Icma.az
close
up
RU
İrana satılmış kürdlər iddiası, İraqın qisası: Hələbcə soyqırımı

İrana satılmış kürdlər iddiası, İraqın qisası: Hələbcə soyqırımı

Icma.az xəbər verir, Adelet.az saytına əsaslanaraq.

Oxucularımıza bəllidir ki, İranda"Müqəddəs müdafiə" adını almış İran-İraq müharibəsi 22 sentyabr 1980-ci ildə İraq ordusunun İranın Xuzistan əyalətinə hücum etməsi ilə başlayıb. Müharibəyə səbəb strateji cəhətdən vacib olan Fars körfəzi və Şəttül-Ərəb çayı üzərində üstünlüyü ələ keçirmək olub.

Amma araşdırmaçılar belə bir qənaətdədir ki, ərəb-fars etnik konflikti; ərazi mübahisəsi - İraqın İrana qarşı ərazi iddiaları (Xuzistan əyalətini ələ keçirmək planları, Şəttül-Ərəb çayının bölünməsi problemi, İraqın Küveyti öz əyalətinə çevirmək istəyinə qarşı İranın etirazları); Siyasi görüşlərdə müxtəliflik; Sünni-şiə qarşıdurması; Dünya bazarında neft ixracı uğrunda rəqabət; İki dövlət rəhbərlərinin şəxsi ambisiyaları da müharibənin səbəblərindəndir.

8 il davam edən müharibə hər iki tərəf üçün uğursuz olmuş, çoxlu sayda insan və maddi itkilərlə nəticələnmişdir.
Bu arada xatırladım ki, müharibənin ilk dövründə İraq ordusunun silahları sovet və fransız istehsalı idi. Onların əlində T-54, T-55, T-62, T-72 tankları, BMP-1 piyadaların döyüş maşınları, BTR-50, BTR-60, OT-64 zirehli maşınları, Mi-8, Mi-24, "Qazel", Aluet III vertolyotları, qırıcı-bombardmançı MiQ-21, MiQ-23, Su-17, "Miraj" F-1, səsdən sürətli, çoxfunksiyalı MiQ-25, bombardmançı Tu-16, Tupolev Tu-22 təyyarələri var idi.

İran ordusu 1979-cu ilədək əsasən ABŞ silahları ilə təchiz olunsa da, AFR, SSRİ və İsraildən də silahlar alırdı. İran ordusunun əlində M47, M48, M60, “Çiften” tankları, müharibənin son dövrlərində Çin istehsalı olan sovet tankları, BMP-1 piyadaların döyüş maşınları, M113, BTR-50 zirehli maşınları, AH-1 Kobra, UH-1, CH-47 vertolyotları var idi. İran HHQ-nin əsas təyyarələri qırıcı-bombardmançı F-4, F-5 və F-14-lər idi.
Hələbcə qətliamı

İraqın Süleymaniyyə mühafəzəsində bir şəhər var , adı Hələbcə . Əhalisi 300,000 nəfərdir. Kürdlər bu şəhərdə çoxluq təşkil edirlər. Qədim şəhərdir. 1650-cı ildən tanınır.

İran –İraq müharibəsinin sonuncu illərində İraq daha çox itkilərlə üzləşməyə başladı. Beləki, Səddam Hüseynin 23 fevral - 16 sentyabr 1988-ci il tarixləri arasında Əl-Ənfal əməliyyatını gücləndirdiyi dövrdə İran ordusu martın ortalarında "Qələbə-7" adlı ümumi hücuma başladı.Bu hücumda küdlərin İrana dəstəyi, öz ölkələrinə xəyanəti aydın göründü. Daha dəqiq, Cəlal Təlabaninin başçılıq etdiyi Kürdüstan Vətənpərvərlər Birliyinə bağlı peşmərgə İran ordusu ilə əməkdaşlıq edərək Hələbcə şəhərinə daxil olaraq üsyana başladı.

Səddam Hüseyn İraq Ordusunun Şimal Cəbhəsi Komandanı, general-leytenant Əli Həsən əl-Məcid əl-Tikritiyə (qərb mediasında “Kimyəvi Əli” kimi tanınır) İran ordusunun irəliləyişini dayandırmaq üçün zəhərli qaz bombalarından istifadə etməyi əmr etdi. 16 mart 1988-ci ildə Hələbcə şəhəri zəhərli qaz bombaları daşıyan səkkiz MiQ-23 təyyarəsi ilə bombardman edildi.

Hələbcə sakinləri, İran əsgərləri və Peşmərgə də daxil olmaqla 5.000 mindən çox insanın öldüyü, 7.000 mindən çox insanın yaralandığı təxmin edilirdi. Ancaq bu rəqəmin İraq müharibəsindən sonra bölgəyə daxil olan əcnəbilər tərəfindən daha çox olduğu müəyyən edilib.

19 avqust 1988-ci ildə İraq və İran atəşkəs sazişi imzaladılar. İraq ordusu atəşkəsdən 5 gün sonra Hələbcəni geri alıb və bu işğal zamanı 200 sakinin öldürüldüyü bildirilir.
Süleymaniyyə Universiteti Tibb Fakültəsi Müəllim Prof. 7 dekabr 2002-ci il tarixdə “The Sydney Morning Herald” qəzetində dərc olunan “Şərdə Təcrübə” başlıqlı məqaləsində Fuat Baban Hələbcədə əlillərin doğuş nisbətinin Xirosima və Naqasakidən 4-5 dəfə çox olduğunu iddia edib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən aparılan tibbi müayinələr nəticəsində hücumda xardal qazı və növü müəyyən edilə bilməyən sinir qazı növündən istifadə edildiyi müəyyən edilib. Bu fakt isə Səddam Hüseynin edam edilməsi üçün əsas olur. 2006-cı ildə dekabrın 30-da İraq Ali Məhkəməsinin qərarına əsasən insanlıq suçundan asılaraq edam edildi.1-cu il martın 2010-də İraqın Ağır Cinayət Məhkəməsi Hələbcə qətliamını soyqırım kimi tanıyıb. Kürdüstan Regional Hökuməti tərəfindən müsbət qarşılanıb.


P.S. Olduqları hər bir ölkənin daxilində hər zaman adları terrorla birgə çəkilən kürd əsilli terrorçuların varlığı hər zaman problem yaradıbdır. Onların sayəsində günahsız kürdlər də zərər çəkib. İranda separatçı kürdlərin yaratdıqları xaos, Türkiyədə PKK, Suriyada, İraqda terror və iğtişaşlar ancaq bu toplumun adı ilə bağlıdır. Eynən ermənilər kimi. Zatən “Böyük Ermənistan” və “Böyük Kürdüstan” sayıqlamaları bölgədə böyük fəlakətlərə, qanlı olaylara səbəb olub. Allah dünyanı cəhənnəmə döndərən terrorçuların gec ya tez cəzasını verir.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Əntiqə Rəşid                                                                                                                                                                                                         (Yazarın arxivi)

 
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:191
embedMənbə:https://adalet.az
archiveBu xəbər 16 Mart 2025 10:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see294

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see294

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see290

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see271

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see269

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see263

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see262

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see241

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see226

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see214

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see213

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see213

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see211

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see209

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see207

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see201

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see197

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see189

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see182

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri