İranda artan etirazlar və Xameneinin həll planları

İranda cümə günü yeni etirazlar başladı. Bu etirazlar, İslam Respublikası qarşısında son üç ildəki ən böyük hərəkatı təmsil edir.

Bizimyol.info xəbər verir ki, etirazlar zamanı hökumət internet kəsilməsini davam etdirdi, bu isə daha çox insanın həyatını itirməsinə səbəb oldu. İranda son dövrlərdə etirazlar ölkənin müxtəlif şəhərlərində və kəndlərində baş qaldırıb, rejimin nüfuzunu ciddi şəkildə zəiflədir.

İranın ali rəhbəri Ayətullah Əli Xamenei etirazçılara qarşı sərt tədbirlərə əl atacağını vəd edərək, tezliklə daha güclü və zorakı bir basqının başlanacağına işarə edib. O, ilk dəfə etirazların başladığı 28 dekabr tarixindən sonra çıxış edərək, etirazçıları "vandal" və "sabotajçılar" adlandırıb, həmçinin onları xarici güclərin agentləri olmaqda ittiham edib.

Etirazlar ölkənin valyutasının qəfil dəyər itirməsindən sonra başlaıb. Ancaq tələblər tezliklə daha da genişlənib və siyasi islahatlar, eləcə də rejimin sona çatması çağırışları ilə müşayiət olunub. Tehran şəhərinin Sadatabad məhəlləsində, cümə günü, etirazçılar qazanları döyərək, "Xameneiyə ölüm" şüarları səsləndiriblər. Eyni şüarlar digər sosial media görüntülərində də paylaşılıb. Əlavə olaraq, İranın şərqində yerləşən Məşhəd və Tabriz şəhərlərində, eləcə də Qum şəhərində də etirazlar davam edib.

Xamenei etirazları xarici güclərin müdaxiləsi olaraq təqdim edib. O, ABŞ və İsraili etirazların arxasında duran "terrorist agentlər" olaraq adlandırıb. İranın xarici işlər naziri, Abbas Ərakçi də etirazların ABŞ və İsrailin müdaxiləsi ilə alovlandığını iddia edib. Lakin, ABŞ bu iddiaları "yalan" olduğunu bildirərək təkzib edib və İranın daxili problemlərini ört-basdır etməyə çalışdığını bildirdi.

Etirazların yayıldığı günlərdə, hökumət interneti kəsərək, etirazların miqyasını və yerini gizlətməyə çalışıb. İnsan Hüquqları Qurumları, internetin kəsilməsinin, İranın həyata keçirdiyi insan hüquqları pozuntularını gizlətmək məqsədini güddüyünü bildirib. "Amnesty International" və "Human Rights Watch" təhlükəsizlik qüvvələrinin çoxsaylı etirazçıları öldürdüyünü və yüzlərlə insanın həbs edildiyini açıqlayıb.

Donald Trump, etirazlar ilə bağlı verdiyi müsahibədə, İranın ali rəhbərinin ölkəni tərk etməyi planlaşdırdığını iddia edib. Cümə günü isə, Trump, İran rəhbərliyinə xəbərdarlıq edərək, etirazçılara qarşı atəş açılarsa, ABŞ-ın da cavab verəcəyini bildirdi.

Keçmiş şahın oğlu, mühacirətdə yaşayan Rza Pəhləvi, etirazları dəstəkləyərək, daha çox aksiyalar keçirməyə çağırıb. O, Trumpdan etirazçılara yardım etməsini istəyib və Xameneinin internetin kəsilməsindən istifadə edərək gənc etirazçıları öldürmək niyyətində olduğunu bildirib. Pəhləvi, həmçinin, etirazçıların əzmini və qalib gələcəyini vurğulayıb.

İranın etirazları, yalnız iqtisadi böhrana qarşı deyil, həm də siyasi dəyişikliklər və rejimə qarşı xalqın qəzəbini təmsil edir. Bu, İslam Respublikasının hakimiyyəti altında baş verən ən böyük etiraz hərəkatlarından biridir və gələcəkdə rejimin təzyiqlərinə qarşı daha böyük bir müqavimət formalaşması ehtimalı yüksəkdir.

Qadir, Bizimyol.info