilərin çoxu sürəti internet xəttinə deyil, Wi-Fi siqnalına əsasən ölçür. Divarlar, digər elektron cihazlar (mikrodalğalı sobalar, Bluetooth cihazlar) və qonşu Wi-Fi şəbəkələrinin eyni tezliyə (2.4 GHz) çıxış etməsi sürəti kəskin aşağı sala bilər.
Routernin (Modemin) gücü, əgər istifadə etdiyiniz modem və ya router provayderin təklif etdiyi sürəti emal etməyə bacarıqlı deyilsə (məsələn, köhnə standartlı router), internet xətti sürətli olsa belə, siz aşağı sürət alacaqsınız.

Real sürəti necə yoxlamalı?

İnternetinizin həqiqətən nə qədər sürətli olduğunu anlamaq üçün aşağıdakı addımları izləmək lazımdır. Kabel ilə yoxlama (Vacib!) mütləqdir. Wi-Fi vasitəsilə sürət ölçmək heç vaxt 100% dəqiq nəticə verməz. Real sürəti görmək üçün kompüteri modemi birbaşa Ethernet kabeli (LAN) vasitəsilə birləşdirin və ölçməni elə etmək lazımdır.
Etibarlı test saytlarından istifadə edin, "Speedtest.net", "Fast.com" və ya "Cloudflare Speed Test" kimi geniş istifadə olunan platformalar vasitəsilə ölçmə aparın.
Ölçməni yalnız günorta deyil, axşam saatlarında (internet trafiki ən yüksək olan vaxtlarda) da təkrarlayın. Əgər axşam sürət kəskin düşürsə, bu, provayderin infrastrukturunun yüklənməyə dözümlü olmadığını göstərir.

Provayderin öhdəliyini yerinə yetirmədiyini necə müəyyən etmək olar?
Ölçmələr zamanı internet sürətinin vəd edilən göstəricidən xeyli aşağı olduğu müəyyən edilərsə, bu, provayderin xidmət keyfiyyəti ilə bağlı problemə işarə edə bilər. Məsələn, istifadəçiyə 50 Mbit/s sürət vəd edildiyi halda, kabel bağlantısı ilə bunun 80 faizindən azının əldə olunması əlavə araşdırma tələb edir.

Bununla yanaşı, internetin keyfiyyətini qiymətləndirərkən ping və jitter göstəriciləri də nəzərə alınmalıdır. Ping dəyərinin yüksək olması məlumatların ötürülməsində gecikmələrə, jitter göstəricisinin yüksək olması isə gecikmələrin qeyri-sabitliyinə səbəb ola bilər. İnternet sürətinin tez-tez dəyişməsi və bağlantının kəsilməsi də xəttdəki texniki nasazlıqlar və ya şəbəkənin həddindən artıq yüklənməsi ilə əlaqəli ola bilər. Bununla belə, bu göstəricilər təkbaşına provayderin öhdəliyini pozduğunu sübut etmir.

Nəticə olaraq, istifadəçilər yadda saxlamalıdır ki, internet sürəti "maksimum" deyil, "məqsədli" təqdim olunur. Lakin, kabel ilə edilən ölçmələr nəticəsində əldə edilən göstəricilər vəd olunan limitlərin altına düşürsə, bu, hüquqi və texniki şikayət üçün kifayət edən bir əsasdır".