İran mühasirəyə alınır, tezliklə zərbə endirə bilərlər

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin “USS Abraham Linkoln” təyyarədaşıyan gəmisinin rəhbərlik etdiyi aviadaşıyan zərbə qrupu Yaxın Şərqdəki ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məsuliyyət zonasına yaxınlaşıb. Gəmilər yanvarın 15-də ABŞ prezidenti Donald Trampın 28 dekabr 2025-ci ildə başlayan etirazların qəddarcasına yatırılmasına cavab olaraq İrana zərbə endirməklə bağlı təhdidləri fonunda ora göndərilib.

Reyting.az xəbər verir ki, Qərb media orqanları İrandakı etirazçı itkiləri ilə bağlı rəqəmlərini yeniləyiblər.

“Time” jurnalı iddia edir ki, İran etirazçıları arasında ölənlərin sayı 30 mindən çoxdur. Bu cür statistika ABŞ liderini İranla yeni silahlı qarşıdurmaya məcbur edə bilər.

ABŞ-nın yüksək vəzifəli rəsmisi yanvarın 25-də “Fox News”-a deyib ki, “USS Abraham Linkoln” təyyarədaşıyan gəmisinin rəhbərlik etdiyi ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin aviadaşıyan zərbə qrupu ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məsuliyyət zonasına yaxınlaşıb. Lakin o, təyyarədaşıyan gəminin hələ əməliyyata tam hazır olmadığını qeyd edib.

“Fox News”-un rəsmilərə istinadla verdiyi məlumata görə, Donald Tramp administrasiyası, 28 dekabrdan bəri milli valyutanın zəifləməsi ilə başlayan güclü hökumət əleyhinə etirazlarla sarsılan İranla bağlı hadisələrə cavab olaraq Yaxın Şərqdə hərbi mövcudluğunu gücləndirir.

Yaxın Şərqdə İran ətrafında gərginliyin gözlənildiyi dolayı əlamətlərdən biri, bir neçə İsrail aviaşirkətinin 25 yanvarda sərnişinlər üçün bileti geriqaytarma siyasətini yumşaltmaq qərarı idi.

Bayraqdar aviaşirkət olan “El Al” müştərilərə uçuşlarını ləğv etmək üçün hər hansı bir səbəbi uçuşdan ən azı iki gün əvvəl təqdim edə və biletlərini istənilən başqa tarix üçün geri ala biləcəklərini deyib. Bu siyasət növbəti iki həftə ərzində qüvvədə olacaq.

“Arkia Israel Airlines” sərnişinlərinə 26 yanvar - 9 fevral tarixlərində uçuşdan 48 saat əvvəl rezervasiyalarını ləğv etməyə və oxşar bir vauçer almağa icazə verib. “Israir Airlines” müştərilərinə uçuşdan üç gün əvvəl biletlərini ləğv etməyə imkan verən "ləğvdən qorunma" təklif edib.

Tehran təcavüzü dəf edəcəyinə söz verir. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Esmail Bəqai Bazar ertəsi keçirilən brifinqdə çıxış edərək, İslam Respublikasının "öz imkanlarına əmin olduğunu və əvvəlki təcrübəni, xüsusən də iyun ayının qəhrəmanlıq döyüşlərini (2025-ci il 12 günlük müharibəsi - "Kommersant") nəzərə aldığını" deyib.

Diplomatın sözlərinə görə, Tehran "istənilən təcavüzə hərtərəfli və sarsıdıcı cavab verəcək".

Qərb mediası İranda öldürülən etirazçıların sayını hesablamağa davam edir. “Time” jurnalı, İran Səhiyyə Nazirliyinin iki yüksək vəzifəli məmuruna istinadla, yanvarın 25-də bildirib ki, 8 və 9 yanvar nümayişlərinin zirvəsində İran təhlükəsizlik qüvvələri 30 minə qədər insanı öldürüb.

Mənbələrin “Time” nəşrinə verdiyi məlumata görə, bu günlərdə o qədər çox ölü olub ki, tibb işçiləri cəsədlərin çıxarılmasına davam edə bilməyiblər və cəsəd torbaları qurtarıb. Təcili yardım maşınları da çatışmayıb: ölülər küçələrdən qoşqularla təxliyə edilməli idi. Lakin jurnal bir xəbərdarlıq əlavə edir: bu rəqəmləri təsdiqləmək mümkün deyil. Hökumətin vətəndaşların telekommunikasiya xidmətlərinə çıxışını bərpa etmək vədinə baxmayaraq, İranda internet hələ də bağlıdır.

“The New York Times” qəzeti internet bloklanmalarını dəf etməyi bacaran iranlıların nəşrlə paylaşdığı ən azı 40 videonu təhlil edib. Videolar hüquq-mühafizə orqanlarının küçə etirazlarını vəhşicəsinə yatırdığını təsvir edir: onlar təkcə dəyənək və gözyaşardıcı qazdan deyil, həm də odlu silahlardan istifadə edirlər.

Videolarda etirazçılara, o cümlədən hökumət binalarının damlarından atəş açıldığı da görünür. Şahidlərin sözlərinə görə, etirazlar məhz təhlükəsizlik qüvvələrinin vəhşiliyi sayəsində 12 yanvar tarixinə qədər tamamilə yatırılıb.

“İsrail Hayom” mənbələri iddia edirlər ki, xüsusi elçisi Stiv Uitkoff Donald Trampı İrana zərbə endirməkdən çəkindirməyə çalışır. Onların sözlərinə görə, diplomat Ağ evə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin ona göndərdiyi mesajı ani mesajlaşma vasitəsilə münaqişənin qarşısının alınması zərurəti barədə göndərib. Eyni zamanda, Vaşinqton İran prezidenti Məsud Pezeşkiandan İslam Respublikasının müharibə istəmədiyinə dair yazılı zəmanət alıb.

İsrail mənbələri "Israel Hayom"a məyusluqla bildirirlər ki, "hətta indi də, iranlılardan kəşfiyyat məlumatları (öldürülən etirazçıların sayı haqqında - "Kommersant") və ifadələr (repressiyadan sağ çıxanların - "Kommersant") İsrailə və regiondakı digər ölkələrin, eləcə də ABŞ-nın kəşfiyyat xidmətlərinə çatdığı bir vaxtda belə, Stiv Uitkoff İran probleminin diplomatik həllində israrını davam etdirir".

Y. QACAR