İran Suriya uğrunda döyüşü davam etdirir, növbəti addımı necə olacaq?..

"Tehran nəhəng resurslar yatırdığı "Suriya layihəsi"ndən imtina etmək niyyətində deyil..."

Əsəd rejiminin çöküşü hər şeydən öncə İranın onilliklərlə regionda qurduğu "şiə oxu" üçün ağır zərbə olub, çünki Suriyada əsasən sünni məhzəbli qruplaşmalar qalib gəlib. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədı "vesty.co.il" nəşri yazıb.

Uzun müddət ərzində bu birləşmələr Tehrana və onun müttəfiqlərinə nifrətini açıq şəkildə ifadə edib. Bazar günü, dekabrın 9-da "Financial Times" nəşrində Suriyada üsyançıların qəflətən hakim rejimin mövqelərinə hücumu başlanandan Tehranda baş verən hadisələrə həsr edilmiş məqalə dərc edilib. 

İran Əsədə hələ süqut etməzdən öncə etimadını itirib. İran XİN rəhbəri Abbas Araqçının bu yaxınlarda Dəməşqə səfəri zamanı Suriya prezidentinə İranın İsrail və müttəfiqləri ilə uzunmüddətli qarşıdurması fonunda onun rejiminin dəstəklənməsi üçün qüvvələr göndərməyin mümkün olmayacağını bəyan edib.

"Əsəd öz ordusunun ölkəsini müdafiə etmək iqtidarında olduğunu bəyan edib, Hələbdən geri çəkilməsini isə taktiki addım adlandırıb. O, deyib ki, hələ də vəziyyətə nəzarət edir, - bunu jurnalistlərə Tehranda hakimiyyət dairələrinə yaxın olan mənbə deyib. -  Biz iflasın belə tez baş verəcəyini gözləmirdik. Bu, hamımız üçün şok olub".

Bu ərəfədə, dekabrın 8-də Araqçı bəyan edib ki, Əsəd "heç vaxt üsyançılarla mübarizədə yardım istəməyib". O, müxalifətin silahlı dəstələrinin hücumunun qarşısını ala bilməyən Suriya ordusuna bel bağlayıb. "Bizi Suriya ordusunun acizliyi və baş verənlərin sürəti təəccübləndirib. Deyəsən, Suriya öz ordusunun vəziyyətini lazımınca dəyərləndirə bilməyib", - o, əlavə edib.

Abbas Araqçı əmin olduğunu bildirib ki, İran Suriyanı "tam itirməyib", qeyd edib ki, Tehran ölkənin gələcək rəhbərliyi ilə münasibətləri qoruyub saxlayacağına bel bağlayır. Bu həftə İranın Ali dini lideri Əli Xameneinin Suriyada vəziyyətlə bağlı çıxışı gözlənilir. 

Məqalə müəllifləri İranın Əsədə yardım göstərmədiyinin bir neçə səbəbini açıqlayıb, bunların arasında İsrailin Suriya və Livanda İran obyektlərinə zərbələri, habelə İranın bir çoxlarının Tehranda "etibarsız" və hətta "xain" hesab etdiyi Suriya diktatoruna münasibətdə mövqeyi də var. 

İran hakim dairələrində həmçinin belə fikir də olub ki, Əsəd regionun Səudiyyə Ərəbistanı kimi ərəb ölkələri ilə münasibətləri nizama salmağa cəhd edib, bununla da İrandan uzaqlaşmağın müqabilində öz ölkəsinin bərpası üçün yardım almağa ümid edib.

Əsəd rejiminin süqutundan sonra Tehranda onun ünvanına tənqid güclənib, o cümlədən Əsədin ətrafında olan şəxsləri "İran komandirlərinin Suriyada olduğu yerlər barədə informasiya ötürməkdə" ittiham edilib.

Mənbənin sözlərinə görə, "Əsəd ona daha çox ehtiyacımız olan zaman bizdən üz döndərib". "Biz indi bunun İraqda və ya Yəməndə təkrar edilməyəcəyinə əmin olmalıyıq, - Tehran bəyan edib. - Digər yerlərdəki vəziyyəti izləməyin zamanı yetişib. 40 ildə qurduqlarımız bir gecənin içində çöküb".

Eyni zamanda İsrailin yüksək vəzifəli məmuru nəşrə deyib ki, İsrail İranın regionda təsirinin asanlıqla yoxa çıxacağını hesab etmir. "İran özünü xaos vəziyyətində çox yaxşı hiss edir", - o, qeyd edib. 

"Tehranın "Suriya layihəsi"ndən əl çəkdiyini və ya "Hizbillah"ın öz mövqelərini təhvil verdiyini demək hələ çox tezdir. Elə ehtimal edilən ssenarilər var ki, bizim İranla Suriya sərhəddində hələ onilliklərlə işimiz olacaq", - o, əlavə edib.