Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

“İran bir anda parçalanmayacaq” Məhsa Mehdilinin Şərq ə MÜSAHİBƏSİ

“İran bir anda parçalanmayacaq” Məhsa Mehdilinin Şərq ə MÜSAHİBƏSİ

Icma.az xəbər verir, Sherg.az saytına əsaslanaraq.

“Xaricdən gətirilmiş fiqurun legitimliyi yoxdur”

Türkiyədə yaşayan Güney azərbaycanlı siyasi şərhçi Məhsa Mehdili “Sherg.az”a müsahibəsində İranda son dövrlər dərinləşən sosial-siyasi gərginliyi və iğtişaşların mümkün nəticələrini dəyərləndirib. O, müsahibə zamanı Molla rejiminin gələcəyi, Rza Pəhləvinin Qərbin dəstəyi ilə yenidən hakimiyyətə gətirilməsi ehtimalları, eləcə də İranın etnik və regional xətt üzrə parçalanması ilə bağlı səsləndirilən iddialara münasibət bildirib, mövcud proseslərin regional və beynəlxalq müstəvidə doğura biləcəyi nəticələri şərh edib.

M. Mehdilinin dediyinə görə, İranda baş verənlər təkcə ani etirazlar və ya spontan iğtişaşlar deyil. Bu proseslər illərdir yığılan struktur problemlərin nəticəsidir. Söhbət yalnız siyasi azadlıqlardan getmir; dərin iqtisadi böhran, sosial ədalətsizlik, etnik və mədəni inkar siyasəti, gənclərin gələcəyə inamsızlığı və sistemin özünü yeniləyə bilməməsi əsas səbəblərdir.

Tehran hakimiyyəti bu problemləri həll etməklə deyil, bastırmaqla idarə etməyə çalışır. Bu isə qısamüddətli səssizlik yarada bilər, amma uzunmüddətli sabitlik yaratmır. Ona görə də etiraz dalğaları bir müddət sakitləşsə belə, müxtəlif formalarda yenidən ortaya çıxacaq. Gözləntilərimə görə, qısa müddətdə sistemin köklü şəkildə dəyişməsi ehtimalı zəifdir. Amma mövcud vəziyyət bu şəkildə də davam etməyəcək. 

Etirazlar periodik olacaq, daha parçalı və daha mürəkkəb formalar alacaq, artıq dövlət–cəmiyyət arasındakı etimad tamamilə aşınma mərhələsinə girib. 

- Molla rejiminin devrilməsi baş verərsə, Qərb ölkələrinin açıq və ya dolayı dəstəyi ilə Rza Pəhləvinin alternativ siyasi fiqur kimi hakimiyyətə gətirilməsi ehtimalı tez- tez səsləndirilir. Belə bir ssenari nə dərəcədə real görünür? 

 -Bu ssenari mediada və diaspor diskursunda çox şişirdilir, amma sahə reallığı ilə ciddi ziddiyyət təşkil edir. Birincisi, Rza Pəhləvinin İran daxilində real və ölçülə bilən toplumsal bazası yoxdur. Onun dəstəyi əsasən İran xaricindəki diaspor, sosial mediada görünən, amma ölkə daxilində təşkilatlanmamış çevrələr və qərbdə müəyyən lobbi dairələri ilə məhdudlaşır. 

İkincisi, Qərbin (xüsusilə ABŞ-ın) əsas prioriteti İranda demokratiya qurmaq deyil, regiondakı maraqlarını qorumaqdır. Demokratiya və insan haqları çox zaman bu maraqlar üçün alət kimi istifadə olunur.

Üçüncüsü, İran kimi mürəkkəb, çoxetnik və güclü təhlükəsizlik aparatına malik bir ölkədə xaricdən gətirilmiş bir fiqurun daxili legitimlik olmadan sabit bir idarəçilik qurması real deyil. 

-İranda davam edən iğtişaşlar və mərkəzi hakimiyyətə qarşı artan narazılıqlar fonunda ölkənin gələcəkdə 3 yerə parçalanacağı, xüsusilə Güneydə yaşayan Azərbaycan türklərinin, eləcə də kürd və bəluç icmalarının öz müstəqil dövlətlərini quracağı ilə bağlı iddialar səsləndirilir. Sizcə, İranın etnik və regional xətt üzrə üç və ya daha çox hissəyə bölünməsi ehtimalı nə dərəcədə realdır? Belə bir ssenari daxili güc balansı, mərkəzi hakimiyyətin nəzarət imkanları və regional–beynəlxalq aktorların maraqları baxımından hansı nəticələrə gətirib çıxara bilər?”

-“İranın üç yerə parçalanacağı – Güney Azərbaycan, kürdlər və bəlucların öz dövlətlərini quracağı” iddiaları hazırkı mərhələdə reallığa uyğun deyil və məsələni həddindən artıq sadələşdirən yanaşmadır. Bu cür oxunuşlar mürəkkəb, çoxqatlı və uzunmüddətli bir prosesi tək bir nəticəyə bağlamağa çalışır.

İranda baş verən kaosun əsas səbəbi yalnız xarici müdaxilələr deyil. Əsas problem İranın öz daxilində yığılıb qalan sosial, iqtisadi və siyasi böhranlar, cəmiyyətdə yaranmış dərin qırılmalardır. Bu problemlər həll olunmadıqca, etirazlar və gərginlik dalğaları müəyyən dövrlərdə yenidən ortaya çıxacaq. Amma bu vəziyyət avtomatik olaraq “üç yeni dövlətin yaranması” ilə nəticələnmir.

Hazırkı mərhələdə daha real olan ssenari İranın bir anda parçalanması yox, uzun müddət davam edən qeyri-sabitlik və idarəolunma böhranıdır. Belə mühitlərdə bölgələr öz mövqelərini yenidən düşünməyə başlayır, amma bu proseslər tələskən və ani siyasi nəticələr doğurmur.

Güney Azərbaycan məsələsini bu çərçivədə ayrıca qeyd etmək lazımdır. Güney Azərbaycan tarixən və bu gün də hadisələrə Təbriz mərkəzli baxışla yanaşıb və öz yolunu Tehran mərkəzli deyil, öz ictimai-siyasi ağlı ilə formalaşdırmağa çalışıb. Bu prosesin gələcəkdə hansı siyasi formaya düşəcəyini indidən dəqiq demək mümkün deyil.

Ona görə də “İran üç yerə bölünəcəkmi?” sualından daha doğru sual budur:

İran dövləti bu dərin böhranlara real bir çözüm mexanizması yarada biləcəkmi, yoxsa yalnız bastırma siyasəti ilə xaosu uzadacaqmı?

Əgər ikinci yol davam edərsə, qeyri-sabitlik dərinləşəcək. Amma bunun konkret olaraq hansı siyasi nəticələrə gətirib çıxaracağını zaman göstərəcək. Hazırda bölgələrin qurulması ilə bağlı iddialar daha çox ehtimallar və siyasi spekulyasiyalar səviyyəsindədir.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:252
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 14 Yanvar 2026 12:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri